Tiết: 108:

NÓI VỚI CON

Y Phương

01

Hoạt động
khởi động

 Em đã được nghe những lời căn dặn như thế
nào của những người thân yêu trong gia đình?
 Trong những lời căn dặn đó, những người
thân hi vọng gì ở em?
 Có bao giờ trở thành một chủ đề trong câu
chuyện của gia đình em?
 Em hãy nhớ lại những bài thơ viết về tình
cảm cha con, mẹ con hoặc đọc thêm.

02

Hình thành
kiến thức

I.

Đọc và tìm
hiểu chung

1. Đọc

01

GV hướng
dẫn cách đọc

02

HS biết
cách đọc
diễn cảm

NÓI VỚI CON
Người đồng mình thương lắm con ơi
Chân phải bước tới cha
Cao đo nỗi buồn
Chân trái bước tới mẹ
Xa nuôi chí lớn
Một bước chạm tiếng nói
Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Hai bước tới tiếng cười
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Người đồng mình yêu lắm con ơi Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Đan lờ cài nan hoa
Sống như sông như suối
Vách nhà ken câu hát
Lên thác xuống ghềnh
Rừng cho hoa
Không lo cực nhọc
Con đường cho những tấm lòng Người đồng mình thô sơ da thịt
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên đời. Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
Còn quê hương thì làm phong tục
Con ơi tuy thô sơ da thịt
Lên đường
Y Phương
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.

2. Tác giả- tác phẩm

Em hãy nêu những hiểu
biết của em về tác giảtác phẩm?

a. Tác giả
 Y Phương (sinh năm 1948) tên thật là
Hứa Vĩnh Sước

 Quê quán: Trùng Khánh - Cao
Bằng , ông là người dân tộc Tày.
Năm 2007 ông được nhận giải
thưởng Nhà nước về Văn học
nghệ thuật.

a. Tác giả
 Tác phẩm chính: “Người hoa núi”, “Lời chúc”,
“Đàn then”…
 Phong cách nghệ thuật: Thơ ông thể hiện tâm
hồn mạnh mẽ, chân thực và trong sáng, cách tư duy
giàu hình ảnh của người dân tộc miền núi, mang
đậm bản sắc vùng cao

b. Tác phẩm
Thể thơ

Thơ tự do

Phương thức
biểu đạt

Biểu cảm

Hoàn cảnh
sáng tác

Bài thơ được sáng tác năm 1980, khi đất nước mới hòa
bình thống nhất nhưng gặp rất nhiều khó khăn thiếu
thốn. Từ hiện thực ấy nhà thơ sáng tác bài thơ như lời
tâm sự, động viên chính mình đồng thời nhắc nhở con
cái sau này.

b. Tác phẩm
Xuất xứ

Bố cục

In trong tập Thơ Việt Nam 1945 – 1985.

2 phần
+ Đoạn 1: Người cha nói với con về tình cảm cội
nguồn
+ Đoạn 2: Người cha nói về truyền thống cao đẹp
của quê hương và niềm mong ước con sẽ kế tục
những truyền thống đáng quý.

II. Khám phá văn
bản

Câu hỏi số 1: Nói với con thể hiện
tình cảm của người cha đối với con,
nhưng qua đó, nhà thơ còn hướng
tới những đối tượng nào khác?

Đối tượng
Thơ là tiếng nói bộc lộ tình cảm, đồng thời là một
hình thức giao tiếp nghệ thuật. Nói với con, đương nhiên
chủ thể của lời nói là “cha” và đối tượng tâm tình trước
hết là “con”. Nhưng là một tác phẩm nghệ thuật, bài thơ
còn là lời trò chuyện với người đọc rộng rãi - những người
có thể đồng cảm sâu sắc với chủ thể trữ tình về những vấn
đề được nói tới.

THẢO LUẬN NHÓM
Câu hỏi số 2: Qua những lời tâm
tình, căn dặn, người cha muốn nói
với con về những điều gì?

Qua lời căn dặn, tâm tình, cha muốn con khắc ghi:
Luôn nhớ
về tình cảm
của cha mẹ,
của gia
đình mình.

01

02
Luôn yêu
mến, tự hào
về quê
hương, xứ sở.

Luôn ý thức
được những
phẩm chất cao
quý của “người
đồng
mình”(những
con người của
quê hương)

03

04
Sống có cốt
cách để xứng
đáng là người
con của quê
hương.

Người cha đã nhìn nhận như thế
nào về mối quan hệ giữa “con” với
gia đình, quê hương, sứ xở? Những
mối quan hệ ấy có ý nghĩa gì đối
với sự trưởng thành của “con”?

