VIDEO 1

NỘI DUNG BÀI HỌC
0
1

KHỞI
ĐỘNG

02 HÌNH

THÀNH
KIẾN THỨC

03 LUYỆN
TẬP

0
4

VẬN
DỤNG

I. Tìm hiểu chung
1. Tác
giả
2. Tác phẩm

II. Tìm hiểu chi tiết
1. Phân tích hình tượng Lor-ca
2. Ngôn ngữ và chất nhạc
3. Biểu tượng và yếu tố tượng trung siêu
thực

III. Tổng kết
1. Nội dung
2. Nghệ thuật

Garcia
Federico
Lorca

KHỞI ĐỘNG
Federico
ópez
García L

VIDEO 2

KHỞI ĐỘNG
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Em có nhận xét gì nhân vật
được nhắc tới trong bài hát
người nghệ sĩ tài ba Lor-ca?

VIDEO 3

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC
García
Federico
López

I.
TÌM HIỂU CHUNG

VIDEO 4

1. Tác giả
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
Nhóm 1
Tìm hiểu tiểu sử của nhà văn
Thanh Thảo.

Nhóm 3
Nhóm 2

Tìm hiểu sự nghiệp của nhà văn
Thanh Thảo.

Tìm hiểu các tác phẩm
tiêu biểu của nhà văn
Thanh Thảo.

1. Tác giả
• Tên khai sinh: Hồ Thành Công.
• Quê quán: Quảng Ngãi.
• Ông tốt nghiệp Trường Đại học Tổng
hợp Hà Nội sau đó vào chiến trường
miền Nam tham gia chiến đấu.
• Sau năm 1975, ông viết báo, tiểu luận
Thanh Thảo
(sinh năm 1946)

phê bình và đặc biệt gây ấn tượng với
thể loại thơ ca.

VIDEO 5

•

Đặc điểm của thơ Thanh Thảo:

o Giàu suy tư, trăn trở về những vấn đề của xã hội và thời đại.
o Thể hiện sự nỗ lực cách tân thơ ca, tìm kiếm những cách biểu
đạt mới qua hình thức và những liên tưởng phóng khoáng.
o Có sức khơi gợi mạnh mẽ.
•

Các tác phẩm tiêu biểu: Những người đi tới biển (1977), Dấu
chân qua trăng cỏ (1978), Những ngọn sóng mặt trời (1981),
Khối vuông ru-bích (1985), Từ một đến một trăm (1988)…

2. Tác phẩm
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
Nhóm 1

Nhóm 2

Trình bày hoàn cảnh sáng

Xác định bố cục mạch cảm xúc

tác và xuất xứ của tác phẩm

của bài thơ “Đàn ghi ta của

“Đàn ghi ta của Lor-ca”

Lor-ca”.

a. Xuất xứ
• Được rút từ tập “Khối vuông ru-bích” (1985).
• Tập thơ thể hiện rõ phong cách thơ
Thanh Thảo:
o Giàu tính chất tượng trưng và siêu thực.
o Thể hiện cái tôi nội cảm, hướng tới vẻ đẹp
tinh thần của con người.
o Đặc biệt quan tâm đến những nhà thơ, nhà
văn lớn có nhân cách và số phận đặc biệt.

b. Bố cục

Dòng 1 – 6

Hình ảnh Lor-ca, người nghệ sĩ
tự do và đơn độc.

Dòng 7 – 18

Lor-ca với cái chết oan khuất và
nỗi xót xa về sự dang dở của khát
vọng cách tân nghệ thuật.

b. Bố cục

Dòng 19 – 22

Dòng 23 – 31

Niềm xót thương Lor-ca

Hình ảnh Lor-ca cái chết và

qua hình ảnh tiếng đàn.

sự bất tử.

c. Mạch cảm xúc
Mang cấu trúc của một ca khúc bằng thơ với mạch đi

Hình ảnh Lor-ca
người nghệ sĩ tự
do và đơn độc.

Hình

ảnh

Hình

ảnh

tiếng

Hình

ảnh

Lor-ca

nơi

đàn – biểu tượng

Lor-ca

pháp

cho niềm đau và

chết và sự

trường.

sức sống bất diệt.

bất tử.

cái

Federico García Lorca (1898 – 1936)
• Là một nghệ sĩ nổi tiếng của Tây Ban Nha.
• Từ nhỏ ông được coi là thần đồng nghệ
thuật với nhiều năng khiếu thiên bẩm.
• Lor-ca có ý thức cách tân nghệ thuật thơ
ca một cách mạnh mẽ và đã tham gia tích
cực vào cuộc đấu tranh chống lại thế lực
độc tài phát xít Phrăng-cô.

• Ngày 16/7/2936 trên đường trở về quê
hương, ông bị bọn dân vệ của Phrăngcô giết và phi tang xác.
• Cái chết của ông khơi lên một làn sóng
phẫn nộ mạnh mẽ trên thế giới đối với
bè lũ Phrăng-cô, tên tuổi của Lor-ca trở
thành biểu tượng của tinh thần chiến
đấu chống lại chủ nghĩa phát xít.

