KIỂM TRA BÀI CŨ
Ánh sáng ảnh hưởng như thế nào đến đời sống sinh vật?
Cho VD?

Chim cánh cụt sống ở vùng nào? Chúng có thể sống ở vùng
khí hậu nhiệt đới không?

Chim cánh cụt sống ở Nam Bán Cầu, đông đảo nhất là tại
Nam Cực-89oC. Là loài đặt hữu.

Bài 43

ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ VÀ
ĐỘ ẨM LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
II. Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật

I. ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
Đa số sinh vật sống trong phạm vi nhiệt
độ nào?

Vi khuẩn ở
suối nước
nóng chịu
được nhiệt độ
700 C – 900C

Nhiệt độ: 00C – 500C

Có những loài nào sống được ở mức cao
hơn hoặc thấp hơn không?

Ấu trùng sâu
ngô chịu được
nhiệt độ
– 270C

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

GIỚI HẠN CHỊU NHIỆT CỦA MỘT SỐ LOÀI
STT

Tên loài

Giới hạn chịu nhiệt

1

Cá rô phi Việt Nam

5oC - 42oC

2

Cá chép

2oC - 44oC

3

Xương rồng Sa mạc

0oC - 56oC

4

Cà chua

13oC - 35oC

5

Cây gừng

0oC - 40oC

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Cây sống vùng nhiệt đới

Ví dụ 1

Cây sống vùng ôn đới

Lá: Trên bề
mặt có phủ
lớp cutin dày
hay biến thành
gai giúp giảm
thoát hơi nước
Thân: Mọng
nước để dự trữ
nước nuôi cây
Rễ: Dài, lan
rộng, bám sâu
vào trong lòng
đất để hút
nước

Rụng lá vào
mùa đông để
giảm diện tích
tiếp xúc, vàng lá
vào mùa thu, có
lớp bần ở thân
cây

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

Cây vào
mùa thu
Để sống được với những điều kiện nhiệt độ khác nhau
của môi trường, vậy thực vật đều có những đặc điểm riêng
thích nghi để tồn tại

Cây vào
mùa đông

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

CÂY BÀNG

Xuân

Hè

Thu

Đông

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ví dụ 2
1

2

Gấu sống ở vùng lạnh

Gấu sống ở vùng nóng

Em hãy cho biết hai loài gấu trên
Bộ lông dày, dài, kích
Bộ lông ngắn, thưa,
sống ở môi trường nào? Nêu đặc
thước cơ thể lớn
kích thước cơ thể
điểm mỗi loài về bộ lông và kích
nhỏ hơn
thước?

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ví dụ 3

Nhiệt độ môi
trường có ảnh
hưởng như
thế nào đến
đời sống sinh
vật?

Ảnh hưởng đến tập tính
của sinh vật: ngủ đông,
ngủ hè… do Nhiều loài
động vật có tập tính lẩn
tránh nơi nóng quá
hoặc lạnh quá

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

Chuột đào hang tránh nóng

Ếch chui vào hốc bùn ngủ đông

Sư tử tránh nóng trong hang đá

Nghiên cứu thông phần I, điền vào chỗ trống:
Sinh vật

Môi trường

Nhiệt đới

Thực vật
Ôn đới

Đặc điểm hình thái

Hoạt động sinh lý

Trên bề mặt lá có (1)
……………………………..
tầng cutin dày để hạn
Quá trình quang hợp và hô hấp
chế sự thoát hơi nước khi nhiệt độ
của cây diễn ra bình thường ở
không khí (2)
cao
0
nhiệt độ20
là (5)…………….
………………………………
C – 300C
…………………
Cây ngừng quang hợp và hô hấp
Vào mùa đông giá lạnh, cây thường ở nhiệt độ dưới (6)……………..
rụng nhiều lá
(3)…………….………………….
00C
…………………
và trên (7)
làm giảm diện tích tiếp xúc với
………………. 0
40 C
không khí lạnh và giảm
………………….
(4)……….……………….…………
sự thoát hơi

nước

Nghiên cứu thông phần I, điền vào chỗ trống:
Sinh vật

Môi trường

Đặc điểm hình thái

Lông (8)……………………..
…… dày và dài
Sống ở
và kích thước cơ thể (9)
vùng lạnh ………………………..

lớn.

Động vật

thưa và ngắn.
Lông (10)……………………
và kích thước cơ thể (11)
Sống vùng ……………………………..…
nhỏ.
nóng

Hoạt động sinh lý

Nhiều loài động vật có tập
tính lẫn trốn nơi nóng quá
hoặc lạnh quá bằng cách
(12)……………………

chui vào
hang, ngủ
đông hoặc
ngủ hè.

