Khởi động
Trong “Đại Nam quốc sử diễn ca” có 2 dòng thơ lục
bát ca ngợi một nhân vật lịch sử nhà Trần:
Hoài Văn tuổi trẻ chí cao
Cờ đề sáu chữ quyết vào lập công.
Em biết nhân vật ấy là ai, có công trạng gì mà được
tôn vinh như vậy hay không?

Tiết 115, 116 - Văn bản 2:

Viên tướng trẻ
và con ngựa trắng

(Nguyễn Huy Tưởng)

I. Trải nghiệm cùng văn bản
1. Đọc văn bản
2. Kĩ năng hình dung, tóm tắt, theo dõi, dự
đoán, suy luận
Hình dung
1. Em hình dung thế nào về
đoàn quân của Hoài Văn
Hầu?

Tóm tắt
2. Theo dõi và tóm tắt trận
đánh của liên quân Hoài
Văn – Thế Lộc.

Theo dõi
3. Từ chương XI đến
chương XII – XIII, tuyến
truyện có gì thay đổi
Suy luận
5. Em hiểu them điều gì về
nhân vật Hoài Văn qua câu
nói này?

II. Suy ngẫm
và phản hồi

1. Bối cảnh lịch sử
- Truyện tái hiện lại chiến công của nhân vật lịch sử Trần Quốc
Toản nói riêng và quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống
quân Mông – Nguyên lần thứ 2.

2. Cốt truyện và các tuyến sự việc
Phiếu tìm hiểu các tuyến sự việc
Tuyến nhân vật
Các sự kiện
Hoài Văn Hầu –
Thế Lộc
Chiêu Thành
Vương

Tuyến nhân vật

Phiếu tìm hiểu các tuyến sự việc
Các sự kiện

1. Hoài Văn Hầu chiêu mộ binh sĩ, dựng cờ “Phá cường địch báo
hoàng ân”, cùng 600 chàng trai trẻ tìm giặc đánh.
Hoài Văn Hầu – 2. Hai đội quân của HVH và Thế Lộc gặp nhau ở vùng rừng núi.
Thế Lộc
3. Họ kết hợp với nhau, áp dụng những kế sách đánh quân Mông –
Nguyên và lập nên một số chiến công oanh liệt.

Chiêu Thành
Vương

1. Chiêu Thành Vương và cuộc quy bắt Trần Ích Tắc.
2. Chiêu Thành Vương lâm trận bị trọng thương, lâm vào tình thế
phải liều thân, cảm tử.
3. Toán quân lạ tiếp ứng cho Chiêu Thành Vương.
4. Chú cháu nhận nhau; Chiêu Thành Vương được chữa lành vết
thương; Hoài Văn Hầu chia tay Thế Lộc, hội quân với các cánh quân
của triều đình chuẩn bị cho trận đánh lớn.

1. Bối cảnh lịch sử
- Truyện tái hiện lại chiến công của nhân vật lịch sử Trần Quốc
Toản nói riêng và quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống
quân Mông – Nguyên lần thứ 2.

2. Cốt truyện và các tuyến sự việc
- Cốt truyện xoay quanh 2 tuyến nhân vật:
Hoài Văn Hầu – Thế Lộc, Chiêu Thành
Vương.

3. Nhân vật Hoài Văn Hầu

PHT số 2: Sơ đồ tính cách nhân vật

Tính cách
nhân vật Hoài
Văn Hầu

PHT số 2: Sơ đồ tính cách nhân vật Hoài Văn Hầu
Dũng cảm

Chí lớn

Sống
nghĩa tình

Tính cách
nhân vật Hoài
Văn Hầu

Biết phối
hợp với
Thế Lộc

Yêu nước,
căm thù
giặc
Tuân thủ
phép tắc
triều đình

Phiếu tìm hiểu sự xuất hiện của các nhân vật phụ trong việc thể hiện tính
cách nhân vật Hoài Văn Hầu
Các nhân vật

Tác dụng trong việc thể hiện tính cách Hoài Văn Hầu

Thế Lộc

- Biết cách phối hợp với Thế Lộc để phát huy mưu lược, trí
dũng của đôi bên.

