Chào mừng quý thầy cô về dự giờ
Môn: Ngữ văn - Lớp 6
Giáo viên: Nguyễn Thị KimOanh-Trường THCS An Thượng
KIỂM TRA BÀI CŨ
Nhân hóa là gì ? Nêu tác dụng của nhân hóa?
2. Tìm phép nhân hóa trong câu:
Núi cao bởi có đất bồi
Núi chê đất thấp, núi ngồi ở đâu?
( Ca dao)


Nhân hóa: gọi hoặc tả đồ vật, cây cối, con vật
bằng những từ ngữ vốn được dùng để gọi hoặc tả con người,
làm cho thế giới loài vật, cây cối, đồ vật,… trở nên gần gũi
với con người, biểu thị được suy nghĩ,
tình cảm của con người.
Tiết 85:
ẨN DỤ
Tiếng Việt
I. Ẩn dụ là gì?
1. Ví dụ: Mục I/SGK/68
“Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.” (Minh Huệ)
Người Cha: chỉ Bác Hồ
Từ Người Cha dùng để chỉ ai?
Hãy giải thích vì sao có thể ví Bác Hồ như Người Cha?
Vì Bác Hồ với Người Cha có những phẩm chất giống nhau (tuổi tác, tình thương yêu, sự chăm sóc chu đáo đối với con…) có nét tương đồng.
 Có nét tương đồng
Tiết 85: ẨN DỤ
Phép so sánh và ẩn dụ có điểm gì giống và khác nhau?
Cách 2:
Bác Hồ như Người cha
Cách 3:
Người Cha mái tóc bạc
Vế A
Vế B
Vế B
- Giống nhau: có nét tương đồng, có tính gợi hình, gợi cảm.
- Khác nhau:
+ So sánh: thường có 2 vế (vế A và vế B) để đối chiếu.
+ Ẩn dụ: chỉ có 1 vế dùng để so sánh (vế B), còn vế được so sánh (vế A) thì ẩn đi (hiểu ngầm). Chính vì vậy ẩn dụ còn được gọi là so sánh ngầm, kín đáo làm cho câu nói hàm súc hơn.
 diễn đạt có sử dụng phép so sánh
 diễn đạt có sử dụng phép ẩn dụ
 Tăng sức gợi hình, gợi cảm
=> Ẩn dụ
3.*Ghi nhớ (SGK/68)
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức
gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.
Tiết 85: ẨN DỤ
.
Bài tập nhanh
Điền từ thích hợp vào chỗ trống để tạo phép tu từ ẩn dụ
Bầu trời xanh ngắt như một đồng cỏ trải dài mênh mông. Trên cánh đồng ấy những………….trắng nuốt…..
đám mây, chú cừu, trôi lơ lửng, nhởn nhơ gặm cỏ
Tiết 85: ẨN DỤ
II. Luyện tập:
Tiết 85: ẨN DỤ
II. Luyện tập:
Tiết 85: ẨN DỤ
- thắp  sự nở hoa
- lửa hồng  màu đỏ của hoa
chuyển đổi cảm giác
“Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng” (Nguyễn Tuân)
Thị giác
Vị giác
nắng giòn tan  nắng to, rực rỡ
Thế nào là “nắng giòn tan”? Cách cảm nhận có gì đặc biệt?
TIẾT 92 ẨN DỤ
 ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
So sánh đặc điểm và tác dụng của ba cách diễn đạt sau đây:
Bác Hồ mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
Bác Hồ như Người cha
Đốt lửa cho anh nằm
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
(Đêm nay Bác không ngủ, Minh Huệ)
Cách 1:
Cách 2:
Cách 3:
diễn đạt bình thường
diễn đạt có sử dụng phép so sánh
diễn đạt có sử dụng phép ẩn dụ
Ẩn dụ có tác dụng tạo cho câu nói có tính hình tượng, biểu cảm và hàm súc hơn so với phép so sánh và cách nói bình thường.
(Không sử dụng phép tu từ)
(hàm súc, gợi hình, gợi cảm)
(Có tính gợi hình, gợi cảm)
Tiết 85: ẨN DỤ
Bài tập 1 (Tr 69):
Bài tập 2(Tr 70): Tìm hình ảnh ẩn dụ và nêu nét tương đồng giữa các sự vật hiện tượng được so sánh ngầm với nhau?
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
– ăn quả  “Sự hưởng thụ thành quả lao động”.
– kẻ trồng cây  “người tạo ra thành quả”.
Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.
– mực, đen  “cái xấu, cái tối tăm.”
– đèn, sáng  “cái tốt, cái hay, cái tiến bộ.”
c. Thuyền về có nhớ bến chăng
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.
– thuyền  “người đi xa”.
– bến  “người ở lại”.
d. Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.
– mặt trời  “Bác Hồ”.
III. Luyện tập
Bài tập 3(Tr 70): Tìm những ẩn dụ và nêu tác dụng?
a. Buổi sáng, mọi người đổ ra đường. Ai cũng muốn ngẩng lên cho thấy mùi hồi chín chảy qua mặt.
mùi hồi (khứu giác) chảy qua mặt (xúc giác)
-> Tác dụng: Cảm nhận sự lan tỏa của mùi hồi chín.
c. Ngoài thềm rơi chiếc lá đa
Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng.
- Tiếng rơi (thính giác) rất mỏng (thị giác, xúc giác)
-> Tác dụng: Cảm nhận được độ dày mỏng của chiếc lá rơi.
b. Cha lại dắt con đi trên cát mịn
Ánh nắng chảy đầy vai.
- Ánh nắng (thị giác) chảy đầy vai (xúc giác)
-> Tác dụng: Cảm nhận sự ấm áp của nắng.
Em thấy cả trời sao Xuyên qua từng kẽ lá Em thấy cơn mưa rào Ướt tiếng cười của bố
- Ướt (xúc giác) tiếng cười (thính giác)
-> Tác dụng: Cảm nhận được niềm vui của người bố.
Bài tập bổ sung: Tìm ẩn dụ trong các câu dưới đây. Khôi phục vế A (đối tượng được so sánh).
a. Con cò lặn lội bờ sông,
người phụ nữ
Gánh gạo nuôi chồng tiếng khóc nỉ non. (Ca dao)
b. Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng. (Nguyễn Khoa Điềm)
Đứa con
c. Vì lợi ích mười năm trồng cây
Vì lợi ích trăm năm trồng người. (Hồ Chí Minh)
chăm sóc, nuôi dưỡng

