BÀI 2.
NHỮNG CUNG BẬC TÂM TRẠNG

MỘT THỂ THƠ ĐỘC ĐÁO CỦA NGƯỜI VIỆT
(Dương Lâm An)

KHỞI ĐỘNG

20

50

5

40

4

3

80
70

2

10

60

1

30

VÒNG QUAY
VĂN HỌC

QUAY

Câu 1. Song thất lục bát là thể thơ có nguồn gốc từ:
A. Pháp

B. Việt Nam

C. Trung Quốc

D. Nhật Bản

QUAY VỀ

Câu 2. Dòng nào sau đây không phải là đặc điểm của thể thơ song thất lục bát?
B. Có thể chia khổ hoặc không

A. Sử dụng yếu tố văn hoá phương Tây

C. Số câu trong mỗi khổ thơ không cố định

QUAY VỀ

D. Có hiện tượng biến thể về cấu trúc

Câu 3. Vần chân trong thơ song thất lục bát được gieo ở đâu?

B. Tiếng cuối của mỗi câu thơ

A. Tiếng thứ ba của mỗi câu thơ

C. Tiếng đầu của mỗi câu thơ

D. Tiếng thứ năm của mỗi câu thơ

QUAY VỀ

Câu 4. Biến thể nào dưới đây là phổ biến trong thơ song thất lục bát?

A. Mỗi khổ thơ chỉ gồm một cặp câu

B. Mở đầu bài thơ bằng cặp song thất

C. Mở đầu bài thơ bằng cặp lục bát

D. Sử dụng toàn bộ câu thơ có cùng số tiếng

QUAY VỀ

Câu 5. Việc sử dụng vần lưng trong thơ song thất lục bát có tác dụng gì?
A. Tạo nhạc điệu cho bài thơ cũng như sự
hoà điệu giữa các câu thơ
C. Tăng vẻ đẹp hình thức, giúp câu thơ
trở nên cân đối hơn

B. Phân biệt rõ ràng với các thể thơ
truyền thống khác của Việt Nam

D. Làm cho bài thơ dễ thuộc và truyền
bá rộng rãi hơn

QUAY VỀ

HÌNH THÀNH
KIẾN THỨC

I. Khám phá VB

HS đọc VB trong SGK: đọc to, rõ ràng, truyền
cảm.

I. Khám phá VB

1. Tìm hiểu những thông tin
về thể thơ song thất lục bát

Từ nhan đề của VB, em hãy xác định nội dung
chính của VB?
Theo thông tin trong VB, thể thơ song thất lục
bát ra đời khi nào?

1. Tìm hiểu những thông tin về thể thơ song thất
lục bát
- Nội dung chính của VB: Tính sáng tạo và sự độc đáo của thể thơ song thất
lục bát trong nền văn học Việt Nam.
- Các thông tin về thể thơ song thất lục bát:
+ Nguồn gốc và lịch sử ra đời: Thể thơ song thất lục bát là một sáng tạo văn
học độc đáo của người Việt, xuất hiện khoảng thế kỉ XV - XVI.
+ Hai tác phẩm đầu tiên được nhắc đến là Chỉ Nam ngọc âm giải nghĩa và Đại
nghĩ bát giáp thưởng đào giải văn của Lê Đức Mao. Những tác phẩm này
không chỉ là những ví dụ đầu tiên về thể thơ song thất lục bát mà còn cho thấy
sự phát triển của thể thơ lục bát.

VB cung cấp những thông tin nào về
đặc điểm của thơ song thất lục bát?

- Đặc điểm: Thể thơ này có đặc trưng riêng trong quy luật dùng

thanh điệu và cách gieo vần ở cặp câu lục bát, cũng như sự phối
hợp giữa cặp câu thất và cặp câu lục bát.

