NHIỆT LIỆT CHÀO MỪNG
CÁC EM HỌC SINH THAM DỰ
BUỔI HỌC HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
PAIR
THINK

SHARE

HOẠT ĐỘNG NHÓM ĐÔI

Nhiệm vụ:
Chỉ ra sự khác nhau trong cách
trình bày lời nói của Vũ Nương
trong hai đoạn văn dưới đây.

a) Hôm sau, Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ
giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương nhân đó cũng đưa gửi một chiếc
hoa vàng mà dặn:
-

Nhờ nói hộ với chàng Trương, nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, xin lập một
đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, tôi sẽ trở về.

b) Hôm sau, Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh châu, sai sứ
giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương nhân đó cũng đưa gửi một chiếc
hoa vàng và dặn Phan nói hộ với chàng Trương rằng nếu còn nhớ chút tình xưa
nghĩa cũ thì xin lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống
nước, nàng sẽ trở về.

Sự khác nhau trong cách trình bày lời nói của Vũ Nương:
a) Hôm sau, Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh
châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương nhân đó
cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng mà dặn:
-

Nhờ nói hộ với chàng Trương, nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ, xin
lập một đàn giải oan ở bến sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước,
tôi sẽ trở về.
Đặt sau dấu hai chấm và dấu dùng gạch ngang đầu dòng.
→ Lời thoại của nhân vật.

b) Hôm sau, Linh Phi lấy một cái túi bằng lụa tía, đựng mười hạt minh
châu, sai sứ giả Xích Hỗn đưa Phan ra khỏi nước. Vũ Nương nhân đó
cũng đưa gửi một chiếc hoa vàng và dặn Phan nói hộ với chàng Trương
rằng nếu còn nhớ chút tình xưa nghĩa cũ thì xin lập một đàn giải oan ở bến
sông, đốt cây đèn thần chiếu xuống nước, nàng sẽ trở về.
Đặt sau từ “rằng”, không có
dấu gạch ngang đầu dòng.
Dẫn lại lời nhân vật.

Diễn đạt lại nội dung nhưng vẫn
đảm bảo ý (lược bỏ từ ngữ, thay
đổi từ dùng để xưng hô).

Bài 4: Khám phá vẻ đẹp văn chương

Thực hành Tiếng việt:

CÁCH DẪN TRỰC TIẾP VÀ
CÁCH DẪN GIÁN TIẾP

NỘI DUNG BÀI HỌC

01.

Khái niệm.

02.

Chuyển đổi từ cách dẫn trực tiếp sang
dẫn gián tiếp.

01.
KHÁI NIỆM.

HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN
Dựa vào phần Tri thức Ngữ văn trong SGK để trả lời câu hỏi:

Câu hỏi
Thế nào là cách dẫn gián tiếp, cách dẫn
trực tiếp? Khi chuyển từ cách dẫn gián tiếp
sang cách dẫn trực tiếp cần làm những
bước nào?

Cách dẫn trực tiếp

• Sử dụng nguyên văn từ ngữ,
câu, đoạn,... của một văn bản

• Phần dẫn trực tiếp: đặt
trong dấu ngoặc kép.

gốc vào bài viết, bài nói.
Ví dụ:
Hoài Thanh nói rõ quan niệm của ông về phê bình: “Điều tôi ngại nhất là mang
tên nhà phê bình. Hai chữ phê bình sao nghe nó khó chịu quá”.
(Đỗ Đức Hiểu, 14 tháng Bảy 1789 và “Thi nhân Việt Nam”)

• Sử dụng ý tưởng của người khác và diễn đạt lại
theo cách của mình.
Cách dẫn
gián tiếp

• Cần thể hiện một cách trung thành.
• Phần dẫn gián tiếp: không đặt trong dấu ngoặc
kép.

Ví dụ:
M. Go-rơ-ki đã kể chuyện ông đọc nhiều như thế nào trước khi thành
nhà văn lớn. Muốn học giỏi văn phải bắt đầu bằng đọc văn.
(Trần Đình Sử, Đọc văn cuộc chơi tìm ý nghĩa)

02.
CHUYỂN ĐỔI TỪ CÁCH DẪN TRỰC TIẾP
SANG CÁCH DẪN GIÁN TIẾP.

Khi chuyển từ cách dẫn trực tiếp sang cách dẫn gián tiếp, cần:
• Diễn đạt lại nội dung phần dẫn
trực tiếp.

• Lược bỏ dấu ngoặc kép,
dấu hai chấm đánh dấu
phần trích dẫn trực tiếp.

Đảm bảo trung
Thích hợp.

thành

với

được dẫn.

ý

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ 1:

Đáp án
A

Trả lời câu hỏi trắc nghiệm:

Đáp án
B

Câu hỏi 1: Việc sử dụng lời dẫn gián tiếp có vai trò như thế nào?

