Tiết 95, 96: Tập làm văn:

CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN
VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN
TƯỢNG ĐỜI SỐNG

1. Tìm hiểu các đề bài (SGK. Tr. 22)
Đề 1: Đất nước ta có nhiều tấm gương học sinh nghèo
vượt khó, học giỏi. Em hãy trình bày một số tấm gương
đó và nêu suy nghĩ của mình.
Đề 2: Chất độc màu da cam mà đế quốc Mĩ đã rải xuống
các cánh rừng niềm Nam thời chiến tranh đã để lại di
hoạ nặng nề cho hàng chục vạn gia đình. Hàng chục vạn
người đã chết. Hàng vạn trẻ em chịu tật nguyền suốt
đời. Cả nước đã lập quỹ giúp đỡ các nạn nhân nhằm
phần nào cải thiện cuộc sống và xoa dịu nỗi đau của họ.
Em hãy nêu suy nghĩ của mình về các sự kiện đó.

Đề 3: Trò chơi điện tử là món tiêu khiển hấp dẫn. Nhiều
bạn vì mải chơi mà sao nhãng học tập và còn phạm những
sai lầm khác. Hãy nêu ý kiến của em về hiện tượng đó.

Đề 4: Đọc mẩu chuyện sau đây và nêu những nhận xét, suy nghĩ của em
về con người và thái độ học tập của nhân vật.
Nguyễn Hiền nhà rất nghèo, phải xin làm chú tiểu trong chùa. Việc chính
là quét lá và dọn dẹp vệ sinh. Nhưng cậu rất thông minh và ham học.
Những buổi thầy giảng kinh, cậu đều nép bên cửa lắng nghe, rồi chỗ nào
chưa hiểu, cậu hỏi thầy giảng thêm. Thấy Nguyễn Hiền thông minh mau
hiểu, thầy dạy cậu học chữ. Không có giấy, Nguyễn Hiền lấy lá để viết
chữ, rồi lấy que tre xâu thành từng xâu ghim xuống đất. Mỗi ghim là một
bài. Một hôm Nguyễn Hiền xin thầy cho đi thi. Thầy ngạc nhiên bảo:
- Con đã học tập được bao nhiêu mà dám thi thố với thiên hạ?
- Con xin thi thử xem sức học của mình đến đâu.
Năm ấy, Nguyễn Hiền đã đỗ Trạng ngyên. Vua Trần cho Nguyễn Hiền
còn nhỏ quá, mới 12 tuổi, nên không bổ dụng.
Một thời gian sau, vua có việc tiếp sứ giả nước ngoài, cho gọi Nguyễn
Hiền về triều. Nguyễn Hiền bảo:
- Đón Trạng nguyên mà không có võng lọng sao? Ông về tâu với vua xin
cho đầy đủ nghi thức.
Vua đành cho các quan mang võng lọng rước quan trạng tí hon về kinh.

2. Nhận xét: Mỗi đề bài đều có cấu tạo hai phần
ĐỀ

ĐỀ
1
ĐỀ
2
ĐỀ
3
ĐỀ
4

SỰ VIỆC HIỆN TƯỢNG

Nhiều tấm gương học sinh
nghèo vượt khó học giỏi.

YÊU CẦU LÀM BÀI

Nêu một số tấm gương
và trình bày suy nghĩ.

Nêu suy nghĩ về các sự
Lập quỹ giúp đỡ các nạn
nhân bị nhiễm chất độc màu kiện đó.
da cam.
Trò chơi điện tử hấp dẫn
Nêu ý kiến của em về hiện
nhưng cũng có nhiều tác hại. tượng đó.
Câu chuyện Nguyễn Hiền
Nêu nhận xét suy nghĩ về
nhà nghèo, chịu khó học tập,
nhân vật trong truyện.
đỗ Trạng Nguyên.

- So sánh bốn đề bài đã cho

Đề
So sánh
ĐIỂM
CHUNG
ĐIỂM
KHÁC

ĐỀ 1

ĐỀ 2

ĐỀ 3

ĐỀ 4

Cả bốn đề đều có hai phần: Nêu hiện tượng đời sống và yêu
cầu làm bài. Sự việc hiện tượng đời sống là vấn đề để người
làm bài nêu suy nghĩ, ý kiến của mình
Sự việc hiện tượng được
Đề 1,2,3 thì sự vật hiện tượng chỉ được gọi kể bằng một câu chuyện,
tên, người làm bài phải trình bày, mô tả sự người làm bài phải căn cứ
việc, hiện tượng đó.
vào đó để nhận xét.