I. Khám phá VB

2. Tìm hiểu ảnh hưởng và giá trị
của thể thơ song thất lục bát đối
với đời sống văn hoá và thi ca
Việt Nam

- 2. Tìm hiểu ảnh hưởng và giá trị của thể thơ song thất lục bát đối với
đời sống văn hoá và thi ca Việt Nam
HS làm việc theo nhóm để thực hiện nhiệm vụ:
Chỉ ra những biểu hiện cho thấy sức ảnh hưởng
- Thể thơ song thất lục bát ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống văn hoá và thi ca.
của thể thơ song thất lục bát đến đời sống thi
Điều này thể hiện qua việc nhiều nhà thơ từ thế kỉ XVIII - XIX đến đầu thế kỉ
ca hiện đại.
XX tiếp tục sử dụng thể thơ này trong sáng tác.
- Thơ song thất lục bát đã phát huy giá trị trong thể loại ngâm khúc và nhiều
thể loại văn học khác như ca trù, văn tế.
- Mặc dù ngày nay, thể thơ song thất lục bát không còn phổ biến như trước,
nhưng vẫn được một số nhà thơ hiện đại sử dụng như là một cách để kết nối
với quá khứ và truyền tải những tâm trạng, cảm xúc mới mẻ. Điều này cho
thấy thơ song thất lục bát vẫn có sức sống trong thi ca hiện đại, góp phần làm
phong phú thêm văn học Việt Nam.

3. Tìm hiểu về cách trình bày thông tin trong VB
- VB được tổ chức một cách lô-gíc và mạch lạc, bắt đầu từ giới thiệu tổng
quan về thể thơ song thất lục bát, sau đó là lịch sử và các tác phẩm tiêu biểu,
cuối cùng là ảnh hưởng và giá trị của thể thơ đối với đời sống văn hoá và thi
ca.
- VB trình bày thông tin theo trật tự thời gian, bắt đầu từ thời điểm ra đời tới
những mốc phát triển sau này của thể thơ.
HS làm việc cá nhân, tìm hiểu và trình bày về
bố cục của VB, nhận xét về cách tổ chức các
phần và ý chính mà tác giả muốn truyền đạt
trong mỗi phần.

II. Tổng kết
VB Một thể thơ độc đáo của người Việt đã cung
cấp cho em những thông tin gì? VB này có sự
khác biệt như thế nào về thể loại và nội dung so
với hai VB đọc trước đó?
- VB Một thể thơ độc đáo của người Việt cung cấp một số thông tin

mở rộng về thể thơ song thất lục bát (nguồn gốc, đặc điểm, quá
trình phát triển và ảnh hưởng của thể thơ trong tiến trình thơ ca
hiện đại).
- VB sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh; hệ thống thông tin được
triển khai phong phú, bao gồm cả tri thức về văn học và văn hoá,
lịch sử,...

LUYỆN TẬP

1. Bài tập 1

Dựa trên thông tin từ VB, hãy
viết một đoạn văn ngắn (từ 5 - 7
dòng) trình bày suy nghĩ của em
về tầm quan trọng của thơ song
thất lục bát đối với văn hoá và
văn học Việt Nam.

1. Bài tập 1

Câu a

Đoạn văn đảm bảo yêu cầu về nội
dung và hình thức.

VẬN DỤNG

Nhiệm vụ

GV hướng dẫn HS thực hiện
nhiệm vụ “Em làm thẻ thơ
ca” qua 2 bước sau:

Bước 1: Em hãy sưu tầm 3 tác phẩm thơ song thất
lục bát (ngoài những VB đã được học trong bài).
Bước 2: Thiết kế 3 tấm thẻ học tập theo mẫu sau
đây để ghi lại thông tin về 3 tác phẩm mà em tìm
được. Thẻ là các tờ bìa cứng, kích thước khoảng
10x15 cm (hoặc kích thước khác tuỳ theo mong
muốn của HS):

Mặt trước tấm thẻ: Ghi các thông tin về nhan đề,
tên tác giả (nếu có) và những câu thơ mà em thấy
ấn tượng trong tác phẩm.
Mặt sau tấm thẻ: Ghi ngắn gọn ấn tượng của em
về tác phẩm; những cảm nhận của em về nội
dung, hình thức nghệ thuật của tác phẩm.
Em có thể sử dụng màu sắc, hình vẽ,... để thiết kế
cho tấm thẻ của mình thật đẹp mắt và độc đáo.

HẸN GẶP LẠI