A. Giúp cho diễn đạt trở nên sâu sắc,
thuyết phục.

B. Giúp cho câu chuyện trở nên trôi
chảy hơn và giúp độc giả dễ dàng hiểu
được ý nghĩa của nhân vật.

C. Giúp bài viết trở nên sinh động,

D. Giúp bài viết thêm nổi tiếng, nhiều

hấp dẫn.

người đọc chú ý đến.

Câu hỏi 2: Đâu là lời dẫn trực tiếp trong những câu văn dưới đây?

A. “Tao thật ghét phải để mày lại môt
mình”, cậu nhóc nói, ve vuốt cái lưng
con mèo mun to đùng, mập ú.

B. Cậu chủ quả là tốt bụng, con mèo
nghĩ, miệng đầy những mảnh vụn.

C. Ý ta là gì ấy nhỉ, một cậu nhóc tốt

D. Nó có thể tượng tượng ra trên

bụng thôi ư? Cậu chủ phải là xin

boong một con tàu viễn dương

nhất ấy chứ? Nó tự đính chính khi

khổng lồ đang chạy xuyên qua

nuốt thức ăn.

những lớp sóng.

Câu 3: Đâu không phải là lời dẫn trực tiếp trong những câu văn
dưới đây?
A. Vài ngày trước khi Zorba rời khỏi giỏ,
mèo mẹ đã rất nghiêm khắc nói với nó,
“Con đã có chân cẳng và giác quan
nhanh nhạy. Mấy điều đó tốt thôi, nhưng
con phải biết thận trọng mỗi khi đi đâu.
Mẹ không muốn con bò ra giỏ”.
C. “Tạm biệt, Zorba!” “Tạm biệt” Hai thằng
nhóc em cũng gào lên và vẫy chào rối rít.

B. “Mày mù rồi hả, con bồ nông đần độn
này! Lại đây nào, mèo con. Tí nữa thì
mày tiêu đời trong bụng con chim già xấu
xí kia rồi.” Cậu nhóc nói rồi bế Zorba lên
tay.
D. Cô chỉ ước sao có một bộ hàm lớn của
con cá khổng lồ nào đó nhanh chóng nuốt
chửng lấy mình.

Câu 4: Đâu là lời dẫn thể hiện suy nghĩ của nhân vật trong những
câu văn dưới đây?
A. Cô lặn xuống lần nữa và cố rỉa

B. Cô nhớ lại câu chuyện của bác

cho hết thứ chất đặc quánh dính

hải âu già từ quần đảo Frisian về

chặt lấy đuôi mình.

một con người tên là Icarus.
D. Zorba nghĩ cô chim khốn khổ này

C. Cô cũng nhìn thấy vài ba con tàu

đang bị mê sảng rồi, và vì cô đang

đang di chuyển như những vật thể

rơi vào tình trạng đáng thương tới

nhỏ xíu trên lớp áo xanh đại dương.

mức ấy, nó không còn lựa chọn nào
khác ngoài cách tỏ ra rộng lượng.

Câu hỏi 5: Đâu không phải là lời dẫn trực tiếp trong các câu dưới đây?

A. “Và hãy hứa với tôi anh sẽ dạy

B. Con mèo già yên lặng lắng nghe,

nó bay,” Kengah hổn hển nói, nhìn

rồi nó vừa ngẫm nghĩ về vấn đề vừa

thẳng vào mắt con mèo.

giật giật sợi ria dài.

C. "Sao chúng ta không tới gặp
ngài giáo sô, ngài Einstein ấy. Ngài
bít hết mọi thứ trên đời mà,"
Secretario đề nghị.

D. “Tôi không còn thời gian nữa rồi.
Hãy hứa với tôi anh sẽ không ăn quả
trứng!” Kengah mở mắt, thều thào.

LUYỆN TẬP
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Nhiệm vụ 2:
Thực hiện những yêu cầu sau:
Hoàn thành bài tập số 1, 2 (SGK
tr.93, 94).

Bài tập 1:
Yêu cầu:
Xác định phần dẫn trong các câu sau,
cho biết phần đó dược dẫn theo cách
trực tiếp hay gián tiếp. Những dấu hiệu
nào giúp em nhận ra điều đó?

a. Khi chồng ra đi, nàng bày tỏ nỗi niềm của mình:
“Chàng đi chuyến này, thiếp chẳng dám mong đeo
được ấn phong hầu […], chỉ xin ngày về mang
Dẫn theo cách
trực tiếp.

theo được hai chữ bình yên, thế là đủ rồi.”
(Nguyễn Đăng Na, “Người con gái Nam Xương” –
một bi kịch của con người

Dấu hiệu:
Dẫn được đặt sau dấu hai chấm và trong dấu ngoặc kép.

b. Theo như lời thầy giáo của tôi bảo, người La Mã xưa kia nuôi ong
trong những cái tổ bằng đồng hình vại, có đục thủng nhiều hàng lỗ con
vòng quanh miệng, quanh đáy.
(Đoàn Giỏi, Đất rừng phương Nam).
Dẫn theo cách
gián tiếp.

