CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BÀI HỌC

KHỞI ĐỘNG
Trình bày cách hiểu của em về các
câu sau đây:
a. Cây khế vừa chết đầu hè.
b. Giải bài không được xem đáp án.

VIDEO 1

Gợi ý

Các cách hiểu

a. Cây khế vừa chết đầu hè.

CH1:

Cây

khế ở đầu hè
đã chết.

b. Giải bài không được xem đáp án.

CH2: Cây khế

CH1:

đã chết vào

bài khó quá

bài tuyệt đối

lúc

thì xem đáp

không được

án.

xem đáp án.

đầu

(thời gian).

hè

Giải

CH2:

Giải

Bài 3: Lập luận trong văn bản nghị luận

Thực hành tiếng Việt

LỖI LOGIC, LỖI CÂU
MƠ HỒ VÀ CÁCH SỬA

VIDEO 2

NỘI DUNG BÀI HỌC
01
Thế nào là lỗi câu mơ hồ?

02
Thế nào là lỗi câu logic?

Em hãy trả lời câu hỏi sau:
• Thế nào là lỗi câu mơ hồ và lỗi
câu logic?
• Có mấy loại lỗi câu mơ hồ/
logic?

VIDEO 3

01
THẾ NÀO LÀ LỖI CÂU MƠ HỒ?

Lỗi câu mơ hồ

Phân loại

Khái niệm:
Câu mơ hồ
là loại câu
không

rõ

Mơ hồ từ vựng

ràng

về

Ví

nghĩa.

dụ:

ngon lắm.

Chả

Mơ hồ cấu trúc
Ví dụ: Đó là những
nhận xét về bài viết
của ông ấy.

Mơ hồ về logic
Ví dụ: Ba người
mua ba cái áo.

VIDEO 4

02
THẾ NÀO LÀ LỖI CÂU LOGIC?

Lỗi câu mơ hồ

Khái

Phân loại

niệm:

Câu sai logic
là câu có ngữ
nghĩa không
phù hợp với
logic
thường.

thông

Câu có quan hệ
ngữ nghĩa giữa
các thành phần,
các

vế

không

logic do dùng sai
từ ngữ liên kết.

Câu chứa các

Câu

thành

hành

phần

có

các
động

đẳng lập không

được sắp xếp

cùng phạm trù

không theo một

ngữ nghĩa.

trật tự hợp lí.

VIDEO 5

Câu có quan hệ ngữ nghĩa

Câu chứa các thành

Câu có các hành

giữa các thành phần, các

phần

lập

động được sắp xếp

vế không logic do dùng sai

không cùng phạm

không theo một trật

từ ngữ liên kết.

trù ngữ nghĩa.

tự hợp lí.

đẳng

Ví dụ: Hoàng là

Ví dụ: Tôi đã gặp

Ví dụ: Nó nhắm

người

lành,

anh ấy hai lần: một

mắt lại, cố gằng

chăm chỉ nên rất

lần vào năm ngoái,

ngủ

yêu thương vợ con.

một lần ở Hà Nội.

xuống giường.

hiền

và

nằm

LUYỆN TẬP
Nhiệm vụ:
Luyện tập về Lỗi logic, lỗi
câu mơ hồ và cách sửa

Bài tập 1
Chỉ ra lỗi logic trong các câu dưới đây và nêu cách sửa:
a. Là nhà thơ mới nhất trong các nhà Thơ mới, Vội vàng
của Xuân Diệu như một bản tuyên ngôn về cách sống của
cái tôi cá nhân.
b. Sử dụng điện gió vừa bảo vệ được môi trường, vừa
không tốn nhiên liệu như nhà máy nhiệt điện.
c. Loan không thích nghệ thuật, vì cô ấy không biết làm
thơ.

Đáp án
a. Là nhà thơ mới nhất trong các nhà Thơ mới, Vội vàng của Xuân
Diệu như một bản tuyên ngôn về cách sống của cái tôi cá nhân.

Lỗi: Câu này nêu hai

Sửa: Là nhà thơ mới nhất trong

thông tin thuộc hai bình

các nhà thơ mới, Xuân Diệu

diện khác nhau:

luôn đưa ra những tuyên ngôn

• Tác giả (Xuân Diệu).

bằng thơ về cách sống của cái

• Tác phẩm (Vội vàng).

tôi cá nhân.

b. Sử dụng điện gió vừa bảo vệ được môi trường,
vừa không tốn nhiên liệu như nhà máy nhiệt điện.

