Bạn đến chơi nhà
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)

- Tác phẩm:
Nguyễn
(1835
– 1909)
Bài thơKhuyến
ra đời khi
Nguyễn
lúc
nhỏ cóđã
tên
làquan
Nguyễn
Thắng,
Khuyến
cáo
về ở
ẩn
hiệu
Quếnhà.
Sơn.Đây
Quêlàở bài
làng
Yên
tại quê
thơ
Đỗ
- Bình
- Hà
Nam.
Học
hay
nhấtLục
trong
chùm
thơ
viết
giỏi.
Đỗ đầu
về tình
bạn 3 kì thi: thi hương,
thi hội, thi đình. Vì thế ông
được gọi là Tam Nguyên Yên
Đỗ. Ông làm quan cho triều
đình nhà Nguyễn hơn mười năm
rồi cáo quan về ở ẩn tại quê nhà
vào năm 1884.

- Từ
khó:

Giải nghĩa các từ : nước cả, khôn,
rốn , chửa ?

+ nước cả : nước đầy, nước lớn
+ khôn : không thể, khó, e rằng khó
+ rốn : cuống hoa, cánh hoa bao bọc.
+ chửa : chưa

Bạn đến chơi nhà
- Thất
ngôn
đường luật
Đã
bấy lâu
nay,bát
bác cú
tới nhà,
Nôm).
Trẻ thời đi vắng,(chữ
chợ thời
xa.
- Bài có 8 câu, mỗi câu 7 chữ.
Ao
sâu nước cả, khôn chài cá,
- Gieo vần bằng, vần chân ở
Vườn rộng rào
thưa,
khó
gà.
câu
1, 2,
4,đuổi
6, 8.
Cải
chửa
ra cây,
cà mới nụ,
- Kết
cấu:
1/6/1.
Bầu
vừa rụng
hoa.
- Phép
đối: rốn,
câu mướp
3/câuđương
4;
câutrầu
5/câu
6. có,
Đầu trò tiếp khách,
không
- Luật
Bác
đến trắc.
chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)

Nêu sự
việc

1

Giải bày gia cảnh với bạn

6

Khẳng định lại giá trị của
tình bạn

1

Bạn đến chơi nhà
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
(Nguyễn Khuyến)

Đã bấy lâu nay bác tới nhà,
- Gọi bạn bằng “bác” – để tỏ thái
độ niềm nở, thân mật, kính trọng.
1 . Một câu đề (câu 1): Nêu sự việc
Lâu lắm rồi bác mới tới thăm tôi.
=>Câu thơ như một lời chào, diễn
tả niềm xúc động vui sướng vô
hạn khi gặp lại bạn.

1 . Một câu đề (câu 1): Nêu sự việc
2. Sáu câu thực và luận :
Giải bày gia cảnh với bạn
- Muốn đãi bạn cho thịnh soạn,
nhưng hoàn cảnh không cho phép

Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có

2 . Sáu câu thực và luận :
Giải bày gia cảnh với bạn
-Mong muoán tieáp ñaõi baïn thònh
soaïn nhöng khoâng thöïc hieän ñöôïc.
- Cây nhà lá vườn rất sẵn, rất ngon
lành nhưng chưa ăn được. Nghĩa là
không có thức gì để tiếp bạn cả, đến
cả miếng trầu cũng không có.

Cải chửa ra cây

Bầu vừa rụng
rốn

Cà mới nụ

Mướp đương hoa

=> Đưa ra nhiều tình huống có vẻ rất
hợp lí nhằm giải bày: nhà không có
thức gì để tiếp bạn cả.
Trầu không có

Ao sâu
1 . Một câu đề (câu 1): Nêu sự việc
2 . Sáu câu thực và luận :
Giải bày gia cảnh với bạn

nước cả, khôn chài cá,

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây,

cà mới nụ,

Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.

Ao

sâu nước cả, khôn chài cá,
B

1 . Một câu đề (câu 1): Nêu sự việc
2. Sáu câu thực và luận :
Giải bày gia cảnh với bạn
- Phép đối rất chỉnh:
+ Có tất cả mà cũng chẳng có gì
để đãi bạn.
+ Bức tranh vườn thân
thuộc, vui tươi.
+ Nếp sống thôn giã, chất
phác, cần cù.
+ Cuộc đời thanh bạch ấm áp
cây đời và tình người.

