Nhận xét sự phát triển của cây lạc trồng trong tự nhiên và cây Lúa trong điều kiện không bón Nitơ?
Trong thực tế khi trồng Lạc người nông dân có bón phân đạm hay không?
Chủ đề 1: DINH DƯỠNG NITƠ Ở THỰC VẬT( Tiết 5,6)
NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ CỐ ĐỊNH NITƠ
V. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG
III. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
I. VAI TRÒ SINH LÍ CỦA NGUYÊN TỐ NITƠ
II. QUÁ TRÌNH ĐỒNG HOÁ NITƠ Ở TV
NỘI DUNG CHỦ ĐỀ
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ CỐ ĐỊNH NITƠ
V. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG
1. Nitơ trong không khí
2. Nitơ trong đất
1. Quá trình chuyển hóa Nitơ trong đất
2. Quá trình cố định Nitơ phân tử
1. Bón phân hợp lý và năng suất cây trồng
2. Các phương pháp bón phân
3. Phân bón và môi trường
III. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
I. VAI TRÒ SINH LÍ CỦA NGUYÊN TỐ NITƠ
I. VAI TRÒ SINH LÍ CỦA NGUYÊN TỐ NITƠ
1. Nhận xét sự sinh trưởng của cây lúa trong các điều kiện khác nhau?
2. Từ đó rút ra vai trò chung của nguyên tố nitơ?
3. Tại sao thiếu nitơ cây lại bị vàng lá, còi cọc?
Lá mía thiếu nitơ
Lá mía đủ nguyên tố khoáng
Cây thiếu Nitơ
Dấu hiệu thiếu nitơ ở cây bắp.
Dấu hiệu thiếu nitơ ở lá cà chua.
Nitơ là dinh dưỡng thiết yếu, là thành phần của Protein, Diệp lục, axit nucleic, enzim, ATP,…
Thiếu nitơ Giảm quá trình tổng hợp prôtêin…  sinh trưởng của các cơ quan giảm  xuất hiện màu vàng nhạt trên lá, các hoạt động trao đổi chất giảm…
I. VAI TRÒ SINH LÍ CỦA NGUYÊN TỐ NITƠ
*) Vai trò cấu trúc : Nitơ là thành phần của Protein, Diệp lục, axit nucleic, enzim, ATP,…
*) Vai trò điều tiết: Tham gia điều tiết các quá trình trao đổi chất trong cơ thể thực vật thông qua hoạt động xúc tác, cung cấp năng lượng và điều tiết trạng thái ngậm nước của tế bào.
*) Vai trò chung : Nitơ là dinh dưỡng thiết yếu của thực vật
II. QUÁ TRÌNH ĐỒNG HOÁ NITƠ Ở TV


Rễ cây hấp thu nitơ ở dạng NH4+ (dạng khử) và NO3- (dạng ôxi hóa)

1.Quá trình khử nitrat
- Đó là quá trình chuyển hóa NO3- thành NH4+ theo sơ đồ sau :
NO3- (nitrat) → NO2- (nitrit) → NH4+ (amôni)
2. Quá trình đồng hóa NH4+ trong mô thực vật
Trong mô thực vật tồn tại 3 con đường liên kết NH4+ với các hợp chất hữu cơ :
- Amin hóa trực tiếp
các axit xêtô (Axit xêtô + NH4+ → Axit amin
Ví dụ : Axit α – xêtôglutaric + NH4+ → Axit glutamic
- Chuyển vị amin
(Axit amin + Axit xêtô → Axit amin mới + Axit xêtô mới
Ví dụ : Axit glutamic + Axit pyruvic → Alanin + Axit α – xêtôglutaric
- Hình thành amit :
Đó là con đường liên kết NH4+ vào axit amin đicacbôxilic
(Axit amin đicacbôxilic + NH4+ → Glutamin