Chiêu Thành
Vương

- Sống có nghĩa tình, biết ứng xử theo phép tắc triều đình ở
Hoài Văn Hầu.

Tính cách nhân vật Hoài Văn Hầu:
- Tuổi nhỏ, trí lớn, tài cao, dũng mãnh, tự tin; giàu lòng yêu nước, căm thù
quân xâm lược, khao khát lập chiến công.

3. Nhân vật Hoài Văn Hầu
- Tuổi nhỏ, trí lớn, tài cao, dũng mãnh, tự tin;
giàu lòng yêu nước, căm thù quân xâm lược,
khao khát lập chiến công.

4. Tác dụng của các chi tiết
tiêu biểu trong việc thể hiện
chủ đề văn bản

4. Tác dụng của các chi tiết tiêu biểu trong việc thể hiện chủ đề văn bản
Chương

Số lần xuất hiện câu
văn có chi tiết “lá cờ
thêu sáu chữ vàng”

Số lần xuất hiện câu
văn có chi tiết “con
ngựa trắng”

Số lần xuất hiện câu văn
có chi tiết “đoàn quân
gồm toàn những chàng
trai trẻ”

VIII
1
1
IX
0
2
XI
2
5
XII XIII
1
4
Tác dụng của các chi tiết trong việc thể hiện chủ đề văn bản:

2
10
2
0

- Góp phần thể hiện chủ đề lòng yêu nước, căm thù quân xâm lược, khát khao
lập chiến công của những người anh hung nhỏ tuổi “chí lớn, tài cao”.

5. Nội dung bao quát và cách nhìn cuộc sống, con người của nhà văn
a. Nội dung bao quát của văn bản
Chương

Nội dung bao quát

VIII
IX
XI
XII - XIII
Nội dung bao quát của văn bản:

a. Nội dung bao quát của văn bản
Chương
VIII

Nội dung bao quát
- Hình ảnh ra trận kiêu hùng của đoàn quân Hoài Văn Hầu.

IX

- Hoài Văn Hầu với quyết tâm tìm giặc mà đánh.

XI

- Đoàn quân trẻ của Hoài Văn Hầu phối hợp với đội quân của Thế Lộc
lập lên những chiến công vang dội ở vùng rừng núi hiểm trở.

XII - - Đoàn quân trẻ của Hoài Văn Hầu phối hợp với đội quân của Thế Lộc
XIII lập bất ngờ ứng cứu cánh quân lâm trận của Chiêu Thành Vương.
Nội dung bao quát của văn bản:
- Kể về đoàn quân trai trẻ của Hoài Văn Hầu phối hợp với đội quân của Thế Lộc
lập nên những chiến công vang dội ở vùng rừng núi hiểm trở, đồng thời bất ngờ
ứng cứu cánh quân lâm trận của Chiêu Thành Vương.

b. Cách nhìn cuộc sống, con người của nhà văn qua nghệ thuật viết truyện
Yếu tố
Ngôi kể
Quan sát, miêu
tả nhân vật
Tái hiện bối
cảnh lịch sử
Dùng lời của
nhân vật

Thể hiện trong văn bản

Tác dụng

Yếu tố

Thể hiện trong văn bản

Tác dụng
- Tạo sự chân thực, mang đến nhiều
Ngôi kể
- Thứ 3
góc nhìn toàn diện về nhân vật.
- Giúp hình dung nhân vật một cách
Quan sát,
- Nhân vật được miêu tả chi tiết từ chân thực, sống động: diện mạo, tính
miêu tả nhân
hình dáng, trang phục, tính cách
cách, tài năng của các anh hùng lịch
vật
sử trở nên rõ nét hơn.
Tái hiện bối - Cuộc kháng chiến chống quân Mông - Giúp nhân vật lịch sử có điều kiện
cảnh lịch sử – Nguyên lần thứ 2 của nhà Trần.
bộc lộ tính cách.
- Lời xưng hô, cách trò chuyện với
nhiều ngôn ngữ cổ khiến nhân vật
Dùng lời của Trần Quốc Toản vừa có khí thái của - Tạo không khí cổ kính cho tác phẩm
nhân vật một triều thần giàu long yêu nước vừa truyện lịch sử.
có nét tự ái của một cậu bé nhiều sĩ
diện, táo bạo.

