CHÀO MỪNG QUÍ THẦY GIÁO, CÔ GIÁO!
D?n d? ti?t h?c Ng? van
Câu 1: Nhà thơ Bằng Việt đã ở cùng bà bao nhiêu năm thời ấu thơ ?

A. Bốn năm
B. Tám năm
C. Chín năm
D. Mấy chục năm
A. Bảo ban, dạy làm, chăm sóc công việc.
C. Giặt giũ quần áo, đi chợ, đi gặt, dạy chữ.
B. Bảo ban, dạy chữ, chăm cháu ốm, đi chợ mua quà
D. Kể chuyện, bảo ban, dạy làm, chăm sóc công việc học tập
Câu 2: Bà đã làm những công việc gì khi ở cùng cháu mình ?
Kiểm tra bài cũ
A. Vì bếp lửa nồng đượm ấm áp bao kỉ niệm bà cháu.
C. Vì bếp lửa nhóm niềm tin tưởng bền bỉ.
B. Vì bếp lửa nhóm niềm yêu thương, nhóm tâm tình tuổi nhỏ.
D. Vì bếp lửa khơi gợi kỉ niệm bà cháu, nhóm lên niềm yêu thương , nhóm tâm tình, nhóm niềm tin tưởng bền bỉ
Câu 3: Vì sao bếp lửa được coi là kì lạ và thiêng liêng
Khoanh tròn vào phương án đúng cho những câu hỏi sau:
Tiết: 59
Ánh trăng
( Nguyễn Duy)
Văn bản
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
- Nguyễn Duy Nhuệ (1948) quê Thanh Hóa.
Thuộc lớp nhà thơ trưởng thành trong
kháng chiến chống Mĩ.
- Phong cách thơ: chân thành, mộc mạc, giản dị, ẩn chứa nỗi niềm tâm sự thầm kín.
Tiết 59:
Ánh trăng
( Nguyễn Duy)
Chân dung nhà thơ Nguyễn Duy
Hãy trình bày một vài hiểu biết của em về tác giả Nguyễn Duy ?
Nhà thơ Nguyễn Duy với giải thưởng danh giá
Vào ngày (18-10-2010) nhà thơ Nguyễn Duy đã được Viện hàn lâm quốc tế Mihai Eminescu tại Rumani trao Giải thưởng lớn về thơ.
Đây là giải thưởng lớn dành cho các nhà văn, nhà thơ nước ngoài có những tác phẩm xuất sắc được đánh giá qua Hội đồng nghệ thuật Rumani. Nhà thơ Nguyễn Duy đã dành hầu hết cuộc đời mình cho nền thi ca Việt Nam, khơi gợi niềm tự hào về quê hương, dân tộc, ngợi ca vẻ đẹp đằm thắm của non sông gấm vóc, tôn vinh nét đẹp của thiên nhiên, của cuộc sống...
Các tác phẩm của ông đã được đưa vào sách giáo khoa Ngữ văn như: Ánh trăng (lớp 9), Đò Lèn (lớp 12), Tre Việt Nam (sách giáo khoa Tiếng Việt lớp 4)...


I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
- Nguyễn Duy Nhuệ (1948) quê Thanh Hóa.
- Thuộc lớp nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mĩ.
- Phong cách thơ: chân thành, mộc mạc, giản dị, ẩn chứa nỗi niềm tâm sự thầm kín.
Tiết 59:
Ánh trăng
( Nguyễn Duy)
2.Tác phẩm
Hãy cho biết hoàn cảnh ra đời của bài thơ ?
- B�i tho sỏng tỏc nam 1978, sau 3 nam d?t nu?c th?ng nh?t. In trong t?p "�nh trang"
* Đọc văn bản
Hướng dẫn cách đọc