Cây có thể lấy được nitơ từ đâu trong tự nhiên?
III. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
III. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
Nguồn cung cấp nitơ tự nhiên cho cây
Nitơ trong không khí
Nitơ trong đất
II. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
Phiếu học tập ( 3 phút)
II. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
Nitơ phân tử N2 (78%), một phần trong NO và NO2
II. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
Nitơ phân tử N2 (78%), một phần trong NO và NO2
- Cây không hấp thụ được nito phân tử.
- Nito trong NO, NO2 và trong khí quyển gây độc cho cây
- N2 + VSV cố định  NH3
II. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
Nitơ phân tử (80%), một phần trong NO và NO2
- Nitơ khoáng (trong các muối khoáng).
- Nitơ hữu cơ (trong xác động vật, thực vật, vsv).
- Cây không hấp thụ được nito phân tử N2.
- Nito trong NO, NO2 và trong khí quyển gây độc cho cây
- N2 + VSV cố định  NH3
III. NGUỒN CUNG CẤP NITƠ TỰ NHIÊN CHO CÂY
Nitơ phân tử (78%), một phần trong NO và NO2
- Nitơ khoáng (trong các muối khoáng).
- Nitơ hữu cơ (trong xác động vật, thực vật, vsv).
- Cây không hấp thụ được nito phân tử.
- Nito trong NO, NO2 và trong khí quyển gây độc cho cây
- N2 + VSV cố định  NH3
- Rễ cây chỉ hấp thụ nito khoáng từ đất dưới dạng NH4+ và NO3-
- Cây không hấp thụ được nito hữu cơ trong xác vsv
- Nito hữu cơ nhờ các VSV khoáng hóa biến đổi thành dạng NH4+ và NO3- cây mới hấp thụ được.
VSV KHOÁNG HOÁ
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ QUÁ TRÌNH CỐ ĐỊNH NITƠ
1. Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất
- Quá trình amôn hóa:
Ch?t h?u co
NH4+
Vi khu?n
amon hĩa
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ QUÁ TRÌNH CỐ ĐỊNH NITƠ
1. Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất
- Quá trình nitrat hóa:
NO3 -
NH4+
vi khu?n
nitrat hĩa
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ QUÁ TRÌNH CỐ ĐỊNH NITƠ
1. Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất
-Quá trình phản nitrat hóa: xảy ra do sự hoạt động của các VSV kị khí
NO3 -
Nito ph�n t?
vi khu?n
ph?n nitrat hĩa
+ Hậu quả: gây mất nitơ của đất.
 khắc phục: cần đảm bảo độ thoáng cho đất
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ QUÁ TRÌNH CỐ ĐỊNH NITƠ
2. Quá trình cố định nitơ
- Có 2 con đường:
+ con đường hóa học:
N2 + 3H2  2NH3
Điều kiện: - to : 200oC
- Áp suất: 200 atm
( tia chớp, tia lửa điện)
- Khái niệm: là quá trình liên kết N2 với H2 thành NH3 .
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ QUÁ TRÌNH CỐ ĐỊNH NITƠ
2. Quá trình cố định nitơ
+ con đường sinh học:
Nito ph�n t?
NH4+
vi khu?n
c? d?nh nito
2H
2H
NH = NH
NH2 – NH2
2NH3
N ≡ N
2H
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ QUÁ TRÌNH CỐ ĐỊNH NITƠ
2. Quá trình cố định nitơ
- Nhờ một số loại Vi khuẩn có enzym nitrogenaza
+ VK sống tự do.
+VK sống cộng sinh.
IV. QUÁ TRÌNH CHUYỂN HÓA NITƠ TRONG ĐẤT VÀ QUÁ TRÌNH CỐ ĐỊNH NITƠ

1. Quá trình chuyển hóa nitơ trong đất
Nitơ hữu cơ trong xác sinh vật. Nitơ phải trải qua con đường chuyển hóa thành NH4+ và NO3- nhờ hoạt động của các vi sinh vật đất:
Con đường chuyển hóa diễn ra theo 2 giai đoạn:
- Amôn hóa: là quá trình chuyển hóa nitơ hữu cơ trong xác thực vật thành amôni (NH4+) nhờ vi khuẩn amôn hóa:
- Qúa trình nitrat hóa: là quá trình chuyển hóa từ dạng (NH4+) sang dạng(NO3-) nhờ vi khuẩn nitrat hóa:
Ngoài ra trong đất còn xảy ra quá trình chuyển hóa (NO3- → N2 ). Quá trình này do các vi sinh vật kị khí thực hiện, diễn ra mạnh khi đất thiếu không khí. Do đó, để ngăn chặn sự mất mát nitơ cần đảm bảo độ thoáng cho đất
2. Quá trình cố định nitơ phân tử
- Quá trình liên kết N2 với H2 để hình thành nên NH3 gọi là quá trình cố định nitơ
- Vi sinh vật cố định nitơ gồm 2 nhóm :
+ nhóm vi sinh vật sống tự do như vi khuẩn lam
+ nhóm cộng sinh với thực vật, như chi Rhizobium tạo nốt sần ở rễ cây họ Đậu.
do có enzim nitrôgenaza có khả năng bẻ gẫy liên kết ba trong N2 để tạo thành amoniac (NH3). Trong môi trường nước NH3 chuyển thành NH4+.