b. Cách nhìn cuộc sống, con người của nhà văn qua nghệ
thuật viết truyện
- Truyện kể với ngôi thứ 3;
- Nhân vật chính được miêu tả chi tiết;
- Tái hiện bối cảnh cuộc kháng chiến chống quân Mông –
Nguyên lần thứ 2 của nhà Trần;
- Lời xưng hô, cách trò chuyện với nhiều ngôn ngữ cổ.
 Tạo sự chân thực, mang đến nhiều góc nhìn toàn diện về
nhân vật, không khí cổ kính cho tác phẩm truyện lịch sử.

III. Tổng kết

Đặc điểm của văn bản truyện lịch sử
- Bối cảnh:
- Cốt truyện:
- Nhân vật chính:
- Ngôn ngữ:

Cách đọc VB truyện lịch sử

III. Tổng kết

Đặc điểm của văn bản truyện lịch sử
- Bối cảnh: Truyện tái hiện lại chiến công của
nhân vật lịch sử Trần Quốc Toản nói riêng và
quân dân nhà Trần trong cuộc chiến chống
quân Mông – Nguyên.
- Cốt truyện: đa tuyến
- Nhân vật chính: Nhân vật lịch sử Trần
Quốc Toản hiện thân cho những phẩm chất
anh hừng.
- Ngôn ngữ: Lời xưng hô, cách trò chuyện
với nhiều ngôn ngữ cổ mang đậm dấu ấn lịch
sử.

Cách đọc VB truyện lịch sử
- Xác định và nhận xét cốt truyện,
bối cảnh, ngôn ngữ.
- Xác định các chi tiết tiêu biểu, đề
tài, câu chuyện, nhân vật; làm rõ
mối quan hệ giữa các yếu tố đó
trong việc thể hiện nội dung của
tác phẩm.
- Tìm hiểu nội dung phản ánh và
cách nhìn cuộc sống, con người
của tác giả.

Luyện tập,
vận dụng

Chỉ ra điểm tương đồng và khác biệt trong việc xây dựng hình tượng nhân vật Hoài Văn
của Nguyễn Huy Tưởng và trong “Đại Nam quốc sử diễn ca” ở 2 câu thơ:
Hoài Văn tuổi trẻ chí cao
Cờ đề sáu chữ quyết vào lập công.
Bằng cách hoàn thành phiếu:
Phương Viên tướng trẻ và con ngựa trắng
diện
Tương đồng

Khác biệt

Đại Nam quốc sử diễn ca

Phương
Viên tướng trẻ và con ngựa
Đại Nam quốc sử diễn ca
diện
trắng
Tương - Đều lấy đề tài lịch sử, tôn vinh nhân vật anh hùng Trần
đồng
Quốc Toản tuổi trẻ chí lớn, khát khao lập chiến công.
Khác biệt - Thể loại: Truyện lịch sử.
- Cốt truyện, nhân vật đa
dạng, phong phú, dùng văn
xuôi để sáng tác.
- Sử dụng hình thức tự sự, tái
hiện công trạng của nhân vật
trong mối quan hệ với nhiều
tuyến nhân vật khác.

- Thể loại: diễn ca lịch sử.
- Cốt truyện, nhân vật đơn
giản, dùng thơ lục bát để
sáng tác.
- Điểm qua một số chi tiết cơ
bản để khắc họa tính cách
nhân vật (là cờ thêu 6 chữ
vàng).

Tạm biệt các
em!