Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi
thấu kính hội tụ:
1. Thí nghiệm
a. Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự:
b. Đặt vật trong khoảng tiêu cự:

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

F

F

F

F

F

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ

I. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính
hội tụ:
1. Thí nghiệm
a. Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự:
C1. Ảnh thật ngược chiều với vật.
C2. Ảnh vẫn thu được trên màn đó là ảnh thật,
ngược chiều với vật.
b. Đặt vật trong khoảng tiêu cự:
C3. Ảnh không hứng được trên màn. Đặt mắt trên
đường truyền của chùm tia ló, ta thấy ảnh cùng
chiều, lớn hơn vật. Đó là ảnh ảo.

Trường hợp vật ở rất gần thấu kính: d < f
(d là khoảng cách vật với thấu kính )

0cm

5

810

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Đưa vật xa ra thấu kính hơn 1 chút: f < d < 2f

0cm

2f

d

5

810

F

15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Tiếp tục đưa vật xa hơn : d > 2f

2f
0cm

5

d
10

F

F'
15

20

25

30

35

40

45

50

55

60

Trường hợp: Vật ở rất xa thấu kính
F

0cm

5

10

15

F'
20

25

30

35

4

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
I. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
1. Thí nghiệm
2. Ghi các nhận xét ở trên vào bảng 1
Kết quả
Lần TN

Đặc điểm của ảnh

Khoảng cách
từ vật đến thấu
Thật hay Cùng chiều hay Lớn hơn hay
kính(d)
ảo?
ngược chiều? nhỏ hơn vật?

1

Vật ở rất xa
TK

2

d > 2f

3

f < d < 2f

Ảnh thật Ngược chiều

Nhỏ hơn vật

Ảnh thật Ngược chiều

Nhỏ hơn vật

Ảnh thật Ngược chiều

Lớn hơn vật

Ảnh ảo

Cùng chiều

Lớn hơn vật

CHÚ Ý
Một điểm sáng S nằm trên trục chính của thấu kính
hội tụ, ở rất xa thấu kính cho ảnh nằm tại tiêu điểm của
thấu kính hội tụ
Vật vuông góc với trục chính cho ảnh cũng vuông góc
với trục chính

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
I. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
II. Cách dựng ảnh
1. Dựng ảnh của một điểm sáng S tạo bởi thấu kính hội tụ

S



F

O



F/


S/
C4) Từ S dựng 2 trong 3 tia đặc biệt đến thấu kính. Giao điểm của 2 tia ló là ảnh
S' của S

1. Dựng ảnh của điểm sáng S nằm ngoài trục chính có d > f
* Cách dựng:
+ Vẽ 2 tia tới đặc biệt
® Dựng 2 tia ló tương ứng.
®Giao điểm của 2 tia ló là ảnh của điểm sáng

S
F'
F

O
S'

* S' là ảnh của S qua thấu kính hội tụ.

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
I. Đặc điểm của ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ:
II. Cách dựng ảnh

2. Dựng ảnh của một vật sáng AB tạo bởi thấu kính hội tụ
C5 )

Trường hợp 1: f = OF = OF' = 12cm, d = OA = 36cm

Dựng ảnh B' của B rồi hạ vuông góc với trục chính của thấu kính hội tụ ta
được ảnh A'B' của vật AB

B

A





F

O

F/


A/

B/

TH1: Ảnh A'B' là ảnh thật, ngược chiều và nhỏ hơn vật

Trường hợp 2: d = OA = 8cm , f = OF=12cm ( Vật đặt trong khoảng tiêu cự
của thấu kính hội tụ)

B/

B

A/




F

A

O

TH2: Ảnh A'B' là ảnh ảo, cùng chiều và lớn hơn vật

F



/

2. CÁCH DỰNG
- Dựng ảnh B'của B
- Nối B' vuông góc và cắt trục chính tại A'; A'B' là ảnh của AB.
Dựng ảnh A'B' của AB (AB  trục chính; A  trục chính),
f = 12 cm và nhận xét đặc điểm ảnh trong 2 trường hợp sau:
a) d = 36cm
b) d = 8cm
B'
B

B
A'

A

F

O

F/ B'

• Đặc điểm ảnh:
Ảnh thật, ngược chiều, nhỏ hơn vật

A'

F A

O

F'

• Đặc điểm ảnh:
Ảnh ảo, cùng chiều, lớn hơn vật.

Bài 43: ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH HỘI TỤ
III. Vận dụng
C6: Trường hợp 1: f = OF = OF' = 12cm ,d = OA = 36cm, h = AB = 1cm. Tính OA và
A'B'

B

*

FAB Đồng dạng FOH

OH
OF


AB
AF
 h ' OH  A ' B ' 

* OIF ' Đồng dạng
OIF '

A

AB.OF 1.12

0.5cm
AF
24

A ' B ' F '

OI
OF '

A' B ' F ' A'
A ' B '.OF ' 0,5.12
 F ' A' 

6cm
OI
1
 OA ' OF ' F ' A ' 12  6 18cm


I



F

O
H

F/


A/
B/

Câu 1: Đặt vật ngoài khoảng tiêu cự của thấu kính hội tụ
thì ảnh của vật có đặc điểm gì ?
Trả lời: Ảnh thật, ngược chiều với vật. Khi vật đặt rất xa
Câu 2: Đặt vật trong khoảng tiêu cự của thấu kính hội tụ
thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu kính một khoảng
thì ảnh của vật có đặc điểm gì ?
bằng
tiêu
Câu 3:
Đểcự.
quan sát ảnh ảo qua thấu kính hội tụ ta phải đặt
Trả
ảo, cùng
chiều với vật, lớn hơn vật.
mắt lời:
nhưẢnh
thế nào
?
Trả lời: Đặt mắt ở chùm tia ló.

Ghi nhớ
 Đối với thấu kính hội tụ:
- Vật đặt ngoài khoảng tiêu cự cho ảnh thật, ngược chiều với
vật. Khi vật đặt rất xa thấu kính thì ảnh thật có vị trí cách thấu
kính một khoảng bằng tiêu cự.
- Vật đặt trong khoảng tiêu cự cho ảnh ảo, lớn hơn vật và cùng
chiều với vật.
 Muốn dựng ảnh A'B' của AB qua thấu kính (AB vuông góc
với trục chính của thấu, A nằm trên
Trục chính), chỉ cần dựng ảnh B' của B bằng cách vẽ đường
truyền của 2 tia sáng đặc biệt, sau đó từ B' hạ vuông góc
xuống trục chính ta có ảnh A' của A

Hướng dẫn về nhà
1. Tính chiều cao của ảnh và khoảng cách từ ảnh đến
thấu kính trong trường hợp thứ 2 câu C6 và trả lời câu
C7
2. Đọc “có thể em chưa biết”
3. Học bài và làm bài tập SBT
4. Nghiên cứu trước Bài 44: Thấu kính phân kỳ