Dấu hiệu:
• Có lời chỉ dẫn “theo như lời thầy giáo của tôi bảo”
• Phần dẫn không được đặt trong dấu ngoặc kép.

Bài tập 2:

Yêu cầu:
Hãy chuyển cách dẫn trực tiếp
trong các câu dưới đây sang
cách dẫn gián tiếp.

a. Nỗi oan của Vũ Nương sẽ không còn đeo đẳng mãi lấy nàng, nếu như
không có một đêm tình cờ đứa bé nói: “Cha Đản lại đến kia kìa!”.
(Nguyễn Đăng Na, “Người con gái Nam Xương” –
một bi kịch của con người

Nỗi oan của Vũ Nương sẽ còn đeo đẳng mãi lấy nàng, nếu như không có
một đêm tình cờ đứa bé nói cha của nó lại đến rồi.

b. Thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn đã khẳng định: “Đối với đồng bào tôi, mỗi tấc đất là
thiên liêng, mỗi lá thông óng ánh, mỗi bờ cát, mỗi hạt sương long lanh trong
những cánh rừng rậm rạp, mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của côn trùng là
những điều thiêng liêng trong kí ức và kinh nghiệm của đồng bào tôi”.
(Theo Hoàng Vĩnh, Con người đã làm gì với tự nhiên?)

Thủ lĩnh da đỏ Xi-át-tơn đã khẳng định rằng, đối với đồng bào của ông, mỗi tấc đất
là thiêng liêng, mỗi lá thông óng ánh, mỗi bờ cát, mỗi hạt sương long lanh trong
những cánh rừng rậm rạp, mỗi bãi đất hoang và tiếng thì thầm của côn trùng là
những điều thiêng liêng trong kí ức và kinh nghiệm của đồng bào ông.

c. Trong “Thi nhân Việt Nam”, Hoài Thanh đã bộc lộ thành thực một tâm
trạng:
“Dầu có ưa thơ người này người khác, mỗi lúc buồn đến, tôi lại trở về
với Lưu Trọng Lư. Có những bài thơ cứ vương vấn trong trí tôi hàng
tháng, lúc nào cũng như văng vẳng bên tai. Bởi vì thơ Lư nhiều bài thực
không phải là thơ, nghĩa là những công trình nghệ thuật, mà chính là
tiếng lòng thổn thức cùng hoà theo tiếng thổn thức của lòng ta”.
(Lê Quang Hưng, “Nắng mới –
sự thành thực của một tâm hồn giàu mơ mộng)

Trong “Thi nhân Việt Nam”, Hoài Thanh đã bộc lộ thành thực tâm trạng
của ông, đó là dầu có ưa thơ người này người khác, mỗi lúc buồn đến,
ông lại trở về với Lưu Trọng Lư. Có những bài thơ cứ vương vấn trong
trí ông hàng tháng, lúc nào cũng văng vẳng bên tai. Bởi vì đối với ông,
thơ của Lưu Trọng Lư nhiều bài không phải là thơ, nghĩa là những công
trình nghệ thuật, mà chính là tiếng lòng thổn thức cùng hoà theo tiếng
thổn thức trong lòng mỗi người.

VẬN DỤNG
Yêu cầu:
Viết đoạn văn nghị luận (khoảng 5 – 7 câu) có nội dung liên quan đến
ý kiến dưới đây, trích dẫn ý kiến đó theo cách trực tiếp hoặc gián tiếp:
“Cái tài của Nguyễn Dữ là ông đã dung hoà được hiện thực với ước
mơ, giữa cái tồn tại với cái ảo ảnh”.
(Nguyễn Đăng Na, “Người con gái Nam Xương” –
một bi kịch của con người)

GỢI Ý LÀM BÀI
HS viết được đoạn văn theo yêu cầu. Đảm bảo:
• Độ dài: 5 – 7 câu.
• Nội dung: tài năng của Nguyễn Dữ trong
việc dung hoà được yếu tố hiện thực với
ước mơ, tồn tại với ảo ảnh.
• Trích dẫn ý kiến theo cách trực tiếp hoặc
gián tiếp.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
• Ôn tập kiến thức đã học.

• Hoàn thành bài tập Luyện tập, Vận dụng.
• Chuẩn bị văn bản 2 – Từ “Thằng quỷ nhỏ”
của Nguyễn Nhật Ánh nghĩ về những phẩm
chất của một tác phẩm viết cho thiếu nhi.

XIN CHÀO TẠM BIỆT
VÀ HẸN GẶP LẠI!