KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ
CÙNG CÁC EM HỌC SINH !!!
NGỮ VĂN 8

KHỞI ĐỘNG

TIẾP THEO XIN MỜI CÁC BẠN QUAN SÁT HÌNH ẢNH SAU

Thiên tai, phá hoại, hoảng loạn...

Bình yên, no ấm, thân thuộc, mưu sinh...

Cùng là “lũ” – tại sao người dân miền Tây lại
vui tươi, rạng rỡ đến vậy?

BÀI 9
HÔM NAY VÀ NGÀY MAI
VĂN BẢN 1. MIỀN CHÂU THỔ
SÔNG CỬU LONG CẦN
CHUYỂN ĐỔI TỪ SỐNG
CHUNG SANG CHÀO ĐÓN LŨ

NỘI DUNG BÀI HỌC
- VỀ KIẾN THỨC: Nhận biết được thông tin cơ bản, cấu

trúc (sa-pô, đề mục) và cách triển khai ý tưởng của văn bản
thông tin.

- VỀ NĂNG LỰC: Phân tích được "hồ sơ" của mùa lũ (đặc

điểm, lợi ích, thực trạng) và hiểu được thông điệp thay đổi tư
duy của tác giả.

- VỀ PHẨM CHẤT: Bồi dưỡng tình yêu thiên nhiên, ý thức
bảo vệ môi trường sinh thái tại Đồng bằng sông Cửu Long.

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc

HƯỚNG DẪN ĐỌC VĂN BẢN

GIỌNG ĐỌC

Bức tranh thiên nhiên và cuộc
sống sinh hoạt đặc trưng của
con người vùng Đồng bằng
sông Cửu Long trong mùa nước
nổi.

LƯU Ý KHI ĐỌC

Đọc kĩ phần đoạn Sa-pô (in đậm
đầu bài) để nắm chủ đề cốt lõi.
Trong quá trình đọc, chú ý theo
dõi các "Cước chú" (giải nghĩa
từ khó) ở cuối mỗi trang sách.

GÓC CHIA SẺ NHANH

Sau khi lắng nghe và đọc lướt văn bản,
em hãy chia sẻ ngắn gọn nội dung cốt lõi
mà em vừa tiếp nhận được?
Về hiện tượng: Bài viết cung cấp "hồ sơ" về mùa
nước nổi ở Đồng bằng sông Cửu Long.
Về tư duy: Đề xuất sự thay đổi thái độ: từ thụ động
chịu đựng "sống chung" sang chủ động tận dụng
"chào đón".
Về thông điệp: Lời cảnh báo khẩn thiết về việc dòng
lũ đang ngày càng cạn kiệt.

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG

1. Đọc

- Bài viết cung cấp "hồ sơ" về mùa nước nổi ở Đồng
bằng sông Cửu Long.
- Đề xuất sự thay đổi thái độ: từ thụ động chịu đựng
"sống chung" sang chủ động tận dụng "chào đón".
- Lời cảnh báo khẩn thiết về việc dòng lũ đang ngày
càng cạn kiệt.
2. Chú thích (cước chú)

TRÒ CHƠI
NHÌN HÌNH ĐOÁN NGHĨA

CÂU 1 / 5 • HÌNH ẢNH NÀY LÀ GÌ ?
A

B

[CHEN HINH VAO DAY]

C

Hinh dong nuoc chay xiet

D

Lưu tốc : Tốc độ của dòng chảy

Lưu lượng
Thủy triều
Lưu tốc
Dòng xiết

CAU 2 / 5 • HÌNH ẢNH NÀY LÀ GÌ ?
A

B

[CHEN HINH VAO DAY]

C

Hinh cac lop dat da duoi day song

D

Phù sa
Trầm tích
Bùn cát
Khoáng sản

Trầm tích: Chất do các vật thể trong nước, hồ, sông, biển lắng đọng lâu ngày kết lại mà thành

CAU 3 / 5 • HÌNH ẢNH NÀY LÀ GÌ ?
A

B

[CHEN HINH VAO DAY]

C

Hinh ban tay nang lop dat toi xop

D

Thổ nhưỡng
Địa mạo
Phù sa
Đất mùn

Thổ nhưỡng: đất đai (dùng chỉ vùng đất mềm, xốp, thuận lợi cho việc canh tác, nơi các sinh vật sinh sống,
phát triển mạnh mẽ)

CAU 4 / 5 • HÌNH ẢNH NÀY LÀ GÌ ?
A

B

[CHEN HINH VAO DAY]

C

Hinh bac nong dan gia cuoi hien hau

D

Lão nông tri điền
Phú nông
Chuyên gia nông nghiệp
Bậc thầy cày cáy

Lão nông tri điền: (thành ngữ) người nông dân cao tuổi cao am hiểu đồng ruộng, có nhiều kinh nghiệm
sản xuất

CAU 5 / 5 • HÌNH ẢNH NÀY LÀ GÌ ?
A

B

[CHEN HINH VAO DAY]

C

Hinh vong tron Trai Dat, Cay coi va Con nguoi

D

Quần thể
Sinh thái
Môi trường sinh học
Khí hậu

Sinh thái: Quần hệ giữa sinh vật (trong đó có con người) và môi trường.

