Ghép các đám mây
BÁC HỒ
HỌC SINH ÙA RA SÂN TRƯỜNG
CÁC BẠN NỮ 6A
DƯỢNG HƯƠNG THƯ
NGƯỜI CHA MÁI TÓC BẠC
MẶT TRỜI
NHỮNG BÔNG HOA XINH ĐẸP
KIẾN VỠ TỔ
QUẢ TRỨNG THIÊN NHIÊN
CHÀNG THANH NIÊN CƠ BẮP
Kết quả:
1. Bác Hồ - Người cha mái tóc bạc
2. Mặt trời- Quả trứng thiên nhiên
3. Dượng Hương Thư – Chàng thanh niên cơ bắp
4. Học sinh ùa ra sân trường – kiến vỡ tổ
5. Các bạn nữ 6A - Những bông hoa xinh đẹp
Tiết 98: ẩn dụ
I. Ẩn dụ là gì?
Nội dung:
II. Các kiểu ẩn dụ (HS tìm hiểu ở nhà)
III. Luyện tập
I. Ẩn dụ là gì?
1. Ví dụ: sgk tr 68
1. Ví dụ
Cụm từ “Người Cha” trong ví dụ được dùng để chỉ ai? Vì sao có thể ví như vậy?
“Người Cha” = Bác Hồ.
“Anh đội viên nhìn Bác
Càng nhìn lại càng thương
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm.”
(Minh Huệ)
- Vì Bác với người cha có những nét tương đồng với nhau:
+ Về hình thức: tóc bạc, tuổi tác.
+ Về phẩm chất: tình thương yêu, sự chăm sóc ân cần chu đáo …
ẨN DỤ
Ẩn dụ là gì?
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng.
Thảo luận (5P)
? Cách nói bằng ẩn dụ “Người Cha mái tóc bạc” và phép so
Sánh “Bác Hồ như người Cha” có gì giống và khác nhau?
- Đều ví Bác Hồ như Người Cha.
- Đều tạo cho câu nói có tính hình tượng, tính biểu cảm cao hơn so với cách nói bình thường (Bác Hồ mái tóc bạc)
So sánh: Bác Hồ như Người Cha
Vế A Vế B
 Có 2 vế  Vế so sánh và vế được so sánh.


- Ẩn dụ: Người Cha mái tóc bạc
Vế B
 Ẩn đi vế A so sánh ngầm  câu thơ có thêm tính hàm súc.
? Qua tìm hiểu ví dụ trên, em hãy nêu tác dụng của biện pháp tu từ ẩn dụ?
Tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
Gọi tên sự vật , hiện tượng này
bằng tên gọi của sự vật, hiện
tượng khác có nét tương đồng.
Tăng sức gợi hình, gợi cảm
cho sự diễn đạt.
2. Kết luận: Ghi nhớ (sgk tr 68)
Ẩn dụ là gọi tên sự vật, hiện tượng này bằng tên sự vật, hiện tượng khác có nét tương đồng với nó nhằm tăng sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt.
Bài tập nhanh
Xác định phép ẩn dụ trong các ví dụ sau và cho biết tác dụng?
1: “Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng,
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.”
(Viễn Phương)
2: “Thuyền về có nhớ bến chăng?
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.”
(Ca dao)
3: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng.
(Tục ngữ)
Bài tập nhanh
1: “Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng,
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ.”
1: “ Mặt trời”=> Dùng để chỉ Bác- Vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc Việt Nam, Người mang lại nguồn sống cho mọi người.
Bài tập nhanh
2: “Thuyền về có nhớ bến chăng?
Bến thì một dạ khăng khăng đợi thuyền.”
2: “Thuyền”=> Ẩn dụ chỉ người ra đi.
“Bến” => Ẩn dụ chỉ người ở lại.
=> Tấm lòng chung thủy, đợi chờ của người ở lại dành cho người ra đi.
Bài tập nhanh
3: Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
3: “Mực”=> Ẩn dụ chỉ môi trường tối, những người xấu
(Khiến chúng ta xấu theo).
“Đèn”=> Ẩn dụ chỉ nơi tốt đẹp, những người tốt
(Giúp chúng ta học được thói quen tốt)
II. Các kiểu ẩn dụ
II. Các kiểu ẩn dụ (HS về nhà tìm hiểu)
1. Ví dụ (sgk tr 68-69):
? Các từ in màu đỏ dưới đây được dùng để chỉ những
hiện tượng sự vật nào? Vì sao có thể ví như vậy?
a. Về thăm nhà Bác làng Sen,
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng.
