Truyện về các vị thần sáng tạo thế giới
Thần thoại Việt Nam

I.
TÌM HIỂU CHUNG

1. Thần thoại

❖ Truyện kể xa xưa nhất, có nội dung hoang đường, tưởng
tượng về các vị thần, những nhân vật sáng tạo ra thế
giới,...
❖ Phản ánh nhận thức, cách lí giải của con người thời
nguyên thuỷ về vũ trụ, các hiện tượng tự nhiên và xã hội.

2. Không gian, cốt truyện, nhân vật
Là không gian vũ trụ nguyên sơ, chia thành ba cõi: cõi trời, cõi

Không gian

đất, cõi nước. Ba cõi này không tách thành ba thế giới riêng
biệt mà luôn biến chuyển, liên thông với nhau.
Đơn giản, là chuỗi sự kiện (biến cố) được sắp xếp theo trình
tự nhất định: cái này tiếp cái kia, xô đẩy nhau buộc phải giải

Cốt truyện

quyết, giải quyết xong thì truyện dừng lại.
Có ngoại hình và hành động phi thường, có khả năng biến
hóa khôn lường. Có chức năng cắt nghĩa, lí giải các hiện

Nhân vật

tượng tự nhiên và đời sống xã hội, thể hiện niềm tin của con
người cũng như khát vọng

II.
TÌM HIỂU CHI TIẾT

• Truyện thần thoại chia thành 2 loại lớn:
Thần thoại về nguồn gốc của thế giới,
các vị thần và muôn loài (thần thoại suy
nguyên).

Thần thoại về các cuộc chinh phục thiên nhiên và sáng tạo
văn hóa (thần thoại sáng tạo)

1. Đọc văn bản

TRUYỆN VỀ CÁC VỊ THẦN SÁNG TẠO THẾ GIỚI
❖ Thể loại: thần Việt Nam
• Di sản phong phú của người Kinh và một số dân tộc
thiểu số
• Nhiều thần thoại được đặt lẫn với truyền thuyết và
cổ tích

Đây là ba vị thần nào?

Thần Gió

Thần Trụ trời

Thần Sét/Thiên Lôi

THẦN TRỤ TRỜI

? Bề mặt trái đất được tạo

KHÔNG GIAN:
-

-

Cõi hỗn mang tối
tăm, lạnh lẽo, mờ mịt

thành như thế nào?

- Phá cột đá, nêm tung
khắp nơi
- Đá thành núi, đảo
- Đất thành cồn, đồi, cao
nguyên.
- Nơi thần đào lên để lấy
đất đá đắp cột thành
biển cả

QUÁ TRÌNH CHỐNG TRỜI
Dùng đầu đội trời
Đào đất đá đắp thành cột để
chống trời

? Hình dạng của trời và đất thế

nào? Chi tiết này làm bạn liên tưởng
đến truyện cổ tích nào?

-

Đất phẳng như cái mâm vuông
Trời tròn như cái bát up
Sự tích Bánh chưng, bánh dày

THẦN TRỤ TRỜI

? Bề mặt trái đất được tạo thành
như thế nào?

- Phá cột đá, nêm tung khắp nơi
- Đá thành núi, đảo
- Đất thành cồn, đồi, cao nguyên.
- Nơi thần đào lên để lấy đát đá đắp
cột thành biển cả

? Người hạ giới cho núi nào là di tích của cột
chống trời

Núi Thạch Môn/Kính Chủ, Hải Dương

? Cột chống trời tiếng Hán là gì?
Kình thiên trụ?

THẦN SÉT
Hãy vẽ Thần Sét/ Thiên Lôi
theo tưởng tượng của bạn

-

NHIỆM VỤ CỦA THẦN
Thi hành luật pháp ở trần gian
(người, vật, cây cỏ)
Dùng lưỡi búa đá bổ đầu tội
nhân
Ngủ về mùa đông, tháng Hai,
tháng Ba dậy làm việc

? TÍNH TÌNH CỦA THẦN?
- Rất nóng nảy, không
suy xét kĩ càng
- Đôi khi giết lầm người
vô tội
- Oai phong, dữ tợn

THẦN SÉT

?Truyện Thần Sét là lí giải của dân
gian về những hiện tượng gì?

