Trường THCS Chi Lăng
Tổ Ngữ Văn

Chủ đề
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
GV: Nguyễn Thị Hồng Nhung
Lớp dạy: 9a5
CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
1. Ví dụ

“ Với lòng mong nhớ của anh, chắc anh nghĩ rằng, con anh sẽ chạy xô vào lòng anh, sẽ ôm chặt lấy cổ anh.”
(Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng)
 “chắc” là thành phần tình thái.
2. Ghi nhớ

Thành phần tình thái được dùng để thể hiện cách nhìn của người nói đối với sự việc được nói đến trong câu.
1. Ví dụ

a/ “Ồ, sao độ ấy vui thế.”
(Làng – Kim Lân)

b/ “Trời ơi, chỉ còn năm phút.”
(Lặng lẽ Sa Pa – Nguyễn Thành Long)
 “Ồ”, “Trời ơi” là thành phần cảm thán.
2. Ghi nhớ

Thành phần cảm thán được dùng để bộc lộ tâm lí của người nói (vui, buồn, mừng, giận,…).
1. Ví dụ

a/ “Này, bác có biết mấy hôm nay súng nó bắn ở đâu mà nghe rát thế không?”
(Làng – Kim Lân)

b/ “Thưa ông, chúng cháu ở Gia Lâm lên đấy ạ.”
(Làng – Kim Lân)
 “Này” → gọi (tạo lập quan hệ giao tiếp).
“Thưa ông” → đáp (duy trì quan hệ giao tiếp).
2. Ghi nhớ

Thành phần gọi – đáp được dùng để tạo lập hoặc để duy trì quan hệ giao tiếp.
1. Ví dụ

“Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đứa con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi.”
(Chiếc lược ngà – Nguyễn Quang Sáng)
 “và cũng là đứa con duy nhất của anh” là thành phần phụ chú. → Chú thích làm rõ ý cho cụm từ “đứa con gái đầu lòng của anh”.
2. Ghi nhớ

Thành phần phụ chú được dùng để bổ sung một số chi tiết cho nội dung chính của câu.
3. Vị trí của thành phần phụ chú trong câu

a/ Đặt giữa hai dấu gạch ngang

Vd: Giáo dục tức là giải phóng. Nó mở ra cánh cửa dẫn đến hòa bình, công bằng và công lí. Những người nắm giữ chìa khóa của cánh cửa này – các thầy, cô giáo, các bậc cha mẹ, đặc biệt là những người mẹ – gánh một trách nhiệm vô cùng quan trọng, bởi vì …
3. Vị trí của thành phần phụ chú trong câu

b/ Đặt giữa hai dấu phẩy

Vd: Lão không hiểu tôi, tôi nghĩ vậy, và tôi cũng buồn lắm.
3. Vị trí của thành phần phụ chú trong câu

c/ Đặt giữa hai dấu ngoặc đơn

Vd: Cô bé nhà bên (có ai ngờ)
Cũng vào du kích
3. Vị trí của thành phần phụ chú trong câu

d/ Đặt giữa một dấu gạch ngang với một dấu phẩy

Vd: Lúc đi, đứa con gái đầu lòng của anh – và cũng là đứa con duy nhất của anh, chưa đầy một tuổi.
BẢN TÓM TẮT CÁC THÀNH PHẦN BIỆT LẬP
BÀI TẬP THỰC HÀNH
⁂ Gạch dưới thành phần biệt lập trong các câu sau và cho biết tên gọi của các thành phần biệt lập đó.
1. Ôi! Thật là một tấn bi kịch.

2. Tôi không rõ, hình như họ là hai mẹ con.

3. Bác tôi, người đứng bên phải bức hình, là một cựu chiến binh.

4. Chúng tôi, mọi người – kể cả anh, đều tưởng con bé sẽ đứng yên đó thôi.

5. Tôi đoán chắc thế nào mai anh cũng tới.
BÀI TẬP THỰC HÀNH
6. Mọi người, kể cả nó, đều nghĩ là sẽ muộn.

7. Bầu ơi thương lấy bí cùng
Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn.

8. Dường như vật duy nhất vẫn bình tĩnh phớt lờ mọi biến động chung là chiếc kim đồng hồ.

9. Chao ôi, bắt gặp một con người như anh đã là một cơ hội hãn hữu cho sáng tác, nhưng hoàn thành sáng tác còn là một chặng đường dài.

10. Này, hãy đến đây nhanh lên.
DẶN DÒ
- Học thuộc Bản tóm tắt các thành phần biệt lập.

- Làm Bài tập thực hành vào vở bài tập.