CHÀO MỪNG
CÁC EM HỌC SINH
Những hình ảnh này ở đâu, và gợi cho em nhớ đến ai
Đây là nhà sàn của Bác Hồ ở Hà Nội và ở chiến khu Việt Bắc
Hồ Chí Minh
CẢNH KHUYA
Văn bản
1. Tác giả
Trình bày hiểu biết của em về tác giả Hồ Chí Minh?
Hồ Chí Minh (1890 - 1969) không chỉ là vị lãnh tụ cách mạng kiệt xuất của nhân dân Việt Nam mà còn là một nhà thơ, nhà văn lớn, nhà văn hoá lớn của dân tộc và nhân loại. Với quan điểm văn chương là vũ khí phục vụ cho sự nghiệp cách mạng, trong cuộc hành trình khắp năm châu bốn biển tìm đường cứu nước cứu dân, Người đã để lại những tác phẩm chính luận, những truyện ngắn đặc sắc: Bản án chế độ thực dân Pháp, Vi hành, Nhật kí trong tù… Ngày 2-9-1945, trước toàn thể quốc dân đồng bào, trước công luận thế giới, Người đã đọc bản Tuyên ngôn độc lập bất hủ, khai sinh ra nước Việt Nam dân chủ cộng hoà.
Trong kháng chiến, Hồ Chí Minh chỉ làm thơ trong những giây phút rảnh rỗi hiếm hoi. Những bài thơ của Người luôn chan chứa một tình yêu thiên nhiên đằm thắm, hoà trong một tình cảm lớn là tình yêu đất nước thiết tha.
2. Tác phẩm
Cho biết hoàn cảnh sáng tác bài thơ?
Hoàn cảnh sáng tác: được Bác viết ở chiến khu Việt Bắc trong những ngày đầu cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp ( 1946-1954).
Bác làm việc ở Chiến khu Việt Bắc
Hang Pác Pó
I. Giới thiệu
1. Tác giả:
Hồ Chí Minh (1890 – 1969) là anh hùng giải phóng dân tộc, danh nhân văn hoá thế giới, nhà thơ lớn của Việt Nam.
2. Tác phẩm: Bài thơ sáng tác trong thời kỳ đầu cuộc kháng chiến chống Pháp, tại chiến khu Việt Bắc (năm 1947,1948)
II. Đọc – hiểu văn bản
CẢNH KHUYA
Cảnh khuya
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,
Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ, Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
Bác làm việc ở Chiến khu Việt Bắc
Bài thơ được làm theo thể thơ nào?
Thể thơ:
Thất ngôn tứ tuyệt
2. Phương thức biểu đạt
Biểu cảm
3. Bố cục:
2 phần
P1: 2 câu thơ đầu: Vẻ đẹp của thiên nhiên
P2: 2 câu thơ cuối: Tâm trạng của nhà thơ.
Nêu phương thức biểu đạt của bài thơ?
Chỉ ra bố cục của bài thơ, nêu nội dung từng phần?
Tiếng suối trong như tiếng hát xa,

Trăng lồng cổ thụ, bóng lồng hoa.

Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ,

Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà.
Cảnh khuya
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Thể loại: Thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt
2. Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
3. Bố cục: 2 phần
4. Phân tích
a. Bức tranh thiên nhiên
1. Hai câu đầu
Tổ1: Cảnh rừng Việt Bắc vào lúc đêm khuya được miêu tả thông qua những sự vật nào?
Tổ 2: Khi miêu tả tiếng suối, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng?
Tổ3: Em có nhận xét như thế nào về thiên nhiên núi rừng Việt Bắc?
“Tiếng suối trong như tiếng hát xa
Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”
- Âm thanh: tiếng suối
- Hình ảnh:Trăng, cây cổ thụ,hoa
Điệp ngữ, so sánh,
Cảnh đêm trăng lung linh, huyền ảo, giàu sức sống và gần gũi với con người
- Điệp ngữ “lồng”cảnh vật đan xen, hòa quyện vào nhau.Đây là vẻ đẹp của một bức tranh nhiều tầng lớp, đường nét, hình khối đa dạng. Có dáng hình vươn cao toả rộng của vòm lá cổ thụ, ở trên cao lấp loáng ánh trăng, có bóng lá, bóng cây, bóng trăng in vào khóm hoa, in lên mặt đất thành những hình như bông hoa thêu dệt. Bức tranh chỉ có hai màu sáng tối, trắng đen mà tạo nên vẻ lung linh, chập chờn, lại ấm áp, hoà hợp quấn quyết bởi âm hưởng của hai từ “lồng” ở một câu thơ.