- Tại sao có tiếng sấm, sét và chớp
- Làm điều sai trái sẽ bị trời trừng
phạt.
- Khi gặp điều không may là đang bị
trời trừng phạt
- Tại sao người vô tội vẫn phải chết oan
- Tại sao không có sấm chớp vào mùa
đông
https://eva.vn/nuoi-con-iq-eq/truyen-co-tich-cuong-bao-dai-vuongc429a623685.html

? Bài học ý nghĩa từ truyện thần thoại này là gì?
- Không được ỷ thế mạnh và quyền lực để hại
người.
- Thi hành luật pháp cần phải cẩn trọng, không
hại người vô tội

Cường Bạo đại vương
đánh bại Thiên Lôi

THẦN GIÓ

? Dân gian xây dựng truyện

Hãy vẽ Thần Gió theo tưởng
tượng của bạn

Thần Gió để giải thích hiện
tượng gì?

NHIỆM VỤ CỦA THẦN
- Dùng quạt tạo gió theo lệnh
Ngọc Hoàng
- Phối hợp với thần Mưa và
thần Sét

? Mục đích tạo ra nhân vật đứa con
thần Gió là gì?
-

Thần Gió cũng là người bình thường.
Con của các thần mắc tội cũng phải chịu
trừng phạt của Ngọc Hoàng

- HIện tượng gió, lốc
- Cách chữa bệnh dân
gian khi trâu bò bị cảm

TỪ NGỮ CẦN NHỚ
-

Khai thiên lập địa
Cõi hỗn mang
Kình thiên trụ
Không Lộ
Kiến thiết
Vạn vật hữu linh
Sự thịnh nộ
Bảo bối
Trần gian/ hạ giới
Thiên đình
Tín ngưỡng
Văn hóa cộng đồng

TỔNG KẾT
- Truyện thần thoại lí giải các hiện tượng tự nhiên trong vũ trụ, các
hiện tượng xã hội trong đời sống cộng đồng.
- Thể hiện khát vọng chinh phục thiên nhiên của loài người.
- Các nhân vật thần đều có hình dáng to lớn dị thường, có sức
mạnh phi thường.
- Các truyện thần thoại thường dùng thủ pháp cường điệu, phóng
đại, ẩn dụ, kết hợp cách miêu tả chân thực và tưởng tượng, hư
cấu.
- Truyện thần thoại thể hiện niềm tin hồn nhiên và thiêng liêng
của dân gian về thế giới “vạn vật hữu linh”, con người có thể giao
tiếp được với cỏ cây, loài vật và các vị thần

Thử tài trí nhớ
Thần Gió có hình dạng kì dị
như thế nào?

Cây ngải

Thần Sét không đánh bại
được ai?

Cột chống trời

Kình thiên trụ là gì?

không đầu

Thần Sét sợ gì?

Cường Bạo đại vương

Con trai thần Gió bị Ngọc
Hoàng bắt hóa thành gì?

Con gà

Bài tập luyện viết
• Câu 7 SGK trang 14:

 

• Trong những điều làm nên vẻ đẹp “một đi không trở lại” của
thần thoại, có niềm tin thiêng liêng về một thế giới mà ở đó vạn
vật đều có linh hồn. Theo bạn, niềm tin ấy còn sức hấp dẫn với
con người hiện đại không? Vì sao?
Trình bày ý kiến của mình trong 100-150 từ

Tài liệu tham khảo
https://www.facebook.com/DaiVietKyNhan/posts/%C4%91%E1%BA%A1i-vi%E1%BB%87t-k%E1%BB%B3nh%C3%A2n-th%E1%BA%A7n-th%C3%A1nhth%E1%BA%A7n-gi%C3%B3-th%E1%BA%A7n-tho%E1%BA%A
1i-vi%E1%BB%87t-namth%E1%BA%A7n-gi%C3%B3-l%C3%A0-m%E1%BB%99t-h%C3%ACnh-d%E1%BA%A
1ng/956760213235655/
https://www.facebook.com/TuancongThuphong/posts/ng%E1%BB%8Dc-ho%C3%A0ng-thi%C3%AAn-l%C
3%B4i-ng%C6%B0%C6%A1i-c%E1%BA%A7m-c%E1%BA%A3-m%E1%BB%99t-danh-s%C3%A1ch-d%C3%A0
i-d%E1%BA%B1ng-d%E1%BA%B7c-nh%C6%B0-v%E1%BA%ADy-m%C3%A0-v%E1%BA%ABn-v%E1%BB%81
-t/3811892872374737/
hoc10.vn/ Heracles đi tìm táo vàng
https://eva.vn/nuoi-con-iq-eq/truyen-co-tich-cuong-bao-dai-vuong-c429a623685.html
- Ngữ văn 10 tập 1- Kết nối tri thức, NXB Giáo dục Việt Nam, 2022
- Ngữ văn 10 Tập 1- Sách giáo viên, Kết nối tri thức, NXB Giáo dục Việt Nam, 2022