Động vật ở vùng nóng

Động vật ở vùng lạnh

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật
Ảnh hưởng đến hoạt động sinh lí, hình thái, và tập tính của sinh vật
Đa số sinh vật sống trong phạm vi từ 0 – 500 C

Từ ví dụ 1,2,3 nhiệt độ còn ảnh
hưởng như thế nào đến đời sống
sinh vật?

I. ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
Dựa vào sự thay đổi
nhệt độ của cơ thể
sinh vật trước tác
nhân môi trường , ta
chia SV thành bao
nhiêu nhóm?

Sinh vật biến
nhiệt
Nhiệt độ cơ thể
phụ thuộc vào
nhiệt độ môi
trường

Sinh vật hằng
nhiệt
Nhiệt độ cơ
thể không
phụ thuộc
vào nhiệt độ
môi trường

Lấy ví dụ về sinh vật biến nhiệt và sinh vật hằng nhiệt theo bảng 43.1 sau
Nhóm sinh vật
Sinh vật biến nhiệt

Sinh vật hằng nhiệt

Tên sinh vật

Môi trường sống

Bảng 43.1 Các sinh vật biến nhiệt và hằng nhiệt
Nhóm sinh vật

Tên sinh vật

Sinh vật biến nhiệt:

Môi trường sống
- Sinh vật

vi sinh vật

- Vi khuẩn cố định đạm

nấm,

- Nấm rơm

- Sinh vật

thực vật,

- Cây lúa

- Mặt đất- không khí

động vật không xương sống - Giun đất
cá

- Cá chép

lưỡng cư, bò sát.

- Thằn lằn bóng đuôi dài

Sinh vật hằng nhiệt:

Chim
Thú
Con người

- Chim bồ câu
- Thỏ
- Con người

- Trong đất
- Trong nước
- Mặt đất- không khí

- Mặt đất- không khí.
- Mặt đất- không khí.
- Mặt đất- không khí.

I. Ảnh hưởng của nhiệt độ lên đời sống sinh vật

- Nhiệt độ ảnh hưởng đến hình thái, các hoạt động sinh lí và
tập tính của sinh vật.
- Đa số các sinh vật sống trong phạm vi nhiệt độ 0 - 500C.
Tuy nhiên, cũng có một số sinh vật nhờ khả năng thích nghi
cao nên có thể sống được ở nhiệt độ rất thấp hoặc rất cao.
- Sinh vật được chia thành hai nhóm:
+ Sinh vật biến nhiệt: có nhiệt độ của cơ thể phụ thuộc vào
nhiệt độ của môi trường.
+ Sinh vật hằng nhiệt: nhiệt độ của cơ thể không phụ thuộc
nhiệt độ môi trường.

Quan sát tranh và lựa chọn.
1

4

7

Sinh vật biến
nhiệt gồm
2,3,7,8,9

2

5

8
Sinh vật hằng
nhiệt gồm
1,4,5,6

3

6

9

II. Ảnh hưởng
của độ ẩm lên đời
sống sinh vật

Thành viên nhóm 2:
Mai Tú My
Hà Hải Linh
Nguyễn Ánh Dương
Trịnh Thanh Hà
Giang Phan Kim PHụng
Trần thị Diễm Quỳnh
Nguyễn Thị Vân Anh

1. Ảnh hưởng
của độ ẩm đối
với đời sống
thực vật

- Sống ở nơi ẩm ướt, thiếu ánh sáng thì cây
có lá mỏng, mô giậu kém phát triển, vd: cây
lan, cây bạc hà,..
- Sống ở nơi ẩm ướt, nhiều ánh sáng thì
phiến lá hẹp, mô giậu phát triển
- Sống ở nơi khô hạn thực vật có
đặc điểm để thích nghi:
+ Rễ ăn sâu, lan rộng
+ Thân mọng nước
+ Lá tiêu giảm hoặc biến thành
gai
vd: cây lê gai, cây keo lạc đà, cây
xương rồng,...

Cây lan

Cây bạc hà

2.Ảnh hưởng
của độ ẩm đối
với đời sống
động vật

Thường xuyên sống ở nơi có
độ ẩm cao động vật có đặc
điểm: da trần ẩm ướt, khi gặp
điều kiện khô hạn dễ bị mất
nước, vd: ếch nhái

Một số động vật
sống ở những nơi
khô hạn có đặc
điểm gì để thích
nghi với môi trường
sống?

