Tiết 105,106: VĂN BẢN 2

BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU – MỐI ĐE DOẠ SỰ TỒN VONG
CỦA HÀNH TINH CHÚNG TA

(Trích Phát biểu của Tổng Thư kí Liên hợp quốc về biến đổi khí hậu, Antô-ni-ô Gu-tê-rét)

HOẠT ĐỘNG 1

KHỞI ĐỘNG

Những hình ảnh sau đây gợi cho các em nghĩ đến hiện tượng tự nhiên/vấn
đề toàn cầu nào mà nhân loại đang phải đối mặt?

Lũ lụt

Cháy rừng

Dịch bệnh

Hạn hán

Bão nhiệt đời

Hiện tượng băng tan

HOẠT ĐỘNG 2

HÌNH
THÀNH
KIẾN THỨC

I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc và tìm hiểu chú thích

Thảo luận theo cặp trong 03 phút - hoàn thành Phiếu học tập 01:
PHIẾU HT 01: Tìm hiểu chung
Đọc văn bản “Biến đổi khí hậu – mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta”
(An-tô-ni-ô Gu-tê-rét) và trả lời các câu hỏi sau:
Câu hỏi tìm hiểu
Trả lời
-Nêu một vài hiểu biết của em về tác giả An-tô..........................
ni-ô Gu-tê-rét
- Nêu xuất xứ, thời điểm ra đời (nếu có) của văn
.........................
bản.
- Xác định thể loại, phương thức biểu đạt chính
........................
của văn bản.

I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
2. Tác giả An-tô-ni-ô Gu-tê-rét
- Sinh năm 1949, là chính trị gia người Bồ Đào
Nha.
- Đảm nhiệm vai trò Tổng thư kí Liên hợp quốc từ
năm 2017.

3. VB: Biến đổi khí hậu – mối đe dọa sự tồn vong của hành tinh chúng ta
a. Xuất xứ và hoàn cảnh ra đời
- Xuất xứ: In trong Những bài văn hay làm thay đổi thế giới từ 1945 đến nay,
Ca-lô Ba-ta, Huy Toàn dịch, NXB Kim Đồng, 2022)
- Hoàn cảnh ra đời: Ngày 10/9/2018, tại trụ sở Liên hợp quốc (thành phố Niu
Oóc, Mỹ), Tổng thư kí An-tô-ni-ô đã có bài phát biểu hướng đến các nhà lãnh
đạo các quốc gia thành viên của Liên hợp quốc và toàn nhân loại, nhằm kêu gọi
những hành động cụ thể, quyết liệt để ứng phó với biến đổi khí hậu. Văn bản
được trích từ bài phát biểu của ông.
b. Thể loại và phương thức biểu đạt chính:
- Thể loại: Văn bản nghị luận về một vấn đề xã hội

II. KHÁM PHÁ
VĂN BẢN

1. Luận đề và hệ thống luận điểm
- Xác định luận đề và hệ
thống luận điểm của VB
nghị luận.
- Chỉ ra mối quan hệ
giữa các luận điểm
trong VB.

1. Luận đề và hệ thống luận điểm
- Các luận điểm:
- Luận đề: Tình hình
biến đổi khí hậu đang
diễn ra hết sức nghiêm
trọng, trở thành mối đe
doạ sự tồn vong của
hành tinh chúng ta.

+ Luận điểm 1 (từ đầu đến đang dần teo
tóp lại): Một số biểu hiện cụ thể của hiện
tượng biến đổi khí hậu trên thế giới và hậu
quả của nó.
+ Luận điểm 2 (từ Ngọn núi phía trước
chúng ta ...đến các khí phát thải đó gây ra):
Cần có các giải pháp để ứng phó với tình
trạng biến đổi khí hậu.

1. Luận đề và hệ thống luận điểm
- Mối quan hệ giữa các

- Các luận điểm:

luận điểm: Các luận điểm

+ Luận điểm 3 (từ Đã đến lúc... đến để

có quan hệ chặt chẽ với

lãng phí nữa): Trách nhiệm lớn lao của lãnh

nhau. Luận điểm trước là

đạo các quốc gia về vấn đề biến đổi khí hậu.

lí do, là cơ sở để nêu luận

+ Luận điểm 4 (phần còn lại): Tất cả phải

điểm tiếp đó, tạo thành

hành động, không thể chậm trễ.

một hệ thống lô-gíc.