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc
2. Chú thích (cước chú)
3. Tìm hiểu chung

GIẢI MÃ
HỒ SƠ LŨ

Thảo luận theo cặp trong 2 phút và
tìm thông tin trong SGK và điền nhanh
vào Phiếu học tập

Lê Anh Tuấn

Trích trên tạp chí Kinh tế Sài
Gòn Online, ngày 06/02/2022

Văn bản thông tin

I. ĐỌC VÀ TÌM HIỂU CHUNG
1. Đọc
2. Chú thích (cước chú)
3. Tìm hiểu chung
a. Tác giả: Lê Anh Tuấn
b. Tác phẩm:
- Xuất xứ: Trích trên tạp chí Kinh tế Sài Gòn Online,
ngày 06/02/2022.
- Thể loại: Văn bản thông tin

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN

KHÁM PHÁ VĂN BẢN

Theo em, văn bản gồm mấy phần
và thông điệp cốt lõi mà tác giả Lê
Anh Tuấn muốn truyền tải qua
toàn bộ văn bản này là gì?

Văn bản có bố cục gồm 3 phần
Cung cấp "hồ sơ" toàn diện về mùa nước nổi: Nguồn gốc
hình thành, đặc điểm và những lợi ích to lớn đối với sinh thái,
kinh tế.
Lời kêu gọi cấp thiết: Cần thay đổi tư duy từ thụ động chịu
đựng "sống chung" sang chủ động thích ứng, tận dụng "chào
đón" dòng lũ, đặc biệt trong bối cảnh lũ đang cạn kiệt.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Thông tin chính:
- Cung cấp "hồ sơ" toàn diện về mùa nước nổi: Nguồn gốc
hình thành, đặc điểm và những lợi ích to lớn đối với sinh thái, kinh tế.
- Lời kêu gọi cấp thiết: Cần thay đổi tư duy từ thụ động chịu
đựng "sống chung" sang chủ động thích ứng, tận dụng "chào đón"
dòng lũ, đặc biệt trong bối cảnh lũ đang cạn kiệt.
2. Bố cục

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Thông tin chính
2. Bố cục: Gồm 3 phần
+ Phần 1: (Đoạn Sa-pô in đậm ở đầu): Dẫn dắt và nêu vấn đề cốt lõi của bài viết.
+ Phần 2: (Từ "Tất cả các vùng châu thổ..." đến "...ngập mặn khó tồn tại"):
Quá trình kiến tạo đồng bằng, đặc điểm và những lợi ích to lớn của lũ.
+ Phần 3: (Đoạn còn lại): Thực trạng cạn kiệt dòng lũ và thông điệp cần
thay đổi tư duy sang "chào đón lũ".
3. Cách trình bày thông tin:

LỚP CHIA LÀM 2 NHÓM
Nhiệm vụ: Tìm hiểu nghệ thuật trình bày của văn bản trong 5
phút ra giấy A4, sau đó đại diện nhóm lên bảng trình bày

Nhóm 1 (Hệ thống ý): Chỉ
ra trật tự sắp xếp các đoạn
văn và đề mục.

Nhóm 2 (Phương tiện): Chỉ
ra vai trò của đoạn Sa-pô và
các số liệu khách quan.

Câu hỏi chung: Cách trình bày đó mang lại hiệu
quả gì cho người đọc?

KHÁM PHÁ VĂN BẢN
LỚP CHIA LÀM 2 NHÓM
Nhiệm vụ: Tìm hiểu nghệ thuật trình bày
của văn bản trong 5 phút sau đó đại diện
nhóm lên bảng trình bày

KHÁM PHÁ VĂN BẢN
Nhóm 1 (Hệ thống ý): Trật tự sắp xếp
- Trật tự logic (Nhân - Quả): Văn bản đi từ nguồn gốc
hình thành châu thổ ➡ Đặc điểm, quy luật của lũ ➡
Lợi ích của lũ ➡ Thực trạng cạn kiệt và giải pháp
- Hệ thống đề mục: Các đề mục in đậm (Ví dụ: Quá
trình trầm tích, Sự trù phú...) đóng vai trò là "bản đồ",
giúp người đọc nắm bắt nhanh các ý chính mà không
cần đọc hết văn bản.

KHÁM PHÁ VĂN BẢN
Nhóm 2 (Phương tiện): Sa-pô và Số liệu
- Đoạn Sa-pô (In đậm đầu bài):
Vai trò: Tóm tắt vấn đề cốt lõi (sống chung sang chào đón
lũ).
Tác dụng: Định hướng sự chú ý và khơi gợi hứng thú cho
người đọc ngay từ đầu.
- Số liệu khách quan:
Dẫn chứng: "7 - 8 triệu tấn lúa", "1,2 - 1,5 triệu tấn cá",
"5.000 - 7.000 năm"...
Vai trò: Làm bằng chứng xác thực, giúp thông tin mang
tính khoa học, khách quan và có sức thuyết phục tuyệt
đối.

