CHỦ ĐỀ : CA DAO - DÂN CA
NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH
I. Đọc- hiểu chú thích
1. Ca dao, dân ca
Ca
ca
- Những sáng tác dân gian trữ tình.
- Diễn tả đời sống nội tâm của con người.
a.
Ca dao
b.
Dân ca
Kết hợp giữa lời và nhạc.
* Làn điệu dân ca
- Dân ca quan họ
- Ca trù
Hát ru
Ca Huế (các điệu lí)
Hò Huế (các điệu hò)
- Dân ca Nam Bộ ...
Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha.
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
( Ca dao)
À à ời... À a ơi...
Công cha như núi Thái Sơn,
Nghĩa mẹ như nước trong nguồn chảy ra.
Một lòng thờ mẹ kính cha,
Cho tròn chữ hiếu mới là đạo con.
À à ơi....À à ơi...
( Hát ru)
CA DAO - DÂN CA
NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH CẢM GIA ĐÌNH

I. Giới thiệu ca dao, dân ca:
- Ca dao: lời thơ của dân ca và những bài thơ dân gian mang phong cách nghệ thuật chung với lời thơ của dân ca
- Dân ca: những sáng tác dân gian kết hợp lời và nhạc, tức là những câu hát dân gian trong diễn xướng.
- Tình cảm gia đình là một trong những chủ đề góp phần thể hiện đời sống tâm hồn, tình cảm của người Việt Nam.
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Công cha như núi ngất trời,
Nghĩa mẹ như nước ở ngoài biển Đông.
Núi cao biển rộng mênh mông
Cù lao chín chữ ghi lòng con ơi!
Lời ru
-so sánh
-ví công cha, nghĩa mẹ với hình ảnh to lớn, mang tầm vĩ mô
 Công ơn cha mẹ vô cùng lớn lao, vĩ đại
-Nhấn mạnh
Khẳng định công lao dưỡng dục của bậc sinh thành (không gì có thể đong đếm được)
-chín chữ: sinh, cúc, phủ,súc, trưởng, dục, cố, phục, phúc (Ẩn dụ)
nhắc nhở con cái phải hiểu tấm lòng cha mẹ, ghi nhớ và biết ơn cha mẹ.
- Công lao của ba mẹ vô cùng to lớn
- Lời dạy dỗ: con cái phải ghi nhớ công ơn của ba mẹ.
2. Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
2. Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
Anh em nào phải người xa,
Cùng chung bác mẹ, một nhà cùng thân.
Yêu nhau như thể tay chân,
Anh em hòa thuận, hai thân vui vầy.
-dùng cách nói phủ định để khẳng định
-máu mủ, ruột rà
 mối quan hệ mật thiết, gắn bó keo sơn.
- so sánh
anh em như một thể thống nhất không thể tách rời
nhắn nhủ anh em trong gia đình cần sống chan hòa, yêu thương, đùm bọc nhau để gia đình hạnh phúc.
- Tình cảm anh em là tình cảm thiêng liêng
- Lời khuyên nhủ: anh em cần sống hòa thuận, nhường nhịn nhau…
II. Đọc, hiểu văn bản:
1. Nhân vật trữ tình:
- Ông, bà, cha, mẹ (đối với con cái)
- Con, cháu (đối với ông bà, cha mẹ)
- Anh, em (đối với nhau)
2. Những tình cảm được biểu lộ:
- Tình yêu thương
- Lòng biết ơn
- Nỗi nhớ...
III. Tổng kết:
1. Nghệ thuật:
- Sử dụng biện pháp so sánh, ẩn dụ, đối xứng, tăng cấp...
- Có giọng điệu ngọt ngào mà trang nghiêm.
- Diễn tả tình cảm qua những mô típ.
- Sử dụng thể thơ lục bát và lục bát biến thể...
2. Ý nghĩa:
Tình cảm đối với ông bà, cha mẹ, anh em và tình cảm của ông bà, cha mẹ đối với con cháu luôn là những tình cảm sâu nặng, thiêng liêng nhất trong cuộc sống mỗi con người.
Một số bài ca dao khác về tình cảm gia đình
1. Ơn cha nặng lắm ai ơi,
Nghĩa mẹ bằng trời, chín tháng cưu mang
2. Cây khô chưa dễ mọc chồi,
Bác mẹ chưa dễ ở đời với ta;
Non xanh bao tuổi mà già,
Bởi vì sương tuyết hóa ra bạc màu.
3. Còn cha còn mẹ thì hơn,
Không cha không mẹ như đờn đứt dây.
4. Anh em như chân với tay
Rách lành đùm bọc, dở hay đỡ đần.
5. Con người có cố, có ông,
Như cây có cội, như sông có nguồn.
6. Khôn ngoan đối đáp người ngoài,
Gà cùng một mẹ chớ hoài đá nhau.