2. Tìm hiểu các luận điểm
Luận điểm 1: Một số biểu hiện cụ thể của hiện tượng biến đổi khí
hậu trên thế giới và hậu quả của nó
Luận điểm 2: Cần có các giải pháp để ứng phó với tình trạng biến
đổi khí hậu
Luận điểm 3: Trách nhiệm lớn lao của lãnh đạo các quốc gia về vấn
đề biến đổi khí hậu
Luận điểm 4: Tất cả phải hành động, không thể chậm trễ

THẢO LUẬN NHÓM THEO KĨ
THUẬT MẢNH GHÉP:
Tìm hiểu mạch cảm xúc và kết cấu
của văn bản:
+ Trạm 1: Tìm hiểu luận điểm 1
+ Trạm 2: Tìm hiểu luận điểm 2
+ Trạm 3: Tìm hiểu luận điểm 3
+ Trạm 4: Tìm hiểu luận điểm 4

THẢO LUẬN NHÓM THEO KĨ
THUẬT MẢNH GHÉP:
 
+ Nhóm 1: trình bày sản phẩm trạm 1
+ Nhóm 2: trình bày sản phẩm trạm 2
+ Nhóm 3: trình bày sản phẩm trạm 3
+ Nhóm 4: trình bày sản phẩm trạm 4

Phiếu học tập 02: Tìm hiểu các luận điểm trong VB
*Trạm 1: Tìm hiểu luận điểm 1
Yêu cầu:
- Theo dõi đoạn văn đầu tiên trong luận điểm 1:
+ Xác định vị thế của tác giả khi trình bày ý kiến và người nghe lời trình bày.
Vị thế đó cho phép tác giả thể hiện thái độ gì khi đối thoại?
+ Lí do tác giả trình bày ý kiến là gì?
+ Trong phần đầu, tác giả cho rằng: “Chúng ta phải đối mặt với một mối đe doạ trực
tiếp đến sự tồn vong”. Vấn đề được nêu như vậy là đúng hay sai? Vì sao?
- Chỉ ra một số thông tin khách quan được tác giả nêu trong luận điểm 1. Dựa vào đâu
mà em nhận biết điều đó?

Phiếu học tập 02: Tìm hiểu các luận điểm trong VB
*Trạm 2: Tìm hiểu luận điểm 2
Yêu cầu:
- Tác giả đã nêu những giải pháp gì cho vấn đề chống biến đổi khí hậu hiện
nay. Ai là người có trách nhiệm thực thi các giải pháp đó?
- Theo tác giả, các giải pháp để ứng phó với tình trạng biến đổi khí hậu có
khả thi không?

Phiếu học tập 02: Tìm hiểu các luận điểm trong VB
*Trạm 3: Tìm hiểu luận điểm 3
Yêu cầu:
- Tìm các câu cho thấy tác giả nhấn mạnh trách nhiệm lớn lao của lãnh đạo các quốc gia về
vấn đề biến đổi khí hậu.
- Tổng Thư kí Liên hợp quốc đã thúc giục lãnh đạo các quốc gia cần hành động trước vấn đề
biến đổi khí hậu như thế nào? Ông đã cam kết điều gì?
*Trạm 4: Tìm hiểu luận điểm 4
Yêu cầu:
- Tìm các lí lẽ nhấn mạnh sự cấp thiết phải hành động trước tình trạng biến đổi khí hậu trong
luận điểm 4.
- Từ đó, nhận xét về thái độ của tác giả trước vấn đề.

2.1. Luận điểm 1: Một số biểu hiện cụ thể của hiện tượng biến đổi khí hậu
trên thế giới và hậu quả của nó
- Vị thế xã hội của tác giả:
+ Tác giả bài phát biểu là ông An-tô-ni-ô Gu-tê-rét Tổng Thư kí Liên hợp quốc.
+ Ở cương vị này, tác giả có trách nhiệm rất lớn
trước những vấn đề toàn cầu; giúp ông thuận lợi hơn
trong việc trình bày ý kiến về vấn đề được xem là
nguy cơ đe dọa sự tồn vong của nhân loại.

2.1. Luận điểm 1: Một số biểu hiện cụ thể của hiện tượng biến đổi khí hậu
trên thế giới và hậu quả của nó
- Người nghe: nguyên thủ các quốc gia, những nhà
lãnh đạo các tổ chức quốc tế, toàn thể nhân dân các
nước trên thế giới.
 Vị thế xã hội cho phép tác giả biểu hiện thái độ
thẳng thắn và trách nhiệm khi đối thoại với người
nghe.

