Nhiệt liệt chào mừng quý thầy cô và các em học
sinh
đến với buổi học ngày hôm nay!

KHỞI ĐỘNG NÀO!

1. KHỞI ĐỘNG
Xem video AI và chú ý quan sát
để trả lời câu hỏi

VIDEO 1

+ Cho biết vai trò của trao đổi
chất và chuyển hóa năng lượng
Điều gì xảy ra nếu cơ thể sinh vật
đối
với
sinh
vật
là
gì?
không lấy đủ các chất cần thiết từ
môi trường và không thải các chất
cây sinh trưởng
raVì
môi sao
trường?

+
và
phát triển kém khi không được
cung cấp đủ nước và muối
khoáng?
+ Làm thế nào để cây sinh
trưởng và phát triển thuận lợi?

CÂU HỎI KHỞI
ĐỘNG

+ Cho biết vai trò của trao đổi
chất và chuyển hóa năng lượng
Điều gì xảy ra nếu cơ thể sinh vật
đối
với
sinh
vật
là
gì?
không lấy đủ các chất cần thiết từ
môi trường và không thải các chất
cây sinh trưởng
raVì
môi sao
trường?

+
và
phát triển kém khi không được
cung cấp đủ nước và muối
khoáng?
+ Làm thế nào để cây sinh
trưởng và phát triển thuận lợi?

ĐÁP ÁN
+ Sinh vật trao đổi chất với môi trường, chuyển hóa thành năng
lượng phục vụ cho các hoạt động sốngĐiều
củagì xảy
chúng.
ra nếu cơ thể sinh vật
không lấy đủ các chất cần thiết từ
môi trường
khôngtrường,
thải các chất
khoáng
từ vàmôi
cung
ra môi trường?

+ Thực vật cần lấy nước và chất
cấp
cho quá trình tạo chất sống của cơ thể, hình thành tế bào, cơ quan,
cơ thể, đồng thời tích lũy giải phóng năng lượng phục vụ cho các
hoạt động sống. Vì vậy, thiếu nước và khoáng cây sinh trưởng và
phát triển kém, thậm chí gây khô héo, chết cây.
+ Để cây sinh trưởng và phát triển thuận lợi cần cung cấp nước và
khoáng hợp lí.

VIDEO 2

+ Cho biết vai trò của trao đổi
chất và chuyển hóa năng lượng
Điều gì xảy ra nếu cơ thể sinh vật
đối
với
sinh
vật
là
gì?
không lấy đủ các chất cần thiết từ
môi trường và không thải các chất
cây sinh trưởng
raVì
môi sao
trường?

+
và
phát triển kém khi không được
cung cấp đủ nước và muối
khoáng?
+ Làm thế nào để cây sinh
trưởng và phát triển thuận lợi?

Điều gì xảy ra nếu cơ thể sinh vật
không lấy đủ các chất cần thiết từ
môi trường và không thải các chất
ra môi trường?

Cây không được cung cấp đủ nước, khoáng và cây được cung
cấp đủ nước, khoáng

BÀI 2

TRAO ĐỔI
NƯỚC VÀ
KHOÁNG Ở
THỰC VẬT
Giáo viên:

VIDEO 3

+ Cho biết vai trò của trao đổi
chất và chuyển hóa năng lượng
Điều gì xảy ra nếu cơ thể sinh vật
đối
với
sinh
vật
là
gì?
không lấy đủ các chất cần thiết từ
môi trường và không thải các chất
cây sinh trưởng
raVì
môi sao
trường?

+
và
phát triển kém khi không được
cung cấp đủ nước và muối
khoáng?
+ Làm thế nào để cây sinh
trưởng và phát triển thuận lợi?

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 1

TÌM HIỂU VAI TRÒ
CỦA NƯỚC VÀ
CHẤT KHOÁNG

CÁCH THỰC HIỆN

 Học sinh quan sát hình ảnh và trả lời câu hỏi 1
mục “DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM”
 Học sinh thảo luận nhóm đôi, đọc thông tin SGK
trang 10 và trả lời câu hỏi.

