Văn bản 3

CA HUẾ TRÊN SÔNG HƯƠNG
(Hà Ánh Minh)

Xem video ngắn về ca Huế dưới đây:

I. ĐỌC – HIỂU CHUNG
1. Đọc
- Diễn cảm, rõ ràng, rành mạch, giọng điệu nhẹ nhàng.
- Chú ý các từ ngữ khó được cước chú ở chân trang.

2. Tìm hiểu chung
a. Tác giả
Hà Ánh Minh là nhà báo có nhiều bài viết đặc sắc.
b. Tác phẩm
- Thể loại:
Văn bản thông tin
- Bố cục:
+ Phần 1: Từ đầu đến “lí hoài nam”: Giới thiệu chung về ca Huế.
+ Phần 2: Còn lại: Một đêm ca Huế trên sông Hương.

II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Ca Huế
a. Mối quan hệ giữa các làn điệu ca Huế với đời sống con người
Các điệu hò xứ Huế gắn bó như thế nào với cuộc sống của con người? (Đoạn đầu
văn bản).
- Hò khi đánh cá trên sông ngòi, biển cả, hò lúc cấy cày, gặt hái, trồng cây, chăn tằm.
- Mỗi câu hò Huế dù ngắn hay dài đều gửi gắm ít ra một ý tình trọn vẹn.
- Từ ngữ địa phương được dùng nhuần nhuyễn, phổ biến; ngôn ngữ tài ba, phong
phú.
- Các điệu chèo cạn, bài thai, hò đưa linh buồn bã, hò giã gạo, ru em, giã vôi, giã
điệp, bài chòi, bài tiệm, nàng vung náo nức nồng hậu tình người. Hò lơ, hò ô, xay
lúa, hò nện gần gũi với dân ca Nghệ Tĩnh.
- Hò Huế thể hiện lòng khao khát, nỗi mong chờ hoài vọng thiết tha của tâm hồn
Huế.

- Ca Huế được hình thành, nuôi dưỡng từ cuộc sống sinh hoạt, lao
động của nhân dân.
- Sự đa dạng, phong phú, tinh tế của ca Huế thể hiện đời sống nội
tâm của con người Huế. (Mỗi làn điệu có một cung bậc tình cảm
khác nhau)

b. Không gian, thời gian biểu diễn ca Huế
Ca Huế được trình diễn trong thời gian, không gian đặc biệt nào? Theo em
thời gian, không gian ấy tác động như thế nào đến việc thưởng thức ca Huế?
- Thời gian:
Ban đêm ( đêm trăng sáng, từ khi thành phố lên đèn, khi trăng lên đến đêm đã
về khuya, đến sáng).
- Không gian:
Trên thuyền rồng, giữa dòng sông Hương.
-> Thời gian, không gian yên tĩnh, lung linh, huyền ảo, thơ mộng khiến cho
việc thưởng thức ca Huế thêm sinh động, lãng mạn.

c. Nguồn gốc của ca Huế
Theo văn bản, ca Huế được hình thành từ đâu? Nguồn gốc đặc biệt ấy mang
lại cho ca Huế vẻ đẹp gì?
- Hình thành từ dòng ca nhạc dân gian và ca nhạc cung đình.
-> Vẻ đẹp đặc biệt của ca Huế: phong phú, đa dạng; vừa sôi nổi tươi vui vừa
trang trọng, uy nghi.

d. Cách biểu diễn ca Huế
Các ca công, nhạc công biểu diễn ca Huế ra sao?
- Ca công:
Rất trẻ; nam mặc áo dài the, quần thụng, đầu đội khăn xếp; nữ mặc áo dài,
khăn đóng duyên dáng.
- Nhạc công:
Các ngón đàn trau chuốt: ngón nhấn, mổ, vỗ, vả, ngón bấm, day, chớp, búng,
ngón phi, ngón rãi… lúc khoan lúc nhặt làm nên tiết tấu xao động tận đáy
hồn người.
=> Những nghệ sĩ tài hoa, điêu luyện, thanh lịch.

e. Cách thưởng thức ca Huế
Độc đáo: vừa dân dã vừa sang trọng (văn hoá đẹp).
Nghe ca Huế là một thứ tao nhã.
2. Tình cảm của tác giả với ca Huế
Nhận xét về tình cảm tác giả dành cho ca Huế, xứ Huế?
Tình yêu, niềm tự hào, nâng niu, trân trọng, ý thức gìn giữ, tôn vinh di sản
văn hoá độc đáo, quý giá của quê hương, đất nước.