2.1. Luận điểm 1: Một số biểu hiện cụ thể của hiện tượng biến đổi khí hậu
trên thế giới và hậu quả của nó
 - Lí do tác giả phát biểu: Vấn đề biến đổi khí hậu
đang là một “quả bom âm thanh SOS”, con người
phải đối mặt với “một mối đe doạ trực tiếp đến sự
tồn vong.”
- Tác giả cho rằng: “Chúng ta phải đối mặt với một
mối đe doạ trực tiếp đến sự tồn vong” là thỏa đáng.
Những cứ liệu đó cho thấy, biến đổi khí hậu không
phải là vấn đề riêng của quốc gia nào, mà là vấn đề
toàn cầu.

2.1. Luận điểm 1: Một số biểu hiện cụ thể của hiện tượng biến đổi khí hậu
trên thế giới và hậu quả của nó

 - Một số thông tin khách quan: các nhà khoa học đã

cảnh báo về nguy cơ biến đổi khí hậu, nhiều nhà
lãnh đạo đã từ chối lắng nghe, băng ở Bắc Cực đang
tan nhanh, nạn cháy rừng kéo dài và lan nhanh, ,...
- Căn cứ để nhận biết thông tin khách quan: Các
thông tin nêu trên là những điều đã xảy ra trong thực
tế, có thể kiểm chứng, tác giả chỉ là người nêu lên
chứ không phải tự nghĩ ra.
=> Việc nêu các thông tin khách quan cho thấy thực
trạng nguy hiểm của biến đổi khí hậu trên toàn cầu.

2.2. Luận điểm 2: Cần có các giải pháp để ứng phó với tình
trạng biến đổi khí hậu
- Một số giải pháp để ứng phó với tình trạng biến đổi khí
hậu được tác giả nêu lên:
+ Thay đổi nhiên liệu hoá thạch bằng năng lượng sạch từ
nước, gió và mặt trời.
+ Ngăn chặn nạn phá rừng, phục hồi rừng bị tàn phá.
+ Gắn kết kinh tế tuần hoàn với việc sử dụng hợp lí các
nguồn tài nguyên.

2.2. Luận điểm 2: Cần có các giải pháp để ứng phó với tình
trạng biến đổi khí hậu
+ Các quốc gia giàu có phải chịu trách nhiệm
nhiều hơn về khủng hoảng khí hậu.
- Theo tác giả, các giải pháp là khả thi vì “Ngọn
núi phía trước chúng ta rất cao. Nhưng nó không
phải là không thể vượt qua. Chúng ta biết cách để
trèo qua nó”.

2.3. Luận điểm 3: Trách nhiệm lớn lao của lãnh đạo các quốc gia về vấn
đề biến đổi khí hậu
- Tác giả nhấn mạnh trách nhiệm lớn lao của lãnh đạo
các quốc gia về vấn đề biến đổi khí hậu:
+ Đã đến lúc các nhà lãnh đạo của chúng ta thể hiện
rằng họ quan tâm đến những người mà họ nắm số phận
trong tay.
+ Tôi kêu gọi tất cả các nhà lãnh đạo tới hội nghị
thượng đỉnh [...].

2.3. Luận điểm 3: Trách nhiệm lớn lao của lãnh đạo các quốc gia về vấn
đề biến đổi khí hậu
- Tác giả thúc giục lãnh đạo các quốc gia cần hành động
trước vấn đề biến đổi khí hậu: nêu tầm nhìn của mình,
thiết lập các liên minh tham gia vào chiến dịch vì tác
động khí hậu,…
- Với tư cách cá nhân và tư cách đại diện tổ chức Liên
hợp quốc, Tổng Thư kí Liên hợp quốc cam kết sẽ tham
gia vào những nỗ lực hành động nhằm ứng phó với biến
đổi khí hậu.

2.3. Luận điểm 3: Trách nhiệm lớn lao của lãnh đạo các quốc gia về vấn
đề biến đổi khí hậu

- Với tư cách cá nhân và tư cách đại diện tổ chức Liên hợp quốc,
Tổng Thư kí Liên hợp quốc cam kết sẽ tham gia vào những nỗ lực
hành động nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu.

Luận điểm 4: Tất cả phải hành động, không thể chậm trễ
- Tác giả nhấn mạnh sự cấp thiết phải hành động trước
vấn đề biến đổi khí hậu qua một số lí lẽ:
+ Chúng ta đang tiến đến bên bờ vực thẳm.
+ Mỗi ngày qua đi có nghĩa là thế giới lại nóng lên
một chút và cái giá chúng ta phải trả cho sự thụ động
của mình lại tăng thêm.

