Kiểm tra bài cũ:
Trong chưuơng trình ngữ văn THCS em đã đưuợc học bài
thơ nào viết về hình ảnh ngưuời bà? Của tác giả nào?
Tác phẩm thể hiện nội dung gì?
Bài thơ "Tiếng gà truưa" của nhà thơ Xuân Quỳnh.
- Viết về tình cảm bà cháu.
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
BẾP LỬA
I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả:
- Bằng Việt là nhà thơ trưởng thành trong thời kì kháng chiến chống Mĩ cứu nước.
(Bằng Việt)
- Thơ Bằng Việt trong trẻo mượt mà, khai thác những kỉ niệm và mơ ước tuổi trẻ.
2. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh sáng tác : Bài thơ được sáng tác năm 1963, khi tác giả đang học ngành Luật ở nước ngoài.
- Xuất xứ: In trong tập “Hương cây - Bếp lửa”
- Thể thơ:
- Phương thức biểu đạt:
Biểu cảm kết hợp với tự sự, miêu tả, nghị luận.
Tự do
- Bố cục: 4 phần
+ Khổ 1: Bếp lửa khơi nguồn dòng hồi tưởng cảm xúc về bà
+ Khổ 2, 3, 4, 5: Những kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà, gắn liền với bếp lửa
+ Khổ 6: Suy ngẫm và cảm nhận của người cháu về bà.
+ Khổ cuối: Nỗi nhớ bà của nhà thơ.
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
Bài thơ là lời của người cháu ở nơi xa nhớ về bà, những kỉ niệm với bà, nói lên lòng kính yêu bà và những suy ngẫm về bà.
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Mạch cảm xúc bài thơ
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
2. Hình ảnh bếp lửa khơi nguồn dòng hồi tưởng cảm xúc về bà (Khổ 1)
- Điệp ngữ, từ láy gợi hình, gợi cảm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm
Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
-> Đánh thức dòng hồi tưởng của cháu về bà.
- Cách nói ẩn dụ “nắng mưa” gợi ra phần nào cuộc đời vất vả lo toan của bà
=> Tình thương yêu bà sâu nặng, luôn khắc ghi trong tâm hồn người cháu.
- Tô đậm, khắc sâu hình ảnh bếp lửa ấm áp yêu thương, gần gũi, quen thuộc trong mỗi gia đình.
3. Những kỉ niệm tình bà cháu và hình ảnh bà trong hồi tưởng của tác giả
(Khổ 2, 3, 4, 5)
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
* Kỉ niệm thời thơ ấu (năm bốn tuổi) (Khổ 2)
cháu đã quen mùi khói,
Năm ấy là năm đói mòn đói mỏi
Bố đi đánh xe khô rạc ngựa gầy.
Chỉ nhớ khói hun nhèm mắt cháu
Nghĩ lại đến giờ sống mũi còn cay !
- Lời thơ giản dị, chi tiết chân thực, kết hợp kể, tả, biểu cảm, từ ngữ gợi hình, gợi cảm, ẩn dụ chuyển đổi cảm giác “cay”
- Tuổi thơ có nhiều gian khổ, nhọc nhằn thiếu thốn, đói nghèo -> kỉ niệm sâu sắc, in đậm trong kí ức
=> Niềm xúc động, nỗi nhớ thương ngậm ngùi của người cháu khi nhớ về kỉ niệm tuổi thơ.
Lên bốn tuổi cháu đã quen mùi khói

- Tự sự + biểu cảm trực tiếp, điệp ngữ
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
* Kỉ niệm tuổi thiếu niên (tám năm cháu ở cùng bà) (Khổ 3)
Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
…Mẹ cùng cha công tác bận không về
Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe,
Bà dạy cháu làm, bà chăm cháu học,
Nhóm bếp lửa nghĩ thương bà khó nhọc,
- Tình bà cháu sâu nặng: bà tân tụy, chu đáo, giàu tình yêu thương cháu, cháu hiểu và yêu thương bà chân thành, sâu sắc
=> Hình ảnh bà, kỉ niệm tình bà cháu luôn gắn với bếp lửa -> Bếp lửa là biểu tượng cho tình bà ấm áp, là sự cưu mang đùm bọc của bà.
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa
…Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế
Tu hú ơi ! Chẳng đến ở cùng bà,
Kêu chi hoài trên những cánh đồng xa?
- Điệp từ, câu hỏi tu từ, giọng thơ tha thiết.
- Âm thanh tiếng tu hú gợi tình cảnh vắng vẻ, cô quạnh của hai bà cháu
=> Nỗi nhớ quê hương, nhớ thương bà da diết.
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
* Hình ảnh người bà trong những năm tháng kháng chiến khó khăn (Khổ 4)
Bà là người giàu ý chí, nghị lực và niềm tin, vững vàng vượt qua khó khăn.

BẾP LỬA
(Bằng Việt)
* Hình ảnh Bà gắn với hình ảnh ngọn lửa (Khổ 5)
Một ngọn lửa chan chứa và ấm áp tình yêu thương, một ngọn lửa của niềm tin.

BẾP LỬA
(Bằng Việt)
4. Những suy ngẫm và cảm nhận của người cháu về bà
(khổ 6)
- Bà là người tảo tần, giàu đức hi sinh, chăm lo cho cháu.
- Bà là người nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa (ngọn lửa của sự sống, của niềm tin và cả tình yêu thương).
-> Bếp lửa đã trở thành một mảng tâm hồn, không thể thiếu đối với cuộc đời người cháu.
BẾP LỬA
(Bằng Việt)
5. Nỗi nhớ bà của nhà thơ (Khổ 7)

M?c dự cú nhi?u thay d?i nhung chỏu khụng bao gi? quờn quỏ kh?, khụng bao gi? quờn du?c hỡnh ?nh b�, g?n v?i hỡnh ?nh b?p l?a. Khụng bao gi? quờn m?t th?i tho ?u gian nan, nghốo khú m� ?m ỏp nghia tỡnh.
III. Tổng kết :
1. Nghệ thuật :
- Hình ảnh thơ cụ thể, gần gũi, mang ý nghĩa biểu tượng.
- Kết hợp các phương thức tự sự, miêu tả, biểu cảm,…
2. Nội dung :
- Tình bà cháu sâu nặng.
- Vẻ đẹp của hình ảnh người bà: tần tảo, giàu tình thương, hết lòng vì cháu.
* Ghi nhớ: SGK/T. 146
IV. Luyện tập
Cảm nhận của em về hình ảnh bếp lửa được gợi ra qua 3 khổ đầu của bài thơ.
* Gợi ý :
- Là hình ảnh thực, cụ thể, gần gũi.
- Hình ảnh bếp lửa luôn gắn với hình ảnh bà -> mang ý nghĩa tượng trưng : biểu tượng cho tình yêu thương, chăm sóc, dạy dỗ, ân cần của bà đối với đứa cháu nhỏ