Lỗi: “Điện gió” là loại năng lượng
vốn không sử dụng nhiên liệu như
nhà máy nhiệt điện, không sử dụng
nhiên liệu nên không có khí thải.
 Vì thế không thể dùng từ cặp nối
“vừa… vừa” được.

Sửa: Sử dụng điện gió có
tác

dụng bảo vệ môi

trường vì điện gió không
tiêu thị nhiên liệu như nhà
máy nhiệt điện.

c. Loan không thích nghệ thuật, vì cô ấy không biết làm thơ.

Lỗi: Quan hệ giữa hai vế thiếu logic.
Sửa:

Loan

Không thể xem nguyên

Nghệ thuật vốn có nhiều

không biết làm

nhân dẫn đến việc cô

loại hình, thơ chỉ là một

thơ và cô ấy

ấy “không thích nghệ

trong số đó. Không biết

không

thuật”

làm thơ vẫn có thể thích

nghệ thuật.

là

do

Loan

“không biết làm thơ”.

nghệ thuật và ngược lại.

thích

Bài tập 2
Trong các câu sau, có câu mắc lỗi về ngữ pháp, có câu mắc
lỗi về logic. Hãy phân tích loại lỗi của từng câu và cách sửa:
a. Không chỉ say mê làm thơ, ông tôi còn rất thích sáng tác bằng thể
lục bát và song thất lục bát.
b. Ăn nhiều rau quả vừa tốt cho sức khỏe lại vừa giảm nguy cơ mắc
một số bệnh.
c. Hoàng Phủ Ngọc Tường – một cây bút viết kí được Nguyễn Tuân
đánh giá rất cao.
d. Bên cạnh từ đơn và từ ghép tiếng Việt còn có bộ phận từ Hán Việt.

Đáp án
a. Không chỉ say mê làm thơ, ông tôi còn rất thích sáng tác bằng
thể lục bát và song thất lục bát.

Xét về hình thức

Quan

nội

Sửa: Ông tôi rất thích

ngữ

dung giữa hai

làm thơ, nhất là lục bát

vế không hợp lí.

và song thất lục bát.

pháp,

câu

đúng hình thức.

hệ

b. Ăn nhiều rau quả vừa tốt cho sức khỏe lại
vừa giảm nguy cơ mắc một số bệnh.

Mắc lỗi logic khi
sử dụng cặp từ nối
“vừa … vừa”.

Sửa: Ăn nhiều rau
quả tốt cho sức khỏe
vì giảm nguy cơ mắc
một số bệnh.

c. Hoàng Phủ Ngọc Tường – một cây bút viết kí được
Nguyễn Tuân đánh giá rất cao.

Lỗi: Câu thiếu vị ngữ.

Sửa: Hoàng Phủ
Ngọc

“Hoàng

Phủ

Ngọc

Còn lại là phần

Tường” là danh từ riêng

chú

thích

cho

có thể làm chủ ngữ.

danh từ riêng đó.

Tường

là

một cây bút viết kí
được

Nguyễn

Tuân đánh giá cao.

d. Bên cạnh từ đơn và từ ghép tiếng Việt còn có bộ phận từ Hán Việt.

Lỗi: câu mắc lỗi logic.

Sửa: Về nguồn
gốc, từ đơn và

Hai vế đi với “bên

•

cạnh” và “còn có” phải
là kết quả phân loại
trên cùng một tiêu chí.

Ở đây “từ đơn và từ
ghép” là xét về cấu tạo.

•

“Từ Hán Việt” là xét về
nguồn gốc.

từ

ghép

của

Tiếng Việt đều
có thể là từ Hán
Việt.

Bài tập 3
Chỉ ra lỗi câu mơ hồ trong những trường hợp sau và sửa lại:
a. Các cảnh sát truy tìm tên tội phạm không để lại
dấu vết.
b. Trong vườn hoa cúc nở rộ rực một màu vàng.
c. Bầu trời in xuống dòng sông xanh ngắt một màu.
d. Doanh nghiệp làm ăn có lãi rất nhiều.