I. ĐỀ BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG.

1. Tìm hiểu các đề bài (SGK. Tr. 22)
2. Nhận xét:
- Mỗi đề bài đều có cấu tạo hai phần
- So sánh bốn đề bài đã cho
- Tự ra đề bài:
Đề bài 1: Hiện nay trên các tuyến
đường giao thông có nhiều thanh niên
điều khiển xe máy thường lạng lách
đánh võng, phóng nhanh vượt ẩu và
gây ra nhiều tai nạn đáng tiếc. Bạn có
suy nghĩ gì về hiện tượng trên
Đề bài 2: Bạn có suy nghĩ gì về hiện
tượng rác thải ở địa phương mình
hiện nay.

1. Nhà trường với vấn đề an
toàn giao thông.
2. Nhà trường với vấn đề
môi trường.
3. Nhà trường với các tệ
nạn xã hội.

2.CÁCH LÀM BÀI NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC,
HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG.
Đề bài: (SGK): Báo đưa tin: Bạn Phạm Văn Nghĩa, học sinh
lớp 7 trường THCS Bắc Sơn, quận Gò Vấp, nhà ở Hóc Môn.
Nghĩa thường ra đồng giúp mẹ trồng trọt .
Một hôm, mẹ thấy Nghĩa cầm tờ giấy hứng cái gì, mẹ hỏi: “
Con làm gì đấy?” Nghĩa trả lời: “ Con thụ phấn cho bắp”.
Vụ ấy ruộng bắp nhà Nghĩa năng suất cao hơn mọi năm.
Ở nhà Nghĩa còn nuôi gà nuôi heo. Em còn làm một cái tời
để mẹ kéo nước đỡ mệt.
Thành đoàn TP Hồ Chí Minh đã phát động phong trào
“Học tập Phạm Văn Nghĩa”. Phong trào ấy được các bạn học
sinh nhiệt liệt hưởng ứng”.
Em hãy nêu suy nghĩ của mình về hiện tượng ấy.

Đề bài: (SGK):

1.Tìm hiểu đề.
- Thể loại: Nghị luận về một sự việc,
hiện tượng đời sống.
- Nội dung: Nêu hiện tượng người
tốt, việc tốt cụ thể là tấm gương bạn
Phạm Văn Nghĩa biết vận dụng sáng
tạo khoa học vào thực tế cuộc sống.
- Nêu suy nghĩ của người viết về hiện
tượng ấy.

2. Tìm ý.
-Nghĩa là một người con biết thương mẹ.
-Những việc làm tốt của Nghĩa: Nghĩa là một
học sinh biết kết hợp học và hành một cách
sáng tạo: thụ phấn cho bắp để có năng suất,
làm tời cho mẹ kéo nước…
-Vì sao thành đoàn TP phát động phong trào
học tập và làm theo bạn Nghĩa.
- Mọi người làm được như Nghĩa thì cuộc
sống sẽ tốt đẹp….

3. Lập dàn ý:
a. Mở bài:- Giới thiệu hiện tượng Phạm Văn
Nghĩa.
- Nêu tóm tắt ý nghĩa của tấm gương đó.
b. Thân bài:
- Phân tích ý nghĩa về những việc làm của
Phạm Văn Nghĩa.
- Đánh giá việc làm của Phạm Văn Nghĩa.
- Nêu ý nghĩa của việc phát động phong
trào học tập Phạm Văn Nghĩa.
c. Kết bài:
- Nêu ý nghĩa giáo dục của tấm gương
Phạm Văn Nghĩa.
- Rút ra bài học cho bản thân.