Luận điểm 4: Tất cả phải hành động, không thể chậm trễ
- Tác giả thể hiện sự lo lắng trước tình trạng biến đổi
khí hậu nhưng ông vẫn tin tưởng con người sẽ hành
động trước khi quá muộn (Thế giới trông chờ mỗi
chúng ta chấp nhận sự thách thức trước khi quá
muộn. Tôi trông chờ vào tất cả các bạn.).

4. Đối tượng tác động và thông điệp của văn bản

4. Đối tượng tác động và thông điệp của văn bản

Thảo luận cặp đôi:
- Đối tượng tác động của văn bản này là những
ai và có gì giống với văn bản “Đấu tranh cho
một thế giới hòa bình” (Mác-két)?
- Qua văn bản, tác giả muốn gửi gắm thông
điệp nào?

4. Đối tượng tác động và thông điệp của văn bản

Đối tượng tác động: Là các nhà lãnh
đạo các quốc gia, giới khoa học và
công chúng rộng rãi trên thế giới –
những người phải đối mặt với tình
trạng biến đổi khí hậu.

4. Đối tượng tác động và thông điệp của văn bản
Thông điệp mà tác giả muốn truyền
đi qua VB: Mọi người trên Trái Đất
này, tuỳ vào vị thế và khả năng của
mình, cần khẩn trương hành động để
làm chậm quá trình biến đổi khí hậu
cũng như hạn chế những thiệt hại do
tình trạng đó gây ra.

III. TỔNG KẾT
1. Nghệ thuật
- Bài viết nêu rõ vấn đề cần bàn
luận.
- Luận điểm rõ ràng, góp phần
làm sáng tỏ luận đề.
- Lí lẽ, bằng chứng cụ thể,
thuyết phục giúp làm sáng tỏ
luận điểm.
- Cách triển khai mạch lạc từ ý
tưởng đến thông điệp của văn
bản.

III. TỔNG KẾT

2. Nội dung
- Văn bản bàn về vấn đề biến
đổi khí hậu trên toàn cầu.
- Nâng cao nhận thức về biến
đổi khí hậu và kêu gọi mọi
người chung tay vì một tương
lai sạch hơn, xanh hơn.

HOẠT ĐỘNG 3

LUYỆN TẬP

THỬ TÀI CỦA BẠN

Câu 1. Luận đề của văn bản là gì?
A. Bàn về vấn đề ô nhiễm môi trường.
B. Bàn về vấn đề chặt phá rừng
C. Bàn về vấn đề biến đổi khí hậu toàn cầu
D. Bàn về vai trò của những người lãnh đạo trong những vấn đề toàn
cầu của nhân loại.

ĐÁP ÁN: C

Câu 2. Đáp án nào sau đây không đúng về hậu quả của biến đổi khí
hậu toàn cầu được đề cập đến trong đoạn trích?
A. Băng ở vùng Bắc Cực đang tan nhanh
B. Nạn cháy rừng kéo dài hơn và nhanh hơn
C. Ô nhiễm môi trường ngày càng trở nên nghiêm trọng
D. Tốc độ diệt chủng sẽ tăng vọt khi môi trường sống bị thu hẹp lại

ĐÁP ÁN: C

Câu 3. Trong văn bản, các giải pháp được nêu ra trong đoạn văn
chủ yếu hướng đến đối tượng nào?
A. Các quốc gia giàu có
B. Các quốc gia nghèo và các dân tộc, cộng đồng dễ bị tổn hại
C. Phụ nữ và trẻ em
D. Toàn thể nhân loại

ĐÁP ÁN: A

Câu 4. Câu văn nào sau đây thể hiện bằng chứng khách quan trong VB?
A. Cảm ơn các bạn đã đến trụ sở Liên hợp quốc ngày hôm nay!
B. Điều khiến cho tất cả những chuyện này còn gây bối rối hơn đó là chúng ta
đã được cảnh báo.
C. Năm nay, lần đầu tiên, lớp băng dày quanh năm ở bắc Grin-lan bắt đầu vỡ.
D. Ngọn núi phía trước chúng ta rất cao, nhưng không phải không thể vượt
qua.