KHÁM PHÁ VĂN BẢN
Câu hỏi chung: Hiệu quả trình bày
Đối với nội dung: Giúp hiện tượng tự nhiên (Lũ) vốn
phức tạp trở nên dễ hiểu, mạch lạc.
Đối với người đọc: Dễ dàng theo dõi, ghi nhớ thông
tin và bị thuyết phục bởi thông điệp chuyển đổi tư duy
của tác giả.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Thông tin chính
2. Bố cục
3. Cách trình bày thông tin:
Trong văn bản, thông tin được chủ yếu trình bày theo quan hệ
nhân quả và mức độ quan trọng của đối tượng, ngoài ra còn
kết hợp phương tiện ngôn ngữ với phương tiện phi ngôn ngữ
(tranh ảnh)

TRÒ CHƠI
VÒNG QUAY
MAY MẮN

5

6

7

8

9

20

50

4

40

3

80

TỔNG KẾT
ĐIỂM

70

2

10

60

1

30

VÒNG QUAY
MAY MẮN

QUAY

1. Sông Mê Kông bắt nguồn từ dãy núi hùng vĩ
nào?
A. Himalaya

B. Trường Sơn

C. Hoàng Liên Sơn

D. An Nam

QUAY
VỀ

2. Khi chảy vào Việt Nam, sông Mê Kông mang tên
gọi là gì?
A. Sông Hồng

B. Cửu Long

C. Sông Mã

D. Đồng Nai

QUAY
VỀ

3. Tác giả của văn bản chúng ta vừa tìm hiểu tên là
gì?
A. Lê Anh Tuấn

B. Lê Tuấn Anh

C. Sơn Nam

D. Nguyễn Tuân

QUAY
VỀ

4. Văn bản trên chủ yếu trình bày thông tin theo
cách nào?
A. Thời gian.

B. Đối thoại.

C. Nguyên nhân - Kết quả.

D. Tự sự.

QUAY
VỀ

5. Các số liệu (%) trong bài có tác dụng gì?
A. Trang trí.

B. Tăng độ tin cậy.

C. Tăng độ dài bài.

D. Gây khó hiểu.

QUAY
VỀ

6. Trong 100 ngày lũ, ĐBSCL có thể sản xuất tối đa
bao nhiêu triệu tấn lúa?
A. 7 triệu tấn

B. 8 triệu tấn

C. 10 triệu tấn

D. 9 triệu tấn

QUAY
VỀ

7. Lũ giúp làm sạch đồng ruộng, thau chua và rửa
sạch chất gì trong đất?
A. Rửa mặn

B. Rửa phèn

C. Rửa cát

D. Rửa độc tố

QUAY
VỀ

8. Yếu tố nhân tạo nào ở thượng nguồn làm dòng
nước lũ cạn kiệt dần?
A. Đập thủy điện

B. Khai thác cát

C. Nuôi thủy sản

D. Phá rừng đầu nguồn

QUAY
VỀ

9. Phần cước chú dưới chân trang dùng để làm gì?
A. Quảng cáo.

B. Ghi nguồn ảnh.

C. Giải thích thuật ngữ.

D. Kể chuyện vui.

QUAY
VỀ

TỔNG
KẾT
ĐIỂM

THÔNG ĐIỆP
CỦA VĂN BẢN

Thay đổi tư duy: Lũ không phải là thiên tai, lũ là "món
quà" của đất mẹ. Đã đến lúc chuyển từ tâm thế "chống đỡ"
sang chủ động "chào đón".
Trân trọng giá trị: Mỗi hạt phù sa, mỗi con cá linh là nhịp
sống của hàng triệu con người miền Tây. Hiểu quy luật
của lũ là cách để ta tồn tại bền vững.
Hành động vì tương lai: Bảo vệ dòng chảy, bảo vệ hệ
sinh thái chính là bảo vệ hơi thở của miền châu thổ Cửu
Long.

BÀI TẬP VỀ NHÀ
- Liệt kê ít nhất 3 món ăn đặc sản chỉ có trong mùa nước
nổi mà gia đình em thường thưởng thức.
- Luyện Bút (Viết kết nối với đọc): Viết một đoạn văn ngắn
(khoảng 7 - 9 câu) nêu suy nghĩ của em: Tại sao việc
chuyển đổi từ "sống chung" sang "chào đón" lũ lại là một
tư duy tiến bộ và cần thiết?
- Chuẩn bị cho tiết sau: Đọc kỹ phần còn lại của văn bản
và chuẩn bị trước các câu hỏi số 4, 5, 6 trong SGK để tiếp
tục "phá đảo" bài học.
5