• Thơ của Lor-ca là biểu tượng của tự do
và cái đẹp, của dân chủ và nhân
quyền, giàu tính tượng trưng, siêu
thực.
• Nhân cách nghệ sĩ của ông được nhiều
người biết đến qua câu thơ nổi tiếng:
“Khi tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn”.
Tác phẩm “Điếu ca cho
Ignacio Sanchez Mejias”

II.
TÌM HIỂU CHI TIẾT

1. Phân tích hình tượng Lor-ca
HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời các câu hỏi sau:
• Hình tượng Lor-ca được thể hiện như thế nào trong hai
Trạm 1

đoạn thơ đầu?
• Những chi tiết nào trong hai đoạn thơ cho thấy mối quan
hệ giữa người nghệ sĩ với đất nước Tây Ban Nha?

•
Trạm 2

Phân tích hình ảnh đan xen giữa thực và ảo thể hiện cái
chết và sự bất tử của Lor-ca trong hai câu thơ cuối.

•

Dòng thơ kết có thể đem lại ấn tượng và cảm xúc gì cho
người đọc?

•
Trạm 3

Chỉ ra và phân tích hiệu quả của biện pháp tu từ được tác
giả sử dụng khi miêu tả tiếng đàn?

•

Nêu ý nghĩa cả những hình ảnh mang tính biểu tượng
trong hai đoạn thơ 3 và 4?

a. Hình ảnh Lorca, người nghệ sĩ tự do và đơn độc

Gợi bản sắc văn hóa Tây Ban Nha.
“Áo
choàng

Hình ảnh Lor-ca như một đấu sĩ với khát vọng

đỏ”

dân chủ truớc nền chính trị Tây Ban Nha độc tài
bấy giờ.

Âm thanh tiếng đàn
Đàn ghi ta – nhạc cụ của người Tây Ban
Nha, thể hiện tài năng nghệ thuật của
Lor-ca với khát vọng cách tân nghệ thuật.
Tiếng đàn bọt nước: đẹp, mong manh mà
sinh sôi bât tận như “bọt nước”.
Hoa lila đang nở trên từng giai điệu >< bối
cảnh chính trị Tây Ban Nha.

Hình ảnh người nghệ sĩ “đi lang thang”.
Hình ảnh “vầng trăng chếnh choáng”.
“Yên ngựa mỏi mòn”, hát nghêu ngao, li la…

Phong cách nghệ sĩ dân gian tự do, sự cô đơn
của Lor-ca trước thời cuộc chính trị trước nền
nghệ thuật Tây Ban Nha già cỗi.

b. Lorca với cái chết oan khuất và nỗi xót xa về
khát vọng cách tân nghệ thuật
Hình ảnh

Tiếng đàn ghi ta

Áo choàng bê
bết đỏ: Cảnh
tưởng vô cùng

Tiếng đàn

Tiếng

đàn

khủng khiếp về

ghi ta nâu:

ghi

cái chết của

Trầm tĩnh,

xanh:

Lor-ca.

nghĩ suy.

tha, hi vọng.

ta

lá
thiết

Tiếng ghi ta

Tiếng ghi ta

tròn

giọt

ròng

ròng

nước vỡ tan:

máu

chảy:

bàng hoàng,

sự đau đớn,

tức tưởi.

nghẹn ngào.

Biện pháp nghệ thuật

Đối lập: Hát
nghêu ngao
><

áo

choàng

bê

bết đỏ.

Nhân

Hoán

hóa:

dụ: Áo

Tiếng
đàn

ghi

ta… Máu
chảy.

choàng,
tiếng
ghi ta.

Ẩn dụ chuyển đổi
cảm giác: tiếng đàn
mang tâm tư, thành
thân phận, linh hồn,
sinh thể của người
tạo ra nó.

Gieo vần “ây”:
khiến

thơ

như

nhạc, nhạc như
người. Tất cả như
đang rưỡn mình
lên, kiên cường
không khuất phục.

c. Niềm thương xót cùng những suy tư về cuộc
từ giã của Lor-ca

Lời đề từ

Thể

hiện

Lời nhắn gửi hãy biết quên

niềm đam mê

nghệ thuật của Lor-ca để

nghệ thuật.

tìm hướng đi mới.

Niềm thương xót và suy tư của Lor-ca

“Không ai chôn cất tiếng

Giọt nước mắt vầng

đàn/tiếng đàn như cỏ mọc

trăng/long lanh trong

hoang”: Nghệ thuật của Lor-

đáy giếng: Vầng trăng

ca có sức sống và lưu truyền

nơi đáy giếng là sự

mãi như “cỏ mọc hoang”.

bất tử của cái đẹp.

Đường

chỉ

tay: Ẩn dụ về
định

mệnh

nghiệt ngã.

Niềm thương xót và suy tư của Lor-ca
Tiếng lòng tri âm
Dòng sông, ghi ta
màu bạc: gợi cõi
chết, siêu thoát.