Đáp án:
Có cơ quan tích trữ nước, có cơ
chế bảo vệ cơ thể chống mất
nước
vd: bò sát, thằn lằn,...

SLIDESMAN

Vậy độ ẩm
đã ảnh
hưởng đến
những đặc
điểm nào của
sinh vật?

Đáp án:
- Động vật và thực vật đều mang đặc điểm sinh
thái thích nghi với môi trường
- Thực vật chia 2 nhóm: + Nhóm ưa ẩm
+ Nhóm chịu hạn
- Động vật chia 2 nhóm: + Nhóm ưa ẩm
+ Nhóm ưa khô

Use images as backgrounds.

II. Ảnh hưởng của độ ẩm lên đời sống sinh vật

- Độ ẩm không khí và đất ảnh hưởng nhiều đến sinh trưởng và phát triển
của sinh vật.
- Thực vật và động vật đều mang nhiều đặc điểm sinh thái thích nghi với
môi trường có độ ẩm khác nhau.
- Thực vật được chia thành hai nhóm:
+ Thực vật ưa ẩm
+ Thực vật chịu hạn
- Động vật được chia thành hai nhóm:
+ Động vật ưa ẩm
+ Động vật ưa khô.

Sinh vật biến nhiệt
Nhiệt độ
Sinh vật hằng nhiệt
Ảnh hưởng tới
hình thái, hoạt
động sinh lí của
sinh vật.

Độ ẩm

Thực vật

Động vật

Thực vật ưa ẩm
Thực vật chịu hạn
Động vật ưa ẩm
Động vật ưa khô

Trong nông nghiệp, người ta gieo trồng đúng
thời vụ nhằm mục đích gì?
Đáp ứng được nhu cầu về nhiệt độ và độ ẩm
cho cây trồng.
“Mồng chín tháng chín có mưa,
Thì con sắm sửa cày bừa làm ăn.”
“Nắng tốt dưa, mưa tốt lúa”
“Tháng giêng trồng trúc, tháng lục trồng tiêu”

Lựa chọn
giống vật
nuôi phù
hợp đặc
điểm nhiệt
độ, độ ẩm
của từng địa
phương

Xây dựng
chuồng trại
sao cho
nhiệt độ, độ
ẩm phù hợp
với từng
vật nuôi.

Lựa chọn
giống cây
trồng phù
hợp với
điều kiện
nhiệt độ,
độ ẩm của
từng địa
phương

Tưới
tiêu
hợp lý

Trồng rau và hoa trong nhà kính

Củng cố bài giảng
Trò chơi: ĐOÁN TRANH

Có 6 câu hỏi, các đội cử đại diện lên oảnh tù xì
dành quyền trả lời lần lượt từng câu để mở tranh.
Mỗi câu trả lời đúng được 2 điểm. Đội không trả
lời được sẽ nhường cho đội khác và đội trả lời
đúng sẽ được 1 điểm.
Đội nào đoán được tên bức tranh nhanh nhất và
đúng được 5 điểm.

Là
sinh
nhiệt
độ cơ
Câu
1: vật
Thếcónào
là sinh
vật
Câuvào
1 nhiệt độ
thể
phụ
thuộc
biến
nhiệt?
môi trường.

Câu 4:láCây
sống
dưới
tán
Phiến
mỏng,
bản
lá rộng,
lá rừng
đặc điểm
Câuphát
4có triển.
mô
giậu thường
kém
hình thái như thế nào?

Câu
2: Dựa
vào thuộc
độ ẩm,nhóm
5
5 động
vật trên
Câu 5:nhiệt
Nơi ấm
Vùng
đới.áp trên trái
động vật:
ếch
nhái,
vật ưa
ẩm.
Câu
2 giun
đất là vùngCâu
nào?
5
đất, ốc sên, gián, sâu rau
thuộc nhóm động vật nào?
Câu 3:
Nêuvà
chức
tầng
Cách
nhiệt
bảonăng
vệ cây.
bần trên thân
Câuvà
3 rễ cây
sống ở vùng ôn đới.

Đội bạn rất may mắn được
Câu
6
cộng 2 điểm
ở vòng
này và
được nhận 1 tràng pháo tay
của cả lớp.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Học bài trả lời câu hỏi SGK
- Đọc phần em có biết trang 129
- Xem trước bài 44 :Ảnh hưởng lẫn nhau giữa các sinh
vật

XIN CHÂN THÀNH CẢM
ƠN QUÝ THẦY CÔ VÀ CÁC
EM HỌC SINH