(Nguyễn Đức Mậu)


? Cách dùng từ trong cụm từ in màu đỏ dưới đây có gì đặc biệt so với cách nói thông thường?
b. Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng.
a.
thắp
lửa hồng
chỉ sự “nở hoa”
chỉ “màu đỏ” của hoa râm bụt.
 “màu đỏ” được ví với lửa hồng. (hai sự vật ấy có hình thức tương đồng)
 “nở hoa” được ví với hành động thắp. (chúng giống nhau về cách thức thực hiện).
Về thăm nhà Bác làng Sen,
Có hàng râm bụt thắp lên lửa hồng.
(Nguyễn Đức Mậu)
2. Nhận xét:
Chao ôi, trông con sông, vui như thấy nắng giòn tan sau kì mưa dầm, vui như nối lại chiêm bao đứt quãng. (Nguyễn Tuân)
b.
Giòn tan
đặc điểm của cái bánh
(vị giác)
- Nắng không thể dùng vị giác để cảm nhận được.
- Sử dụng từ giòn tan để nói về nắng là có sự chuyển đổi cảm giác.
III. Luyện tập
Bài 1:
THỜI GIAN
3 : 00
2 : 59
2 : 58
2 : 57
2 : 56
2 : 55
2 : 54
2 : 53
2 : 52
2 : 51
2 : 50
2 : 49
2 : 48
2 : 47
2 : 46
2 : 45
2 : 44
2 : 43
2 : 42
2 : 41
2 : 40
2 : 39
2 : 38
2 : 37
2 : 36
2 : 35
2 : 34
2 : 43
2 : 32
2 : 31
2 : 30
2 : 29
2 : 28
2 : 27
2 : 26
2 : 25
2 : 24
2 : 23
2 : 22
2 : 21
2 : 20
2 : 19
2 : 18
2 : 17
2 : 16
2 : 15
2 : 14
2 : 13
2 : 12
2 : 11
2 : 10
2 : 09
2 : 08
2 : 07
2 : 06
2 : 05
2 : 04
2 : 03
2 : 02
2 : 01
2 : 00
1 : 59
1 : 58
1 : 57
1 : 56
1 : 55
1 : 54
1 : 53
1 : 52
1 : 51
1 : 50
1 : 49
1 : 48
1 : 47
1 : 46
1 : 45
1 : 44
1 : 43
1 : 42
1 : 41
1 : 40
1 : 39
1 : 38
1 : 37
1 : 36
1 : 35
1 : 34
1 : 33
1 : 32
1 : 31
1 : 30
1 : 29
1 : 28
1 : 27
1 : 26
1 : 25
1 : 24
1 : 23
1 : 22
1 : 21
1 : 20
1 : 19
1 : 18
1 : 17
1 : 16
1 : 15
1 : 14
1 : 13
1 : 12
1 : 11
1 : 10
1 : 09
1 : 08
1 : 07
1 : 06
1 : 05
1 : 04
1 : 03
1 : 02
1 : 01
1 : 00
0 : 59
0 : 58
0 : 57
0 : 56
0 : 55
0 : 54
0 : 53
0 : 52
0 : 51
0 : 50
0 : 49
0 : 48
0 : 47
0 : 46
0 : 45
0 : 44
0 : 43
0 : 42
0 : 41
0 : 40
0 : 39
0 : 38
0 : 37
0 : 36
0 : 35
0 : 34
0 : 43
0 : 32
0 : 31
0 : 30
0 : 29
0 : 28
0 : 27
0 : 26
0 : 25
0 : 24
0 : 23
0 : 22
0 : 21
0 : 20
0 : 19
0 : 18
0 : 17
0 : 16
0 : 15
0 : 14
0 : 13
0 : 12
0 : 11
0 : 10
0 : 09
0 : 08
0 : 07
0 : 06
0 : 05
0 : 04
0 : 03
0 : 02
0 : 01
0 : 00
HẾT GIỜ
HOẠT ĐỘNG CÁ NHÂN: 2 phút
So sánh ba cách diễn đạt (Chỉ ra điểm giống và khác nhau; Trong ba cách diễn đạt đó, cách diễn đạt nào hay hơn? Vì sao?)