ĐÁP ÁN: C

Câu 5. Nhận xét nào đúng về cách triển khai bằng chứng trong luận
điểm 1 của văn bản?
A. Bằng chứng được trình bày dưới dạng so sánh để làm cho VB vừa có
tính sinh động vừa có sự thuyết phục.
B. Bằng chứng được triển khai một cách đa dạng trên nhiều phương diện
cho thấy tác giả đã xem xét vấn đề một cách toàn diện.
C. Bằng chứng được triển khai dưới dạng các số liệu cụ thể nhằm tăng sức
thuyết phục cho người đọc.
D. Kết hợp các cách triển khai trên.

ĐÁP ÁN: B

Câu 6. Tại sao tác giả kêu gọi vai trò lãnh đạo của người trẻ,
đặc biệt là phụ nữ?
A. Vì họ nhiệt tình, chăm chỉ
B. Vì họ cẩn thận, tỉ mị
C. Vì họ là những người biết hướng tới giải pháp
D. Vì họ có kiến thức dồi dào

ĐÁP ÁN: C

Câu 7. Trong các giải pháp nhằm giải quyết nạn khủng hoảng khí hậu sau,
giải pháp nào không được nhắc tới trong văn bản?
A. Giảm thiểu khí nhà kính
B. Nhanh chóng thoát khỏi sự phụ thuộc vào nhiên liệu hoá thạch và thay thế
chúng bằng năng lượng từ nước, gió, mặt trời.
C. Ngăn chặn nạn phá rừng, phục hồi những cánh rừng bị thương tổn và thay
đổi phương thức canh tác
D. Bảo vệ đa dạng sinh học

ĐÁP ÁN: D

Nhiệm vụ 2: Kĩ thuật viết tích cực
Yêu cầu: Viết đoạn văn (khoảng 7 – 9
câu) trả lời câu hỏi: Phải chăng nhân
loại không còn cách gì để đối phó với
tình trạng Trái Đất ngày càng nóng lên?

* Rubrics đánh giá đoạn văn:
Tiêu chí
Hình thức

Mô tả tiêu chí
- Đảm bảo hình thức và dung lượng của đoạn văn (khoảng 7 – 9 câu)
- Không đảm bảo yêu cầu về hình thức và dung lượng

của đoạn văn
- Giới thiệu vấn đề: Tình trạng Trái Đất ngày càng nóng lên là một thách thức lớn mà
Nội dung
nhân loại phải đối mặt, nhưng không phải là không có cách để đối phó.
- Trả lời câu hỏi bằng cách đưa ra các giải pháp cụ thể để đối phó với tình trạng Trái
Đất ngày càng nóng lên.
- Bài học nhận thức và hành động của bản thân
Chính
tả, Đảm bảo chuẩn chính tả, ngữ pháp tiếng Việt.
ngữ pháp
 
Sáng tạo

Thể hiện bài học nhận thức sâu sắc; có mối liên hệ so sánh với đời sống hiện tại.

Điểm
1
0
0,5
4
3
0,5
1,0

Đoạn văn tham khảo:
Tình trạng Trái Đất ngày càng nóng lên là một thách thức
lớn mà nhân loại phải đối mặt, nhưng không phải là không có
cách để đối phó. Trước hết, việc giảm thiểu khí thải nhà kính là
một trong những biện pháp quan trọng nhất. Các quốc gia cần
cam kết thực hiện các hiệp định toàn cầu như Thỏa thuận Paris,
giảm sử dụng nhiên liệu hóa thạch và chuyển sang các nguồn
năng lượng tái tạo như gió, mặt trời. Bên cạnh đó, các sáng kiến
bảo vệ rừng, cải thiện hệ thống giao thông công cộng và khuyến
khích tiêu dùng bền vững cũng có thể giúp giảm thiểu tác động
của biến đổi khí hậu.

Đoạn văn tham khảo:
…Các nghiên cứu và công nghệ mới, như
công nghệ thu giữ carbon, cũng mang lại hy
vọng trong việc khắc phục hậu quả của biến
đổi khí hậu. Tuy nhiên, điều quan trọng là
mỗi cá nhân, tổ chức và chính phủ phải đồng
lòng hành động ngay bây giờ, nếu không,
chúng ta sẽ phải đối mặt với những hậu quả
nghiêm trọng. Mặc dù tình trạng nóng lên
toàn cầu đang diễn ra nhanh chóng, nhưng
vẫn còn hi vọng nếu chúng ta có sự nỗ lực
và hợp tác toàn cầu.

HOẠT ĐỘNG 4

VẬN DỤNG