Mối quan hệ giữa “con” với gia đình là quan hệ hết sức tự nhiên, sâu sắc.

Con được
cha mẹ sinh ra,
nuôi dưỡng, bao bọc.
Bước đi chập chững,
tiếng nói đầu đời của
con đem đến cho cha
mẹ niềm vui, hạnh
phúc.

Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm
con ơi
.....
Lên đường
Không bao giờ nhỏ bé được
Nghe con.

Trên từng
bước trưởng thành
của con, đều có sự
bảo ban và ánh
mắt dõi theo đầy
hi vọng của cha
mẹ.

Mối quan hệ giữa “con” với quê hương

Quê hương không
chỉ là nơi con được
sinh ra, lớn lên, mà
còn là nơi hun đúc,
nuôi dưỡng nghị
lực sống và tâm
hồn con.

“...Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm lòng
... Còn quê hương thì làm phong
tục ...”

Đặc biệt, nói
đến quê hương là nói đến
những con người xứng
đáng là mẫu hình về mọi
mặt cho con noi theo để
trưởng thành.

Câu hỏi số 4: Vẻ đẹp tâm hồn và
sức sống mãnh liệt, bền bỉ của
“người đồng mình” được thể hiện
như thế nào trong bài thơ? Nói về
“người đồng mình”, người cha
muốn nhắn gửi con điều gì?

Trả lời câu 4
Qua những lời tâm tình với con, người cha (chủ
thể trữ tình) muốn con thấu hiểu những vẻ đẹp tâm
hồn và sức sống mãnh liệt, bền bỉ của “người đồng
mình”. Vẻ đẹp đó thể hiện ở các khía cạnh sau:

Vẻ đẹp “người đồng mình”
Những con người
đáng yêu vì nét tài
hoa, lãng mạn và
đời sống tâm hồn
phong phú

Chân phải bước tới cha
Chân trái bước tới mẹ
Một bước chạm tiếng nói
Hai bước tới tiếng cười
Người đồng mình yêu lắm con
ơi
Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
Rừng cho hoa
Con đường cho những tấm
lòng
Cha mẹ mãi nhớ về ngày cưới
Ngày đầu tiên đẹp nhất trên
đời.

Vẻ đẹp “người đồng mình”

Những
con người
có ý chí,
nghị lực
sống
mãnh liệt

Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn
Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn
Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối
Lên thác xuống ghềnh
Không lo cực nhọc
Người đồng mình thô sơ da thịt
Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con
Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương
...

Những con người chịu
thương chịu khó, sống gắn bó và
hết lòng xây đắp quê hương

Những con
người chân
chất, giản dị,
nhưng có cốt
cách cao quý

Điều nhắn nhủ của cha
Trong những chuyến “lên đường”
của con, người cha muốn con phải
thấu hiểu, yêu thương và tự hào về
“người đồng mình” sống có cốt cách
cao đẹp, xứng đáng là người con của
quê hương, xứ sở.

Nghệ thuật
NGHỆ THUẬT CỦA BÀI THƠ NÓI

Thảo luận
nhóm đôi
để hoàn thành
PHT số 1

VỚI CON
Yếu tố
Các dòng
nghệ thuật thơ thể hiện

Giá trị
biểu đạt

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Nghệ thuật
NGHỆ THUẬT CỦA BÀI THƠ NÓI VỚI CON
Yếu tố
nghệ thuật

Các dòng thơ thể hiện

Giá trị biểu đạt

- Dùng các + Chân phải bước tới cha

Tạo nên lối nói riêng,

kiểu câu có

nhấn mạnh cảm xúc của

cấu

Chân trái bước tới mẹ

trúc + Người đồng mình yêu lắm con ơi

giống nhau

chủ thể trữ tình và đặc

Người đồng mình thương lắm con ơi

điểm của đối tượng

+ Cao đo nỗi buồn

được tái hiện

Xa nuôi chí lớn
+ Sống trên đá không chê đá gập ghềnh
Sống trong thung không chê thung nghèo đói

Nghệ thuật
NGHỆ THUẬT CỦA BÀI THƠ NÓI VỚI CON
Yếu tố
nghệ thuật

Các dòng thơ thể hiện

Giá trị biểu đạt

Cách nói cụ + Một bước chạm tiếng nói

Thể hiện những cảm

thể,

xúc, suy nghĩ sinh

tượng

hình

Hai bước tới tiếng cười
+ Đan lờ cài nan hoa
Vách nhà ken câu hát
+ Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương

động, cụ thể, giàu
tính trực quan.
 