B

T

Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
T

Cải

chửa
T

Bầu vừa
B

B

ra

cây,
B

T

cà

mới

nụ,

T

rụng rốn, mướp đương hoa.
T

B

II. Tìm hiểu văn bản
2. Phân tích
a . Một câu đề (câu 1): Nêu sự việc
b . Sáu câu thực và luận :
Giải bày gia cảnh với bạn
- Phép đối rất chỉnh:
- Cường điệu sự thiếu thốn đạm bạc:
+ Đùa với bạn cho vui, cho thỏa
nỗi nhớ => tự trào hóm hỉnh.
+ Khẳng định tình bạn cao khiết.
- Cách diễn đạt linh hoạt, phong phú.

Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương
hoa.

II. Tìm hiểu văn bản
2. Phân tích
a . Một câu đề (câu 1): Nêu sự việc
b . Sáu câu thực và luận :
Giải bày gia cảnh với bạn
c. Một câu kết : Khẳng định lại giá
trị của tình bạn
- “ Ta với ta” – ta là tôi, là bác, là
hai chúng ta, không có gì cách bức
nữa.
=> Tình bạn trọn vẹn, tâm giao, tri kỉ.
- Kết cấu bài thơ phá cách – khẳng
định một tình bạn tri âm, tri kỉ;
đôi bạn già lâu ngày gặp lại, mừng
vui khôn xiết .

Bác đến chơi đây , ta với ta
!

II. Tìm hiểu văn bản

Lụt hỏi thăm bạn
“Ai lên thăm hỏi, bác Châu Cầu
Lụt lội năm nay, bác ở đâu?
Mấy ổ lợn con, rày lớn bé
Vài nong nếp cái, ngập nông
sâu?...”
Khóc Dương Khuê
Bác Dương thôi đã, thôi rồi:
Nước mây man mác, ngậm ngùi
lòng ta,
Nhớ từ thuở đăng khoa ngày trước
Vẫn sớm hôm, tôi bác cùng nhau,
Kính yêu từ trước đến sau.
………………………………..
Muốn đi lại tuổi già thêm nhác,
Trước ba năm gặp bác một lần.
Cầm tay hỏi hết xa gần,
Mừng rằng bác vẫn tinh thần chưa
can.”

II. Tìm hiểu văn bản
III. Tổng kết :
1. Nội dung:
- Thể hiện vẻ đẹp tâm hồn
của nhà thơ qua việc khắc
họa tình bạn đậm đà, thắm
thiết, chân thành.
2. Nghệ thuật:
-Tình huống thơ độc đáo;
giọng thơ hài hước bông
đùa; phép đối; kết cấu đối
lập; lối nói cường điệu; ngôn
ngữ mộc mạc; ý tứ sâu xa .
=> Tạo nên phong cách
nghệ thuật thơ Nguyễn
Khuyến.
=> Nguyễn Khuyến là bậc thầy
về sử dụng ngôn ngữ dân tộc.

Câu hỏi thảo luận
Theo em có gì khác nhau trong cụm
từ “ta với ta '' ở bài thơ này so với
bài '' Qua đèo ngang''- Bà huyện
Thanh Quan ?
* Giống : về mặt hình thức
* Khác :
Qua Đèo Ngang
- Tác

giả với hình bóng của
chính mình
-Nỗi cô đơn chỉ có mình với
mình ở nơi hoang vắng
 Bộc lộ sự cô đơn tuyệt đối
của tác giả

Bạn đến chơi nhà
- Tác

giả với bạn – tuy hai
mà một
-Tình cảm chân thành,
cảm động vượt trên mọi
thứ vật chất
 Thể hiện tình bạn gắn
bó, thân thiết, chân thật,
đậm đà

Sưu tầm những câu ca dao,
tục ngữ nói về tình bạn.

CA DAO,TỤC NGỮ NÓI VỀ TÌNH BẠN

- Ra đi vừa gặp bạn hiền
Cũng bằng ăn quả đào tiên trên trời
- Rồi mùa thóc rạ rơm khô
Bạn về quê bạn nơi mô mà tìm.

- Học thuộc bài thơ. Nắm vững nội dung và
nghệ thuật của bài thơ
- Viết bài văn ngắn nêu cảm nhận của em
về tình bạn của Nguyễn Khuyến.
- ChuÈn bÞ bµi míi : So¹n bµi “ Xa ngắm
thác núi Lư ”- Lí Bạch.