3 khổ đầu:giọng kể, nhịp bình thường
Khổ 4: Giọng đột ngột, cất cao, ngỡ ngàng với
bước ngoặc của sự việc, của sự xuất hiện vầng trăng
khổ 5,6: Giọng tha thiết rồi trầm lắng cùng cảm xúc
và suy tư lặng lẽ.
ÁNH TRĂNG
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ
Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện, cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường
Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng
Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.
TP.Hồ Chí Minh, 1978
(Nguyễn Duy, Ánh TRăng, NXB tác phẩm mới, Hà Nội 1984)
* Đọc
* Bố cục:
Tiết 59
(Nguyễn Duy)
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
2. Tác phẩm
* Thể thơ:
* Phương thức biểu đạt:
Ánh trăng
Bài thơ Ánh trăng được viết theo thể thơ nào ?
Năm chữ
Văn bản có phương thức biểu đạt như thế nào?
Biểu cảm-tự sự
Văn bản được chia làm mấy phần ? nội dung của các phần đó?
3 phần
3 phần
+ Phần 2 (khổ 4): Tình huống gặp lại trăng
+ Phần 3 (khổ 5,6 ): suy tư của tác giả
+ Phần 1(khổ 1,2, 3): cảm nghĩ về trăng quá khứ, hiện tại
Bố cục
Hồi nhỏ, hồi chiến tranh
Hiện tại
Vầng trăng
Hồi về thành phố
Suy ngẫm
Bài thơ như một câu chuyện nhỏ được kể theo trình tự thời gian, không gian, có nhân vật và sự việc.
Bài thơ có mạch cảm xúc như thế nào ?
Quá khứ
II. Đọc –hiểu văn bản
a. Vầng trăng trong quá khứ
Tiết 59
(Nguyễn Duy)
Ánh trăng
1. Hình ảnh vầng trăng
Khi hồi tưởng lại quá khứ nhà thơ điểm lại mộc thời gian nào?
* Hồi nhỏ:
* Hồi chiến tranh:
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ
sông
bể
đồng
Trong từng mốc thời gian ấy gắn với hình ảnh nào
ở rừng
Tri kỉ
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ
Với cách sử dụng từ ngữ và hình ảnh trên cho ta biết gì về tuổi thơ của tác giả ?
Sống gắn bó,
hòa hợp, gần
gũi với thiên
nhiên.
Biện pháp nghệ thuật đặc sắc mà tác giả đã sử dụng trong khổ thơ trên?
- Điệp ngữ, liệt kê, nhân hóa
Sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng như thế nào?
=> Tình cảm gắn bó gần gũi, thân thiết giữa người
với trăng tri kỉ, tình nghĩa.
Em hiểu như thế nào là tri kỷ
II. Đọc –hiểu văn bản
a. Vầng trăng trong quá khứ
Tiết 59
(Nguyễn Duy)
Ánh trăng
1. Hình ảnh vầng trăng
* Hồi nhỏ:
* Hồi chiến tranh:
sông
bể
đồng
ở rừng
Tri kỉ
Sống gắn bó,
hòa hợp, gần
gũi với thiên
nhiên.
- Điệp ngữ, liệt kê, nhân hóa
=>Quan hệ gần gũi, thân thiết như người bạn tri
tri kỷ, tình nghĩa.
“Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa
Trăng trong quá khứ ấy còn mang một vẻ đẹp như thế nào ?
Vì sao khi đó con người có tình nghĩa với trăng ?
Vì sao khi đó con người cảm thấy trăng có tình nghĩa với mình?
Biện pháp nghệ thuật mà Nguyễn Duy sử dụng trong khổ thơ trên
- NT: Từ láy, so sánh, nhân hóa
Sử dụng các biện pháp nghệ thuật trên có tác dụng ntn?

Biểu tượng cho quá khứ gian lao, đẹp đẽ,
nghĩa tình
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dâng qua đường.
b. Vầng trăng trong hiện tại
* Hoàn cảnh sống:
* Vầng trăng
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Hình ảnh vầng trăng
Tiết 59
(Nguyễn Duy)
- Thành phố, ánh điện, cửa gương
 Cuộc sống bình yên, no đủ, hiện đại.
người dưng
đi qua ngõ
Ánh trăng
Tác giả đã khắc họa vầng trăng ở thời điểm nào?
Hoàn cảnh của con người trong cuộc sống hiện tại ntn?
Tại sao vầng trăng vốn nghĩa tình, thủy chung nay “vầng trăng đi…đường”?
THẢO LUẬN NHÓM:
Theo em vì sao vầng trăng và con người trở nên xa lạ, cách biệt như thế?
Vì không gian khác biệt (làng quê-rừng núi-thành phố)
Thời gian cách biệt(tuổi thơ-chiến tranh-hoà bình)
Điều kiện sống cách biệt ở đô thị (khép kín,chật hẹp, phương tiện hiện đại)
b. Vầng trăng trong hiện tại
* Hoàn cảnh sống:
Hoàn cảnh sống thay đổi con người lãng quên quá khứ,
thay đổi tình cảm
* Vầng trăng
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Hình ảnh vầng trăng
Tiết 59
(Nguyễn Duy)
- Thành phố, ánh điện, cửa gương
 Cuộc sống bình yên, no đủ, hiện đại.
người dưng
đi qua ngõ
Đối lập, nhân hoá, so sánh
Ánh trăng
Khổ thơ trên có gì đặc sắc về nghệ thuật ? Sử dụng biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng?
- Tình huống: Đèn điện tắt, phòng tối…
2. Tình huống gặp lại trăng
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Hình ảnh vầng trăng
Tiết 58 - Bài 12
(Nguyễn Duy)
Ánh trăng

Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn- đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn
đèn điện tắt
Thình lình
vội
bật
tung
đột ngột
Tình huống nào đã xẩy ra khi con người gặp lại trăng ?
Em có nhận xét gì về cách sử dụng từ ngữ của tác giả
Sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó có tác dụng ntn?
- Nghệ thuật: Tính từ, động từ, hoàn cảnh đối lập
=> Trăng xuất hiện bất ngờ, đột ngột khi gặp lại vầng trăng -> Tạo bước ngoặc thể hiện cảm xúc của nhà thơ.


Làng quê Núi rừng Người lính
Tuổi thơ Thành phố Công chức
Cuộc sống hiện đại thay đổi theo chiều hướng tích cực dễ làm con người quên đi quá khứ khổ đau, đánh mất những giá trị tốt đẹp vốn có.
Môi trường sống đã có tác động như thế nào đến con người
III. Luyện tập:
Bài 1: Hãy chọn 2 từ trong bài thơ vừa học điền vào các ô trống cho phù hợp:
Vầng trăng
Quá khứ
Hiện tại
Lời nhắc nhở: sống ân tình, thủy chung
Người dưng
Con người
Tri kỉ,
tình nghĩa
Câu 1: Những nơi nào nhà thơ đã sống và coi vầng trăng là tri kỉ ?

A. Đồng, sông, bãi, rừng
B. Đồng, sông, núi rừng
B. Đồng, sông, bể,rừng
D. Bãi, đồng, sông, bể
A. Khi ở rừng.
C. Khi ở thành phố.
B. Khi ở nông thôn.
D. Khi ở ngoại ô.
Câu 2: Khi nào tác giả coi vầng trăng như người dâng qua đường?
Câu hỏi trắc nghiệm
A. Vì mất trí nhớ trong chiến tranh.
C. Vì mắt kém không nhận ra người quen cũ.
B. Vì vầng răng không còn tình nghĩa.
D. Vì quen lối sống mới quên mất sự hồn nhiên
Câu 3: Vì sao người bạn với vầng trăng lại coi trăng như người dâng qua đường
Khoanh tròn vào phương án đúng cho những câu hỏi sau:
Tưởng tượng mình là nhân vật trữ tình trong bài thơ "ánh trăng", em hãy diễn tả dòng cảm nghĩ trong bài thơ thành một bài tâm sự ngắn.
Bài tập

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Học thuộc lòng bài thơ
2. Học bài cũ
3. Chuẩn bị mục 3: Suy nghẫm của nhà thơ.
Chân thành cảm ơn quý thầy cô Cùng các em học sinh
Tiết: 60
Ánh trăng
( Nguyễn Duy)
Văn bản
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng
Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.
3. Suy ngẫm của tác giả
+ Hành động: ngửa mặt – nhìn mặt
Gợi nhớ kỷ niệm quá khứ
+ Tâm trạng: - Rưng rưng
- Như là…
Nhân hoá, từ láy, điệp ngữ, liệt kê
II. Tìm hiểu văn bản
Tiết 60
(Nguyễn Duy)
Ánh trăng
+ Vầng trăng:
II. Đoc- hiểu văn bản
Tiết 60
(Nguyễn Duy)
3. Suy ngẫm của tác giả
Ánh trăng
II. Tìm hiểu văn bản
1. Vầng trăng trong quá khứ
3. Bố cục
Tiết 60
(Nguyễn Duy)
I. Tiếp xúc văn bản
1. Đọc diễn cảm
2. Tìm hiểu chú thích
3. Suy ngẫm của tác giả
2. Vầng trăng trong hiện tại
+ Thái độ: giật mình
 Đạo lý “uống nước nhớ nguồn”
Ánh trăng
III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
2. Ý nghĩa:
Kết hợp giữa tự sự và trữ tình, tự sự làm cho trữ tình trở nên tự nhiên mà cũng rất sâu nặng
- Sáng tạo nên hình ảnh thơ có nhiều tầng ý nghĩa: Trăng là vẻ đẹp của thiên nhiên, là người bạn gắn bó với con người, là biểu tượng cho quá khứ nghĩa tình.
Tiết 60
(Nguyễn Duy)
Ánh trăng
Ánh trăng khắc họa một khía cạnh trong vẻ đẹp của người lính sâu
nặng nghĩa tình, thủy chung trước sau.
Trăng
Người
Tự nhắc nhở mình ở người đọc về thái độ ứng xử với quá khứ, nhắc nhở ta về đạo lý "uống nước nhớ nguồn".
3. Nôị dung
Hồi nhỏ sống với đồng
với sông rồi với bể
hồi chiến tranh ở rừng
vầng trăng thành tri kỉ