Tóc Bác đã bạc, Bác đang chăm sóc giấc ngủ cho anh đội viên
 Gợi lên tình cảm ruột thịt, gần gũi, đầy tình yêu thương của Bác dành cho anh đội viên.
 Vừa miêu tả hình ảnh Bác Hồ (tóc bạc), vừa bộc lộ tình cảm gần gũi, gắn bó, ruột thịt từ 2 phía: Bác yêu thương, chăm sóc…; anh đội viên xúc động, kính trọng, biết ơn...
Miêu tả trực tiếp
Dùng phép so sánh
Phép ẩn dụ
Bài 2:
Tìm ẩn dụ + Tác dụng trong câu tục ngữ: “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây”.?
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây.
“Sự hưởng thụ thành quả lao động”
“Người lao động, người tạo ra thành quả”
Câu tục ngữ khuyên chúng ta khi được hưởng thụ thành quả phải nhớ đến công lao của người gây dựng nên nó.
Bài 3
Về nhà thực hiện:
Yêu cầu:
Tìm biện pháp ẩn dụ trong mỗi câu văn, câu thơ trong BT3 và nêu tác dụng.
Không xác định kiểu ẩn dụ.
Bài 4
Em tập làm nhà văn
Cách thực hiện: Đặt câu chứa hình ảnh ẩn dụ với sự vật ở trong bức tranh (không được nhắc đến tên của sự vật, hình tranh đó).Hoàn thành vào phiếu học tập. Thảo luận (2-3HS)->3 PHÚT
Ví dụ:
Cong cong như con tôm, vắt ngang qua dòng sông.
Cây cầu
1
2
3
4
Quả trứng của thiên nhiên đang nhô lên mặt biển.
Mặt trời
Cả một góc trời vàng rực khi thu về.
Lá vàng
Hai viên bi long lanh trên gương mặt cậu bé.
Đôi mắt
Những bông hoa lớp 6A rất xinh đẹp.
Các bạn nữ
4
3
6
5
2
1
7
TRÒ CHƠI CỦNG CỐ
6

Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng
Bác Hồ
Nét tương đồng
Tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt
Phép tu từ ẩn dụ còn được gọi là gì?
Câu tục ngữ này nói lên tầm quan trọng của môi trường sống, khuyên chúng ta phải chọn môi trường sống tốt đẹp.
So sánh ngầm
1
3
Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
Bác Hồ
Câu tục ngữ khuyên chúng ta khi được hưởng thụ thành quả phải nhớ đến công lao của người đã gây dựng thành quả đó.
4
5
Người Cha mái tóc bạc
Đốt lửa cho anh nằm
“Người Cha” chỉ ai?
6
7
Ngày ngày mặt trời đi qua trên lăng
Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ
“mặt trời” (2) chỉ ai?
2
Việc sử dụng phép tu từ ẩn dụ trong thơ, văn nhằm mục đích gì?
Ẩn dụ dựa vào đâu để gọi tên sự vật, sự việc này bằng tên sự vật, sự việc khác?
ẨN DỤ
Gọi tên sự vật , hiện tượng này bằng tên gọi của sự vật , hiện tượng khác có nét tương đồng.
Tăng sức gợi hình, gợi cảm
cho sự diễn đạt.
Hãy viết đoạn văn ngắn (từ 5 đến 7 dòng) miêu tả hàng phượng vĩ vào những ngày hè. Trong đó có sử dụng biện pháp nghệ thuật ẩn dụ (Gạch chân dưới biện pháp ẩn đó)
Định hướng:
Mở đoạn: Giới thiệu hàng phượng vĩ vào những ngày hè và ấn tượng chung.
Thân đoạn:
- Tả bao quát (từ xa): Hàng phượng vĩ như thế nào? Màu đỏ của hoa ra sao?
- Tả cụ thể (đến gần): Góc, thân, lá, hoa, tiếng ve...
Kết đoạn: Cảm nghĩ của em về hàng phượng vĩ.
BTVN
Hướng dẫn học bài về nhà
Xem lại khái niệm ẩn dụ, tác dụng của phép ẩn dụ, tìm hiểu các kiểu ẩn dụ.
Hoàn thành các bài tập vào tập.
Chuẩn bị: Luyện nói văn miêu tả (TT).