Đáp án
a. Các cảnh sát truy tìm tên tội phạm không để lại dấu vết.

Đối tượng “không để lại
dấu vết” là “cảnh sát” hay
“tên tội phạm”.
 Câu mơ hồ về nghĩa.

Sửa: Các cảnh sát truy tìm
tên tội phạm mặc dù hắn
không để lại dấu vết.

b. Trong vườn hoa cúc nở rộ

c. Bầu trời in xuống dòng sông

rực một màu vàng.

xanh ngắt một màu.

CH1:

Trong

CH2:

Trong

CH1: Bầu trời,

CH2: Bầu trời

vườn, hoa cúc

vườn

hoa,

in xuống dòng

in xuống, dòng

nở rộ rực một

cúc nở rộ một

sông xanh ngắt

sông xanh ngắt

màu vàng.

màu vàng.

một màu.

một màu.

• Phải dùng dấu phẩy ngắt nhịp.
• Mỗi cách cho một nghĩa cụ thể.

d. Doanh nghiệp làm ăn có lãi
rất nhiều.
Câu có 2 cách hiểu
CH1:

Nhiều

doanh

nghiệp

làm ăn có lãi.

CH2:

Doanh

nghiệp làm ăn
có lãi lớn.

là kết quả của hai
cách ngắt nhịp.

Bài tập 4
• Từng trường hợp sau đây có thể được hiểu theo những nghĩa
khác nhau như thế nào?
• Các trường hợp đó có mắc lỗi câu mơ hồ hay không? Vì sao?
a. Anh mang tình em đi
Qua những đèo lẻ nắng
Những sông trưa không đò
Những đường mưa ngẩn trắng.
(Lê Đạt, Sáng soi)

b. Giọt nước mắt vầng trăng
Long lanh trong đáy giếng
(Thanh Thảo, Đàn ghi ta của
Lor-ca)

c. Đất đá ong khô nhiều suốt lệ
Em đã bao ngày lệ chứa chan?
(Quang Dũng – Mắt người Sơn Tây)

Đáp án

a. Anh mang tình em đi

Có thể hiểu theo nhiều cách.

Qua những đèo lẻ nắng
Những sông trưa không đò

Có thể ngắt nhịp theo 3/2 cũng có

Những đường mưa ngẩn trắng.

thể theo nhịp 2/3 hoặc cũng có
thể đọc liền mạch không ngắt.

•

Mỗi cách ngắt nhịp sẽ có một ý nghĩa khác nhau.

•

Nghĩa nào cũng có cơ sở.

Câu thơ đầu tiên có nhiều khả năng tạo nghĩa
b. Giọt nước mắt vầng trăng
Long lanh trong đáy giếng

“Giọt nước mắt” và “vầng trăng” có
thể có những quan hệ khác nhau.

Mối tương quan được xác lập
cho một nghĩa khác nhau.

Đây là hiện tượng đa nghĩa trong thơ.

c. Đất đá ong khô nhiều suốt lệ
Em đã bao ngày lệ chứa chan?
Ngắt nhịp 1: Đất đá ong/khô

Ngắt nhịp 2: Đất đá ong khô/

nhiều suối lệ.

nhiều suối lệ.

Vùng đất đá ong cằn cõi ấy đã

Vùng đất ấy rất cằn cỗi cũng

thấm khô bao nhiêu nước mắt

giống như con người ở đó, từng

của những con người đau khổ.

trải qua bao nhiêu khổ đau.

LUYỆN TẬP
QUÉT MÃ QR ĐỂ THAM GIA
TRÒ CHƠI

VẬN DỤNG
Em tự đọc và chỉnh sửa lại đoạn văn
đã viết trong giờ trước để tránh lỗi
về logic, câu mơ hồ.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Ôn tập Thực hành tiếng Việt
Lỗi câu logic, câu mơ hồ và
cách sửa

Soạn Viết
Viết bài văn nghị luận về một
vấn đề liên quan đến tuổi trẻ
(những hoài bão, ước mơ)

TRÂN TRỌNG CẢM ƠN
SỰ QUAN TÂM THEO DÕI
CỦA CÁC EM!