Các hành động: ném lá
bùa, ném trái tim: có ý
nghĩa tượng trưng cho một
sự giã từ, một sự lựa chọn.

sâu sắc đối với
người nghệ sĩ,
thiên tài Lor-ca

2. Ngôn ngữ và chất nhạc
Hoạt động nhóm theo kĩ thuật “Khăn
trải bàn” và trả lời các câu hỏi sau:
• Nhạc tính của bài thơ được tạo nên
bởi những yếu tố nào?
• Nhận xét về âm hưởng, giọng điệu
của thi phẩm này?

Ngôn
ngữ

Cấu trúc của một ca khúc

Tạo nên những dư

bằng thơ: Chuỗi “li-la li-la

âm sau khi lời hát

li-la” mô phỏng tiếng đàn.

đã ngừng.

và
chất
nhạc

Nhịp thơ phong phú, thay
đổi linh hoạt.

Lời thơ khi bổng khi
trầm, khi ngắt quãng
khi liền mạch.

Nhiều dòng thơ liên

Tạo nên sự liền mạch,

kết nhau bằng sự

ngân vang trong âm

hợp vần.

hưởng thơ.

chất

Sử dụng biện pháp

Tạo nên sự dìu dặt,

nhạc

điệp âm, điệp ngữ

ngân nga, cho các câu,

và các từ láy.

đoạn và cả bài thơ.

Ngôn
ngữ
và

Bài thơ mang âm hưởng của một
khúc bi tráng về hình tượng người
anh hùng với giọng điệu lắng đọng,
xót thương, căm phẫn vừa bay
bổng, hào sảng và kết lại với nhiều
dư âm….

3. Biểu tượng và yếu tố tượng trưng siêu thực

Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Xác định yếu tố tượng trưng, yếu tố
siêu thực trong bài thơ và nhận xét
về tác dụng của chúng?

a. Yếu tố biểu tượng
Hình ảnh mang tính biểu tượng

Áo
choàng

Đàn ghi ta

Bầu

trời

cô gái ấy

“Giọt nước mắt vầng
trăng/

Long

trong đáy giếng”.

lanh

“Giọt nước mắt vầng trăng
Long lanh trong đáy giếng”.

Giọt nước được ví với vầng trăng,
vầng trăng nơi “đáy giếng” như giọt

Đem cái đẹp bao la,

nước mắt muôn đời.

trường cửu đặt vào mặt
nước nhỏ và sâu.

Đó là một biểu tượng của niềm tin mãnh liệt
nhưng âm thầm về sự bất tử của tiếng đàn Lor-ca.

b. Yếu tố tượng trưng, siêu thực

Biểu hiện: Hình ảnh

Yếu

tố

tượng

Yếu tố siêu thực: mối quan

thơ được tạo bằng

trưng: những hình

hệ giữa thực và mộng, vô

những yếu tố hiện

ảnh

tượng

thức và ý thức, để tạo thành

thực với các yếu tố

như áo choàng,

một hiện thực khác ẩn đằng

hoang đường, kì ảo,

vầng trăng, dòng

sau những hiện thực thông

gợi nhiều liên tưởng.

sông, tiếng đàn…

thường có thể tri giác được.

biểu

• Tạo hình ảnh thơ cô đúc, có tính tượng
trưng (thiên về gợi hơn là tả).
• Tạo sự logic liên kết giữa các hình ảnh
thơ bị xóa mờ, kích thích sự liên tưởng,
tạo ra hiệu quả “lạ hóa” và “độ mở” cho
những suy tưởng tiếp nối của người đọc.

III.
TỔNG KẾT

HOẠT ĐỘNG NHÓM
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
Trình bày những đặc sắc nội dung và
nghệ thuật của tác phẩm “Đàn ghi ta
của Lor-ca”?

1. Nội dung

Bài thơ đã xây dựng được hình tượng

Lor-ca là một hình

Lor-ca với những khía cạnh khác nhau:

tượng bi tráng về
người

Một cái chết

Một
nghệ

sĩ

tự do và
cô đơn.

oan khốc, bi
phẫn

bởi

những thế lực
tàn ác.

Một tâm
hồn
nghệ sĩ
bất diệt.

nghệ

sĩ

chân chính trong
một

môi

trường

bạo lực thống trị
đã sống và chết rất
cao đẹp.

Bài thơ còn là
tiếng nói tri âm
của

Thanh

Thảo với nghệ
thuật

chân

chính và nghệ
sĩ Lor-ca.

2. Nghệ thuật

Kết

hợp

Mang

phong

cách

Ngôn từ mới mẻ

hai yếu tố

tượng trưng pha màu

Hình ảnh

góp phần làm nên

thơ

và

sắc siêu thực rất gần

thơ phong

diện

nhạc

về

gũi với phong cách

phú.

phú của thơ ca Việt

kết cấu.

thơ Lor-ca.

mạo

phong

Nam sau 1975.

BẢNG KIỂM ĐÁNH GIÁ SẢN PHẨM TRÌNH BÀY NỘI DUNG
THẢO LUẬN
STT

Tiêu chí

1

Thể hiện được đúng đủ nội dung.

2

3

Các thể hiện phong phú, không
đơn điệu.
Thể hiện được sâu sắc nội dung
văn bản.

Xuất hiện

Không xuất hiện

LUYỆN TẬP
Federico
ópez
García L