KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu hỏi:
?
Một số tác phẩm của Hồ Xuân Hương
BÁNH TRÔI NƯỚC
Hồ Xuân Hương
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
1. Đọc diễn cảm văn bản:
- Được mệnh danh là “Bà chúa thơ Nôm”.
Hồ Xuân Hương
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bảy nổi ba chìm với nước non
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
I. Tiếp xúc văn bản:
2. Tìm hiểu chú thích:
a. Tác giả:
- Hồ Xuân Hương (? - ?). Sống cuối TKXVIII - XIX
- Là nữ thi sĩ tài hoa và độc đáo nhất thời kì văn học trung đại Việt Nam.
- Quê ở làng Quỳnh Đôi – Quỳnh Lưu – Nghệ An.
Viết bằng chữ Nôm.
Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt Đường luật
Bài thơ tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật độc đáo của Hồ Xuân Hương.
Viết về tấm lòng người phụ nữ.
b. Tác phẩm:
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Xuất xứ: Bài “Bánh trôi nước” nằm trong chùm thơ Vịnh vật.
*Thơ vịnh vật :
+Vịnh cái quạt
+Vịnh quả mít
+Vịnh con ốc nhồi
+Vịnh đánh đu …
=> Tả, kể về đối tượng được vịnh. Nhằm bộc lộ cảm xúc, tâm tình => Tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật độc đáo của Hồ Xuân Hương.
Có hai lớp nghĩa
Nghĩa thực (nghĩa đen): Tả bánh trôi nước
Nghĩa ẩn dụ (nghĩa bóng): nói về thân phận, phẩm chất của người phụ nữ trong xã hội xưa.
BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
1. Hình ảnh chiếc bánh trôi nước (nghĩa thực):
II. Tìm hiểu văn bản:
Thân em vừa trắng lại vừa tròn
Bẩy nổi ba chìm với nước non
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
1. Hình ảnh chiếc bánh trôi nước (nghĩa thực):
II. Tìm hiểu văn bản:
- Bánh trôi nước vừa đẹp về hình thức vừa ngon đậm đà, hấp dẫn.
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
2. Vẻ đẹp, phẩm chất và thân phận người phụ nữ qua hình ảnh cái bánh trôi nước (nghĩa bóng):
II. Tìm hiểu văn bản:
Rắn nát mặc dầu tay kẻ nặn
Mà em vẫn giữ tấm lòng son.
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
2. Vẻ đẹp, phẩm chất và thân phận người phụ nữ qua hình ảnh cái bánh trôi nước (nghĩa bóng):
II. Tìm hiểu văn bản:
- Người phụ nữ mang vẻ đẹp hoàn hảo về hình thể lẫn tâm hồn nhưng cuộc đời lại chịu nhiều bất hạnh.
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC

-> Nét độc đáo của bài thơ là sự tương đồng rất tài tình giữa nghĩa tả thực bánh trôi nước và ý nghĩa tượng trưng về thân phận người phụ nữ trên nhiều phương diện: hình dáng, màu sắc, sự chìm nổi, … chính vì thế nghĩa thứ hai (nghĩa ẩn dụ) quyết định giá trị của bài thơ. Nếu chỉ tả cái bánh thì bài thơ chỉ là bài vịnh vật, không có gì sâu sắc. Nhưng nhờ nét nghĩa thứ hai, nhờ nói đến hình ảnh, số phận, phẩm chất,… của người phụ nữ mà bài thơ trở nên độc đáo về mặt nội dung cũng như nghệ thuật. Đó chính là nét đa nghĩa trong văn thơ.