- Cách so sánh của Bác làm cho âm thanh của thiên nhiên cũng trở nên gần gũi với con người hơn và có sức sống trẻ trung.
Yêu thiên nhiên
Cảnh khuya
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Thể loại: Thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt
2. Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
3. Bố cục: 2 phần
4. Phân tích
a. Bức tranh thiên nhiên
- Cảnh rừng Việt Bắc trong một đêm trăng hiện lên là một bức tranh đẹp, cảnh vật sống động, có đường nét, hình khối đa dạng với hai mảng sáng tối
b.Tâm trạng của tác giả
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Người chưa ngủ là vì lí do
2. Hai câu cuối
Cảnh khuya như vẽ người chưa ngủ
Chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà
Hãy chỉ ra đối tượng được
nhắc đến trong câu thơ 3?
Tổ 4: Biện pháp NT nào được sử dụng trong câu thơ này?
- So sánh, điệp ngữ
Câu 4: “Chưa ngủ” vì lo cho vận mệnh đất nước, lo cho dân đang trong cảnh lầm than, nô lệ, lo cho cuộc kháng chiến đang phải đối đầu với biết bao khó khăn, thiếu thốn,...
 Tâm hồn của một người chiến sĩ.
Câu 3: Bác chưa ngủ vì vẻ đẹp như tranh của cảnh rừng Việt Bắc  Thể hiện sự rung động, niềm say mê, chất nghệ sĩ trong tâm hồn HCM.
- Điệp ngữ “chưa ngủ” đặt ở cuối câu 3 và đầu câu 4 là một bản lề mở ra hai phía của tâm trạng trong cùng một con người: niềm say mê cảnh thiên nhiên và nỗi lo việc nước. Hai nét tâm trạng ấy thống nhất trong con người Bác thể hiện sự hòa hợp, thống nhất giữa nhà thơ và người chiến sĩ trong vị lãnh tụ.
Tâm trạng
Say mê ngắm cảnh
Nỗi lo việc nước
Tâm hồn thi sĩ
Tâm hồn chiến sĩ
Một con người mang hai tâm trạng
Yêu thiên nhiên và yêu nước
Cảnh khuya
II. Đọc – hiểu văn bản
1. Thể loại: Thể thơ Thất ngôn tứ tuyệt
2. Phương thức biểu đạt: Biểu cảm
3. Bố cục: 2 phần
4. Phân tích
a. Bức tranh thiên nhiên
b.Tâm trạng của tác giả
- Bác là người tinh tế, cảm nhận vẻ đẹp của đêm trăng trong rừng Việt Bắc bằng cả tâm hồn, đồng thời vẫn canh cánh trong lòng nỗi niềm lo cho nước, cho cách mạng.
Nhận xét về thể thơ của hai bài thơ?
- Thể tứ tuyệt vừa cổ điển vừa hiện đại
Nhận xét hình ảnh miêu tả trong bài thơ?
- Hình ảnh so sánh độc đáo, lãng mạn
Nghệ thuật tiêu biểu của bài thơ?
- Điệp ngữ, so sánh
Bài đều miêu tả cảnh trăng ở chiến khu Việt Bắc. Em hãy nhận xét cảnh trăng trong mỗi bài có nét đẹp riêng ntn?
- Bài thơ tả cảnh trăng rừng lồng vào vòm cây, hoa lá tạo bức tranh nhiều tầng, nhiều đường nét
Bài thơ đã biểu hiện tâm hồn và phong thái của Bác Hồ ntn?
- Tình yêu thiên nhiên của một tâm hồn thi sĩ nhạy cảm.
- Tình yêu nước
 Tất cả đều gắn liền, hòa hợp trong một tâm hồn thi sĩ.
III. TỔNG KẾT
1.Nghệ thuật
-Viết theo thể thơ thất ngôn tứ tuyệt Đường luật.