- Muốn làm tốt bài văn nghị luận về một sự việc, hiên
tượng đời sống, phải tìm hiểu kỹ đề bài, phân tích sự việc,
hiện tượng đó để tìm ý, lập dàn bài, viết bài và sửa chữa
sau khi viết.
- Dàn bài chung:
+ Mở bài: Giới thiệu sự việc, hiện tượng có vấn đề.
+ Thân bài: Liên hệ thực tế, phân tích các mặt, đánh
giá, nhận định.
+ Kết bài: Kết luận, khẳng định, phủ định, lời khuyên.
-Bài làm cần lựa chọn góc độ riêng để phân tích, nhận
định; đưa ra ý kiến, có suy nghĩ và cảm thụ riêng của
người viết

DÀN Ý CHUNG
1.Mở bài: Giới thiệu sự việc, hiện tượng có vấn đề (Khen,
chê…)
2. Thân bài:
- Phân tích biểu hiện của các sự việc, hiện tượng.
- Phân tích nguyên nhân của các sự việc, hiện
tượng…
- Đánh giá vấn đề (đáng biểu dương, học tập hay phê
bình, lên án)
3. Kết bài:
- Có thể rút ra bài học cho bản thân…

3. LUYỆN TẬP
LẬP DÀN Ý CHO ĐỀ 4 MỤC I

a. Mở bài: - Giới thiệu hiện tượng Trạng Hiền. Đó là một tấm
gương vượt khó học giỏi, đỗ Trạng Nguyên năm 12 tuổi.
b. Thân bài: - Nhận xét về nhân vật:
+ Nhà nghèo, phải xin làm chú tiểu trong chùa nhưng rất thông
minh và ham học
+ Vượt khó, chủ động, sáng tạo trong học tập, tự tin, dám thi thố
với thiên hạ.
+ Có ý thức tự trọng, không để mọi người coi thường thực lực của
mình mặc dù mới 12 tuổi.
-Suy nghĩ về nhân vật: là một tấm gương sáng ngời trong vượt khó
để học giỏi, đỗ đạt cao; Là một hiện tượng xuất chúng hiếm có, làm
rạng danh cho thiếu nhi Việt Nam.
c. Kết bài: - Khẳng định tấm gương Trạng Hiền trong truyền thống
học tập của DT- Rút ra bài học sâu sắc cho bản thân: biết vượt
khó, có ý chí vươn lên trong học tập, biết chủ động sáng tạo và tự
tin trong việc học của mình.

Dàn ý: Nêu ý kiến về hiện tượng chơi điện tử và sao
nhãng việc học tập
1. Mở bài
Giới thiệu về hiện tượng chơi điện tử và việc sao nhãng
trong học tập
2. Thân bài
Giải thích hiện tượng: Trò chơi điện tử là gì? Tại sao chơi
điện tử dẫn đến sao nhãng việc học tập?
- Các trò chơi, giải trí liên quan đến thiết bị điện tử và có kết
nối mạng.
- Tính mới mẻ, kích thích khám phá và tò mò ở giới học
sinh, học sinh dành nhiều thời gian chơi, mải chơi quên học.

Hiện trạng chơi điện tử ở học sinh:
- Nhiều quán điện tử mọc lên, phục vụ đầy đủ
- Nhiều học sinh trốn học, bỏ học đi chơi
Tác hại của chơi điện tử đến học tập:
- Tiêu hao thời gian và tiền bạc
- Mất tập trung và sa sút học tập
- Ảnh hưởng sức khỏe
- Dễ mắc thói hư tật xấu, sa ngã tệ nạn xã hội

Biện pháp khắc phục:
- Cân đối thời gian giữa học và chơi
- Tăng cường quản lý của nhà trường và gia đình
- Tạo ra nhiều sân chơi lành mạnh
- Quản lý chặt chẽ các hoạt động kinh doanh dịch vụ
chơi điện tử
3. Kết bài
Tổng kết vấn đề, bài học nhận thức: Là người học sinh,
là thế hệ tương lai của đất nước, chúng ta cần phải nhận
thức rõ những tác hại và lợi ích của trò chơi điện tử để
từ đó tự mình xây dựng chế độ học tập và vui chơi giải
trí hợp lý

 Học kỹ lý thuyết

Về nhà

 Viết đoạn văn nghị luận về 1 sự
việc, hiện tượng mà em quan tâm
 Soạn bài: Nghị luận về một vấn
đề tư tưởng, đạo lí

XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN
CÁC EM HỌC SINH