Tiết 85: ẨN DỤ
Bài tập bổ sung:
d.Tìm một số câu tục ngữ hoặc ca dao có sử dụng phép ẩn dụ?
Chẳng hạn, các em có thể tìm các câu sau:
- Tre già măng mọc
- Một con ngựa đau cả tàu bỏ cỏ
- Đèn khoe đèn tỏ hơn trăng
Trăng ra trước gió còn chăng hỡi đèn ?
Trăng khoe trăng tỏ hơn đèn
Cớ sao trăng lại chịu luồn đám mây ?
Tiết 85: ẨN DỤ
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Nắm chắc nội dung bài học.
Hoàn thành các bài tập.
Chuẩn bị bài : Hoán dụ
Tiết học kết thúc
Ch�C C�C EM CHAM NGOAN, H?C Gi?I !
4
3
6
5
2
1
7
TRÒ CHƠI CỦNG CỐ
6

Ẩn dụ hình thức
Ẩn dụ cách thức
Nét tương đồng
Tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt
Phép tu từ ẩn dụ còn được gọi là gì?
“Dưới trăng quyên đã gọi hè – Đầu tường lửa lựu lập lòe đâm bông” từ “lửa lựu” thuộc kiểu ẩn dụ nào?
So sánh ngầm
1
3
Ẩn dụ phẩm chất
Ẩn dụ chuyển đổi cảm giác
Từ “mặt trời” trong câu thơ sau thuộc kiểu ẩn dụ nào?
“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ
Mặt trời chân lí chói qua tim”
4
5
Cho biết kiểu ẩn dụ trong câu thơ “Một tiếng chim kêu sáng cả rừng”?
6
7
Câu tục ngữ “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” được sử dụng kiểu ẩn dụ nào?
2
Việc sử dụng phép tu từ ẩn dụ trong thơ, văn nhằm mục đích gì?
Ẩn dụ dựa vào đâu để gọi tên sự vật, sự việc này bằng tên sự vật, sự việc khác?
ẨN DỤ