VIDEO 4

+ Cho biết vai trò của trao đổi
chất và chuyển hóa năng lượng
Điều gì xảy ra nếu cơ thể sinh vật
đối
với
sinh
vật
là
gì?
không lấy đủ các chất cần thiết từ
môi trường và không thải các chất
cây sinh trưởng
raVì
môi sao
trường?

+
và
phát triển kém khi không được
cung cấp đủ nước và muối
khoáng?
+ Làm thế nào để cây sinh
trưởng và phát triển thuận lợi?

DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM
Câu hỏi 1: Nước tham gia vào những hoạt động, quá
trình sinh lý nào trong đời sống thực vật?

Thảo luận nhóm đôi và giải quyết
các câu hỏi sau

Hãy xác định các triệu chứng
dưới đây thiếu nguyên tố
khoáng gì?

a)

b)

c)

d)

VIDEO 5

+ Cho biết vai trò của trao đổi
chất và chuyển hóa năng lượng
Điều gì xảy ra nếu cơ thể sinh vật
đối
với
sinh
vật
là
gì?
không lấy đủ các chất cần thiết từ
môi trường và không thải các chất
cây sinh trưởng
raVì
môi sao
trường?

+
và
phát triển kém khi không được
cung cấp đủ nước và muối
khoáng?
+ Làm thế nào để cây sinh
trưởng và phát triển thuận lợi?

Thảo luận nhóm đôi và giải quyết
các câu hỏi sau

- Nguyên tố khoáng đó đóng vai trò gì
trong cây?
- Nguyên tố khoáng thiết yếu là gì? Vai
trò chính của các nguyên tố khoáng thiết
yếu là gì?

P

Mg
K

Zn

Vai trò của nước
ĐÁP ÁN CÂU HỎI 1

Thành phần cấu tạo tế bào

Dung môi hòa tan các chất,
tham gia vào quá trình vận
chuyển các chất trong cây

Khối lượng tươi của thực vật
Nguyên liệu & môi trường
cho các phản ứng sinh hóa

Điều hòa nhiệt độ

ĐÁP ÁN CÂU HỎI THẢO LUẬN

a)

b)

c)

d)

P

Hình a: thiếu Phosphorus (P)

K

Hình b: thiếu Potassium (K)

Hình c: thiếu Magnesium (Mg)

Hình d: thiếu Zinc (Zn)

Mg

Zn

Bảng 2.1. Vai trò của một số nguyên tố khoáng thiết yếu đối với thực vật

Nguyên tố khoáng thiết yếu là những nguyên tố mà thiếu chúng cây sẽ không hoàn thành
được chu kỳ sống của mình.

Ca
N

Mg
S

P
K

Nguyên tố đa
Là nhóm nguyên tố dinhlượng
dưỡng chiếm hàm lượng cao ở
cây trồng.

Cl
Zn

Fe

Mn
Mo

Nguyên tố vi lượng
Là nhóm nguyên tố chiếm hàm lượng thấp hơn.

VAI TRÒ CỦA
CHẤT KHOÁNG
Cấu trúc, thành phần tế bào

17

NGUYÊN TỐ
THIẾT YẾU
Điều tiết các quá trình sinh lý

CHỐT KIẾN
THỨC HOẠT
ĐỘNG 1

Nước, chất khoáng là những chất dinh
dưỡng của thực vật

Quá trình dinh dưỡng thực vật là quá trình
hấp thụ nước, chất khoáng và đồng hóa
chúng thành chất sống

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 2

TÌM HIỂU QUÁ TRÌNH
TRAO ĐỔI NƯỚC VÀ
KHOÁNG Ở THỰC VẬT

CÁCH THỰC HIỆN
 Thực hiện theo kỹ thuật mảnh ghép
 GĐ1: Hình thành nhóm chuyên gia
- Nhóm 1, 2: Đọc thông tin mục II.1 tìm hiểu về sự
hấp thụ nước và khoáng ở rễ.
- Nhóm 3, 4: Đọc thông tin mục II.2 tìm hiểu về sự
vận chuyển nước và các chất trong thân.
- Nhóm 5, 6: Đọc thông tin mục II.3 tìm hiểu về sự
thoát hơi nước ở lá.