III. TỔNG KẾT
1. Nội dung
Ca Huế là một hình thức sinh hoạt văn hoá – âm nhạc thanh lịch và
tao nhã; một sản phẩm tinh thần quý giá đáng trân trọng, cần được
bảo tồn và phát triển.
2. Nghệ thuật
- Ngôn ngữ giàu hình ảnh, giàu biểu cảm, thấm đẫm chất thơ.
- Miêu tả âm thanh, cảnh vật, con người sinh động.
- Kết hợp kể và tả, biểu cảm, bình luận (thể hiện được tình cảm,
thái độ của người viết).
Tao nhã: lịch sự, sang trọng, thẩm mĩ.

Câu hỏi 1: Đêm ca Huế diễn ra trong khoảng thời gian nào?

A. Từ lúc thành phố lên

C. Từ lúc thành phố lên đèn

đèn đến lúc trăng lên

đến lúc gà gáy sáng

B. Từ lúc thành phố lên

D. Từ lúc thành phố lên đèn

đèn đến đêm khuya

đến sáng

Câu hỏi 2: Phương tiện nào được dùng để tổ chức
đêm ca Huế trên sông Hương?

A. Tàu thuỷ

C. Xuồng máy

B. Thuyền rồng

D. Thuyền gỗ

Câu hỏi 3: “…….. là quê hương của những điệu hò
nổi tiếng”

A. Hà Nội

C. Huế

B. Bắc Ninh

D. Hội An

Câu hỏi 4: Cho biết đoạn văn sau miêu tả điều gì ?
Không gian yên tĩnh bỗng bừng lên những âm thanh của dàn hoà tấu, bởi bốn khúc nhạc
lưu thuỷ, kim tiền, xuân phong, long hổ du dương, trầm bổng, réo rắt mở đầu đêm ca Huế.
Nhạc công dùng các ngón đàn trau chuốt như ngón nhấn, mổ, vỗ vả, ngón bấm, day,
chớp, búng, ngón phi, ngón rãi. Tiếng đàn lúc khoan lúc nhặt làm nên tiết tấu xao động tận
đáy hồn người.
A. Miêu tả các loại loại nhạc cụ
B. Miêu tả người chơi đàn
C. Miêu tả tài nghệ của các ca công và âm thanh phong phú của nhạc cụ
D. Miêu tả tâm trạng của người nghe đàn

Câu hỏi 5: Khi biểu diễn, các ca công mặc trang phục gì?

C. Nam áo dài the, quần
A. Nam nữ mặc võ phục

thụng, đầu đội khăn xếp, nữ
áo dài, khăn đóng

B. Nam nữ mặc áo bà ba nâu.

D. Nam nữ mặc áo quần bình
thường.

Câu hỏi 6: Đêm ca Huế được mở đầu bằng mấy
nhạc khúc?

A. Một

C. Ba

B. Hai

D. Bốn

Câu hỏi 7: Danh thắng nào của Huế không được nhắc
tới trong văn bản?

A. Chùa Thiên Mụ

C. Thôn Vĩ Dạ

B. Tháp Phước Duyên

D. Sông Hương

Câu hỏi 8: Vì sao có thể nói: “Ca Huế vừa sôi nổi, tươi
vui, vừa trang trọng, uy nghi”?
A. Do ca Huế bắt nguồn
từ nhạc dân gian.

C. Do ca Huế bắt nguồn
từ nhạc dân gian và
nhạc cung đình

B. Do ca Huế bắt nguồn

D. Do ca Huế bắt nguồn

từ nhạc thính phòng

từ nhạc cung đình

Câu hỏi 9: Trong bài viết, đoạn văn sau nói về khoảng thời gian nào?
… Đấy là lúc các ca thi cất lên những khúc điệu Nam nghe buồn man mác,
thương cảm, bi ai, vương vấn như nam ai, nam bình, quả phụ, nam xuân,
tương tư khúc, hành vân. Cũng có bản nhạc mang âm hưởng điệu Bắc pha
phách điệu Nam không vui, không buồn như tứ đại cảnh.

A. Đêm

C. Trăng lên

B. Đêm đã về khuya

D. Gà bắt đầu gáy sáng

Tại sao nghe ca Huế là một thứ tao nhã?
Nghe ca Huế là một thứ tao nhã vì nó thanh cao, lịch sự, nhã nhặn,
sang trọng, duyên dáng từ nội dung đến hình thức; từ ca công đến
nhạc công; từ giọng ca đến trang điểm, ăn mặc…