Ngôn

ngữ + Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn

Thể hiện tình cảm

mộc

mạc, + Người đồng mình thô sơ da thịt

chất phác, chân thực

giản dị

+ Con ơi tuy thô sơ da thịt

III.

Tổng kết

Tổng kết
+ Hãy tóm tắt nội dung
của văn bản?
+ Nghệ thuật đặc sắc
được thể hiện qua văn
bản?

1. Nội dung

Bức vẽ ghi lại cuộc
tranh luận của hai
người
hai cảm
phíagia đình ấm cúng,
Bài thơ đứng
thể hiệnở tình
khác
Họ niềm
sẽ tự hào về quê
ca ngợi nhau.
truyền thống,
hương,
mình.tiếng
Bài thơ giúp ta hiểu thêm
không dân
tìmtộcđược
về
sống vàvìvẻai
đẹpcũng
tâm hồn của một dân tộc
nóisứcchung,
miền núi, gợi nhắc đến tình cảm đẹp đẽ với quê
cho là mình đúng.
hương và ý chí vươn lên trong cuộc sống.

2. Nghệ thuật
1

Bài thơ được làm theo thể thơ tự do phóng khoáng

2

Giọng điệu thơ khi trìu mến, thiết tha, khi sôi nổi mạnh mẽ

3

Nhịp điệu lúc nhẹ nhàng bay bổng khi khúc chiết, rành
rọt, lúc mạnh mẽ âm vang

4

Ngôn ngữ thơ cụ thể, hàm súc, nhiều ý nghĩa, hình
ảnh thơ độc đáo sinh động mang đậm bản sắc thơ ca
miền núi.

03

Hoạt động
luyện tập

Trò chơi “Ô chữ bí mật”
1
2
3
4
5
6
7
8

1
2
3
4
5
6
7
8

Ư
T
? N? G
? ?I Ế
? ?
? C
D Â
N T
?
? ?
? Ộ
? ?C
G
A
? ?I ?
? N
? ?H
S Á
?S ?O ?
? Ê
G
Q
? Ư
? Ơ
? U
? H
? N
? ?
B
?
? ?U C
? ?I Ể
N
? ?I B
? Ổ
? U
? Ồ
? N
?
? Ơ
? N
? ?G
Y
? P? ?H Ư

Ờ
? ?I
?T ?À ?Y
?
Đ
? H
? ?Ì N
M
Ả ?
?

TIẾP

C
?
Ộ
?
?I
N
?
G
?
U
?
Ồ
?
N
?

Hàng ngang 1: Điền từ còn thiếu vào
câu thơ: “Một bước chạm tiếng nói/
Hai bước chạm...”

QUAY VỀ

Hàng ngang 2: Tác giả bài “Nói với
con” là người dân tộc nào?

QUAY VỀ

Hàng ngang 3: Hai câu thơ: “Chân phải bước
tới cha/ Chân trái bước tới mẹ” gợi nhắc đến
tình cảm thiêng liêng nào?

QUAY VỀ

Hàng ngang 4: Biện pháp tu từ nào được
sử dụng trong câu “Sống như sông như
suối/ Lên thác xuống ghềnh/ Không lo
cực nhọc”

QUAY VỀ

Hàng ngang 5: Điền từ còn thiếu vào câu thơ:
“Người đồng mình tự đục đá kê cao...
Còn...thì làm phong tục”

QUAY VỀ

Hàng ngang 6: Phương thức biểu đạt
chính của bài thơ là gì?

QUAY VỀ

Hàng ngang 7: Điền từ còn thiếu vào câu thơ:
“Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo...
Xa nuôi chí lớn”

QUAY VỀ

Hàng ngang 8: Tên tác giả bài thơ
Nói với con.

QUAY VỀ

04

Hoạt động
vận dụng

Hoạt động vận dụng
Viết một đoạn văn
khoảng 150 chữ chia
sẻ ấn tượng của em về
câu/ đoạn thơ trong
bài “Nói với con”

Chúc các em học bài
thật tốt!