CÁCH THỰC HIỆN
 GĐ2: Hình thành nhóm mảnh ghép
- Nhóm 1 ghép nhóm 3, nhóm 2 ghép nhóm 4 hình
thành nhóm mới. Quan sát video:
https://www.youtube.com/watch?v=QqUknAtE8Z8
- Thảo luận trả lời câu hỏi 2 và 4 mục “DỪNG LẠI
VÀ SUY NGẪM” và hoàn thành phiếu học tập

NHÓM 1 VÀ NHÓM 2

Quan sát hình 2.3 & 2.4 và:

Tìm hiểu về sự hấp thụ nước
và khoáng ở rễ

NHÓM 3 VÀ NHÓM 4

Quan sát hình 2.5 & 2.6 và:

Tìm hiểu về sự vận chuyển
nước và các chất trong thân

NHÓM 5 VÀ NHÓM 6

Quan sát hình 2.7 và:

Tìm hiểu về sự thoát hơi nước
ở lá

DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM
Câu hỏi 2: Thực vật hấp thụ nước và ion khoáng theo
những cơ chế nào? Làm thế nào để nhận biết được triệu
chứng thiếu khoáng ở cây trồng

Hình 2.3. Hệ rễ với các tế bào lông hút

Hình 2.4. Hai con đường vận chuyển của nước và chất
khoáng từ long hút và mạch gỗ của rễ

DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM
Câu hỏi 4: Thực vật điều tiết quá trình thoát hơi nước
theo cơ chế nào?

Hình 2.4. Khí khổng mở khi tế báo trương nước (a) và đóng khi tế bào mất nước (b)

Nội dung
phiếu học tập số 1
Giai đoạn

Hấp thụ nước và
khoáng
Vận chuyển nước và
khoáng

Thoát hơi nước

Cơ quan thực hiện

Con đường

Vai trò

ĐÁP ÁN CÂU HỎI SỐ 2

Hấp thụ nước theo cơ chế thẩm thấu:
Dịch tế bào biểu bì lông hút ưu trương
so với dich trong đất => Nước di chuyển
từ đất vào tế bào lông hút.

ĐÁP ÁN CÂU HỎI SỐ 2
Hấp thụ khoáng ở tế bào lông hút theo 2 cơ chế: thụ
động và chủ động.
Cơ chế thụ động: chất khoáng đi từ
Đất (nồng độ cao) → Rễ (nồng độ thấp).
Cơ chế chủ động: chất khoáng đi từ (cần năng lượng)
Đất (nồng độ thấp) → Rễ (nồng độ cao).

ĐÁP ÁN CÂU HỎI SỐ 2
Để nhận biết triệu chứng thiếu khoáng ở cây trồng:
quan sát màu lá, hình dạng quả, thân (ví dụ mục I).

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1
Giai đoạn
Hấp thụ nước
và khoáng

Vận chuyển
nước và khoáng

Cơ quan
thực hiện
Rễ

Thân

Con đường
- Gian bào

Lá

Cung cấp nguồn nước và chất dinh dưỡng cho cây trồng.

- Tế bào chất
- Xylem (mạch

- Cung cấp các chất khoáng cho các bộ phận của cây.

gỗ)

- Vận chuyển nước đến lá, làm nguyên liệu cho quang hợp.

- Phloem (mạch - Vận chuyển các chất đồng hóa từ lá đến các cơ quan đích hay cơ
quan dự trữ.
rây)
- Qua bề mặt lá

Thoát hơi nước

Vai trò

(cutin)
- Qua khí khổng

- Tạo lực hút kéo nước và chất hòa tan theo một chiều từ rễ lên lá.
- Khí khổng mở tạo điều kiện để CO2 từ môi trường khuếch tán vào
lá, cung cấp nguyên liệu cho quang hợp.
- Làm giảm nhiệt độ bề mặt lá.