Trần trụi với thiên nhiên
hồn nhiên như cây cỏ
ngỡ không bao giờ quên
cái vầng trăng tình nghĩa
Ngửa mặt lên nhìn mặt
có cái gì rưng rưng
như là đồng là bể
như là sông là rừng

Trăng cứ tròn vành vạnh
kể chi người vô tình
ánh trăng im phăng phắc
đủ cho ta giật mình.
Từ hồi về thành phố
quen ánh điện cửa gương
vầng trăng đi qua ngõ
như người dưng qua đường

Thình lình đèn điện tắt
phòng buyn-đinh tối om
vội bật tung cửa sổ
đột ngột vầng trăng tròn`
ánh trăng
Câu 3:Bài thơ có nhan đề là “Ánh trăng” trong khi đó xuyên suốt các khổ thơ tác giả đều dùng từ “vầng trăng”, em hãy lí giải ?
Bài thơ có tên là “Ánh trăng”nhưng các khổ thơ trên tác giả đều viết “vầng trăng” đến khổ thơ cuối mới xuất hiện từ “ánh trăng”. “Ánh trăng” chính là sự quy tụ,kết tinh đẹp nhất của vầng trăng tạo nên chiều sâu tư tưởng của tứ thơ đồng thời nâng vẻ đẹp của bài thơ lên đến đỉnh điểm.
IV. Luyện tập:
Tiết 60
(Nguyễn Duy)
Câu 1: Từ “mặt” trong câu thơ “ngửa mặt lên nhìn mặt” dùng để chỉ:
A. Nhà thơ
B. Trăng
C. Nhà thơ và trăng
Câu 2: Trong các câu tục ngữ sau, câu nào đúng với lời nhắn nhủ của tác giả gửi gắm qua bài thơ “Ánh trăng”?
A. Ăn cây nào rào cây đấy.
B. Lá lành đùm lá rách
C. Uống nước nhớ nguồn
D. Chim có tổ, người có tông.
Chọn phương án đúng cho những câu hỏi sau
Ánh trăng
IV. Luyện tập:
Tiết 58 - Bài 12
(Nguyễn Duy)
a. Cử đầu vọng minh nguyệt
Đê đầu tư cố hương.
(Lý Bạch)
Bài 2: Em hãy đọc những câu thơ viết về hình ảnh ánh trăng mà em biết?
Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt
Nguyệt tòng song khích khán thi gia.
(Hồ Chí Minh)
c. Đầu súng trăng treo.
(Chính Hữu)
Ánh trăng
IV. Luyện tập
3. So sánh ý nghĩa của hình ảnh ánh trăng trong 2 bài thơ “Đồng chí” của Chính Hữu và “Ánh trăng” của Nguyễn Duy ?
Giống nhau
Khác nhau
Hai bài thơ đều lấy một vẻ đẹp trong thiên nhiên -ánh trăng - để khai thác xây dựng hình ảnh thơ
- Ánh trăng là biểu tượng cho vẻ đẹp và sức mạnh của tình đồng chí ở người chiến sĩ trong kháng chiến chống Pháp
- Là hình tượng thơ đậm chất lãng mạn trong thơ Chính Hữu và thơ ca kháng chiến

- Khơi nguồn cho việc bày tỏ thái độ, tình cảm của con người với hiện tại và quá khứ
- Là hình ảnh để nhà thơ thể hiện chủ đề bài thơ : “uống nước nhớ nguồn”

SƠ ĐỒ TƯ DUY BÀI THƠ ÁNH TRĂNG
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
1. Học thuộc lòng bài thơ
2. Làm bài tập 2 (SGK/157)
3. Chuẩn bị bài Tổng kết từ vựng
Chúc các em học tốt!