1. Thế nào là bón phân hợp lí?
2. Các phương pháp bón phân?
3. Nêu mối quan hệ giữa phân bón và môi trường?
V. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG
1. Bón phân hợp lý
Đúng loại phân theo nhu cầu của cây.
Đúng liều lượng.
Tùy thời kỳ sinh trưởng và phát triển của cây.
Điều kiện đất đai.
Thời vụ.
V. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG
2. Các phương pháp bón phân
Bón phân qua rễ (bón vào đất):
** Cơ sở sinh học: dựa vào khả năng hấp thụ muối khoáng từ đất của rễ.
** Thời gian bón: bón lót, bón thúc.
Bón phân qua lá (phun lên lá):
** Cơ sở sinh học: dựa vào khả năng hấp thụ muối khoáng (với nồng độ thấp) qua khí khổng.
** Thời gian bón: không mưa và nắng không quá gắt
V. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG
3. Phân bón và môi trường
Bón phân hợp lý  đảm bảo năng suất và phẩm chất của cây trồng.
Bón nhiều quá nhu cầu, dư lượng phân bón sẽ :
** tích lũy trong mô thực vật  giảm chất
lượng nông sản phẩm.
** làm xấu tính chất của đất.
** gây ô nhiễm môi trường nước
 Ảnh hưởng đến sức khỏe của con người.
V. PHÂN BÓN VỚI NĂNG SUẤT CÂY TRỒNG VÀ MÔI TRƯỜNG
Câu 1. Dựa vào kiến thức đã học, em hãy giải thích câu ca dao:
“ Lúa chiêm lấp ló đầu bờ
Hễ nghe tiếng sấm phất cờ mà lên ”
- Cho biết hiện tượng đó có gì khác với quá trình cố định nitơ sinh học?
CỦNG CỐ
- Trồng lúa vào vụ chiêm  (vụ lúa trong mùa hè thường khô hạn và thiếu nước) nên cây lúa chỉ đật tầm ngang bờ ruộng .
Khi có sấm tạo ra sự phóng điện, nhiệt độ lúc này khoảng 2000 độ C. Liên kết N≡N trong N2 bình thường rất bền nhưng ở mức nhiệt này thì bị phá vỡ liên kết => N2 phản ứng ngay với O2
N2   +   O2   →   2NO
NO dễ dàng tác dụng với oxi không khí tạo thành NO2
2NO + O2 → 2NO2
NO2 kết hợp với oxi không khí và nước mưa tạo thành axit nitric
4NO2 + O2 + 2H2O → 4HNO3
Axit nitric rơi xuống đất kết hợp với một số khoáng chất trong đất tạo thành muối nitrat (đạm nitrat) cung cấp cho cây trồng. Đây là lí do vì sao trong mùa hè khô hạn các cây cối đều héo úa nhưng chỉ cần một trận mưa giông thì ngày hôm sau cây cối xanh tốt lạ thường.
Đây là một trong những nguyên nhân củng cố đạm cho đất.
Câu 2: vì sao trong thực tế người ta thường trồng xen cây họ đậu với cây ngũ cốc và kết hợp thả bèo hoa dâu với trồng lúa
CỦNG CỐ
Hướng dẫn học bài ở nhà
Đọc mục em có biết trang 27,31.
Trả lời các câu hỏi cuối bài trang 27,31.
Chuẩn bị bài 7 thực hành: Chuẩn bị :
- Hệ thống chậu trồng cây
như hình 7.2
- Hạt đã nảy mầm 3 – 4 ngày.
8