Thảo luận nhóm: ( 2 phút)
Câu hỏi: Vẻ đẹp độc đáo của bài thơ thể hiện ở hai nét nghĩa. Trong hai nét nghĩa đó, nghĩa nào quyết định giá trị của bài thơ? Vì sao?
a. Hình dáng:
Trắng, tròn
a. Hình thể:
Thân em
Vừa trắng
Vừa tròn
Tròn đầy Hoàn hảo
b. Kỹ thuật làm bánh:
c. Phẩm chất:
Nước, rắn, nát, chìm, nổi
1.Bánh trôi nước
2. Hình ảnh người phụ nữ
Nhân đỏ son, ngon ngọt, không đổi
Tả thực bánh trôi nước
b. Thân phận:
- Bảy nổi ba chìm
Lận đận, bấp bênh
- Rắn nát mặc dầu
Phụ thuộc cam chịu,
c. Chất lượng:
- Vẫn giữ tấm lòng son
Son sắt, thủy chung
Vẻ đẹp tâm hồn nhân cách người phụ nữ
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Bài thơ:
Bánh trôi nước
Vẻ đẹp,
thân phận và phẩm chất
người phụ nữ
Miêu tả
bánh trôi nước
Màu trắng,
viên tròn
Rắn nát do người nặn
khi luộc, chín thì nổi
chưa chín thì chìm
Nhân
bánh
màu vàng
ẩn dụ
Vẻ đẹp
hoàn thiện:
“Vừa… lại
vừa…”
Thân phận
“Bảy nổi,
ba chìm”
Phẩm chất
trong trắng,
son sắt,
thủy chung,
tình nghĩa
SƠ ĐỒ BÀI HỌC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
1. Nội dung
2. Nghệ thuật
- Bài thơ thể hiện thái độ vừa trân trọng vẻ đẹp, phẩm chất trong sáng, sắc son của người phụ nữ vừa cảm thương cho số phận chìm nỗi, lận đận và bị lệ thuộc của họ.
Nhân hóa, ẩn dụ, đảo ngữ.
Kết cấu chặc chẽ, độc đáo.
Ngôn ngữ bình dị, trong sáng.
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 26 Văn bản: BÁNH TRÔI NƯỚC
Tiết 24: BÁNH TRÔI NƯỚC
Hãy tìm những câu ca dao bắt đầu bằng cụm từ “Thân em”?

Thân em như trái bần trôi,
Gió dập sóng dồi biết tấp vào đâu.
33
1. Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các hạt ra ruộng cày.
2. Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai?
3. Thân em như giếng giữa đàng
Người thanh rửa mặt, người phàm rửa chân.
4. Thân em như quế giữa rừng
Thơm tho ai biết ngát lừng ai hay.
5. Thân em như chẽn lúa đòng đòng
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.
34
- Cảm xúc chung đều chỉ thân phận bấp bênh, chìm nổi của người phụ nữ. Họ không có quyền hạn gì, không làm chủ được cuộc đời mình mà hoàn toàn phụ thuộc vào xã hội trọng nam khinh nữ đầy rẫy bất công. Tiếng nói phản kháng, tố cáo xã hội phong kiến.
? Hãy cho biết mối tương quan giữa cảm xúc của bài thơ “Bánh trôi nước” với những câu hát than thân?
Tác giả
Tác phẩm
Nội dung
Nghệ thuật
Hồ
Xuân Hương – Bà chúa
thơ Nôm
Bài thơ chữ Nôm tiêu biểu cho phong cách nghệ thuật độc đáo của HXH
Trân trọng vẻ đẹp, phẩm chất của người phụ nữ
Cảm thương sâu sắc cho thân phận người phụ nữ
Tính đa nghĩa (ẩn dụ, đảo ngữ, quan hệ từ)
Ngôn ngữ bình dị, kết cấu chặt chẽ
Học thuộc bài thơ: “ Bánh trôi nước”.
Nắm nghệ thuật, nội dung của bài thơ.
Hoàn chỉnh sơ đồ tư duy.
“ Qua Đèo Ngang”
- Xác định và nêu đặc điểm của thể thơ
- Nhận xét cảnh tượng đèo Ngang?
- Cảm nhận tâm trạng của tác giả?