-Có nhiều hình ảnh thơ lung linh, huyền ảo.
-Sử dụng các phép tu từ so sánh, điệp ngữ
- Sáng tạo về nhịp điệu ở câu 1, 4
2. Nội dung
- Bài thơ thể hiện một đặc điểm nổi bật của thơ Hồ Chí Minh: sự gắn bó, hòa hợp giữa thiên nhiên và con người.
NHỔ CÀ RỐT

A : Thất ngôn tứ tuyệt
Bài thơ “Cảnh khuya” thuộc thể thơ nào?
A B C D
B : Ngũ ngôn tứ tuyệt
C : Tự do
D : Lục bát
Nghệ thuật so sánh trong câu thơ “Tiếng suối trong như tiếng hát xa” có tác dụng gì?
A B C D
A : Làm cho tiếng suối gần gũi với con người.
B : Gợi sự tĩnh lặng, huyền diệu trong đêm rừng Việt Bắc.
C : Thể hiện cách cảm nhận riêng của Bác so với các nhà thơ khác khi cùng viết về một đối tượng.
D : Cả a, b, c
Câu “Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa” miêu tả cảnh thiên nhiên thế nào?
A B C D
A : Sự vật chen chúc, chật chội trong không gian nhỏ hẹp.
B : Sự vật quấn quýt, giao hòa trong không gian ấm áp tình người.
C : Sự vật kì bí, huyền diệu trong không gian thần tiên, thoát tục.
D : Sự vật mờ ảo, trang nhã như trong tranh thủy mặc.
Biện pháp nghệ thuật nào được sử dụng trong 2 câu cuối bài “Cảnh khuya”
A B C D
A : Điệp, Đối
B : So sánh, Đối
C : So sánh, Điệp
D : Ẩn dụ, So sánh
Giá trị nội dung, nghệ thuật chủ yếu của bài thơ “Cảnh khuya” là:
A B C D
A : Thể hiện tình yêu thiên nhiên 
B : Thể hiện tình yêu nước sâu sắc, tâm hồn nhạy cảm, ung dung.
C : Thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, bút pháp cổ điển và
hiện đại, biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa, điệp từ.
D : Cả a, b, c
o
Sưu tầm một số bài thơ, câu thơ của Bác viết về trăng hoặc cảnh thiên nhiên.
Giải đi sớm 1
Gà gáy một lần đêm chửa tan
Chòm sao nâng nguyệt vượt lên ngàn
Người đi cất bước trên đường thẳm
Rát mặt đêm thu trận gió hàn
Giải đi sớm 2
Phương đông màu trắng chuyển sang hồng
Bóng tối đêm tàn quét sạch không
Hơi ấm bao la trùm vũ trụ
Người đi thi hứng bỗng thêm nồng
Mới ra tù, tập leo núi
Núi ấp ôm mây, mây ấp núi
Lòng sông gương sáng, bụi không mờ
Bồi hồi dạo bước Tây Phong Lĩnh
Trông lại trời Nam nhớ bạn xưa
Ngắm trăng
Trong tù không rượu cũng không hoa
Cảnh đẹp đêm nay khó hững hờ
Người ngắm trăng soi ngoài cửa sổ
Trăng nhòm khe cửa nắm nhà thơ.
HƯỚNG DẪN CHUẨN BỊ BÀI Ở NHÀ
Nhóm 1: Trình bày thể thơ, phương thức biểu đạt, bố cục và nội dung từng phần của bài thơ?
Nhóm 2: Cảnh nào được miêu tả trong hai câu thơ? Cảnh đó được tác giả miêu tả ntn?
Nhóm 3: Nêu nghệ thuật và tác dụng của nghệ thuật đó?
Nhóm 4: Nhận xét gì về hình ảnh không gian và cách miêu tả không gian trong hai câu thơ đầu?
Nhóm 5: Theo em, cảm xúc nào của tác giả được gợi lên từ cảnh xuân ấy ?
Nhóm 1: Bác và các đồng chí ấy đang làm gì? Nhận xét cách sử dụng từ ngữ trong 2 câu thơ trên?
Nhóm 6: Trên nền không gian tràn ngập sắc
Nhóm 2: Hai câu thơ giúp em cảm nhận được điều gì?