Stress

Sự thoát hơi nước qua lá

Ánh sáng

CHỐT KIẾN
THỨC HOẠT
ĐỘNG 2

- Hoạt động trao đổi nước ở thực vật
diễn ra theo ba giai đoạn kế tiếp nhau
gồm:
1. Hấp thụ nước ở hệ rễ
2. Vận chuyển nước ở thân
3. Thoát hơi nước ở lá

- Nguyên tố khoáng hòa tan trong
nước
- Quá trình trao đổi khoáng đi kèm
với trao đổi nước

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
Hoạt động 3

TÌM HIỂU DINH
DƯỠNG NITROGEN

NHIỆM VỤ 1

Quan sát hình 2.8 và:
Nhận xét sự khác nhau về
màu sắc lá, hình thái bên
ngoài và kích thích cây trong
hình a và b. Từ đó, nêu vai trò
của nguyên tố nitrogen với
thực vật.

NHIỆM VỤ SỐ 2

Quan sát hình 2.9 trả lời câu hỏi:

+ Nitrogen tồn tại ở những dạng nào?
Ở đâu?
+ Thực vật hấp thụ nitrogen ở dạng
nào?
+ Những con đường nào tạo ra nguồn
nitrogen mà cây dễ hấp thụ?

ĐẶT VẤN ĐỀ

NO3- và NH4+ cây hấp thụ
vào được biến đổi như thế
nào để tại thành các chất hữu
cơ chứa nitrogen?

NH4+
NO3-

Học sinh thảo luận nhóm đôi
hoàn thành phiếu học tập số 2

Quá trình biến đổi

Khử nitrate

Đồng hóa ammonium

Diễn biến

Ý nghĩa

DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM
Câu hỏi 1: Khi bón quá nhiều phân đạm cho một số
loại cây ngũ cốc như lúa, ngô thì hiện tượng gì sẽ xẩy
ra? Giải thích.

ĐÁP ÁN CÂU HỎI NHIỆM VỤ 1
Chậu a: xuất hiện vàng lá ở lá trưởng
thành, lá nhỏ, cây thấp kém phát triển.
Chậu b: lá xanh, kích thước lá lớn,
cây sinh trưởng và phát triển tốt.
=> Vai trò của nitrogen:
+ Vai trò cấu trúc: thành phần của các hợp
chất hữu cơ (protein, diệp lục…).
+ Vai trò điều tiết: tham gia cấu tạo
enzyme, hormone thực vật… → điều tiết
sinh trưởng và phát triển của thực vật.

ĐÁP ÁN CÂU HỎI NHIỆM VỤ 2
Trong tự nhiên, nitrogen tồn tại ở dạng
tự do (N2 trong khí quyển) và dạng hợp
chất (vô cơ, hữu cơ).
Thực vật hấp thụ nitrogen ở dạng vô
cơ NO3- và NH4+.

Những con đường tạo ra nguồn nitrogen
cây dễ hấp thụ:
- Con đường cố định N2 nhờ VSV.
- Sự phân giải chất hữu cơ.
- Phân bón.

ĐÁP ÁN PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2

Quá trình biến đổi

Diễn biến

Ý nghĩa

Gồm 2 giai đoạn:
Khử nitrate

Nitrate reductase

Nitrite reductas

 

Hạn chế sự tích lũy nitrate
(vì tế bào chỉ sử dụng

Tạo thành amino acid:
+ keto acid

amino acid

Tổng hợp nên các amino khác và protein

Đồng hóa ammonium
Tổng hợp amide
+ amino dicarboxylic

Giải độc
amide

Dự trữ cho TB thực vật

ĐÁP ÁN CÂU HỎI 1 MỤC “DỪNG LẠI VÀ SUY NGẪM”

Khi bón nhiều phân đạm cho một số loại
cây ngũ cốc như ngô, lúa thì hay dẫn
đến hiện tượng “đổ lốp”.
Đạm làm lá phát triển mạnh, nhưng
mô cơ giới của thân kém phát triển =>
Thân không đủ cứng để chống đỡ sức
nặng của lá => Cây đổ rạp.

→ Ảnh hưởng đến năng suất của cây.