CUỘC VẬN ĐỘNG TIẾN TỚI
CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945
N?i dung 1:
VIỆT NAM TRONG NHỮNG NĂM 1939 - 1945
1 - TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ ĐÔNG DƯƠNG
a. Tình hình thế giới
- Tháng 9 - 1939, Chiến tranh thế giới thứ hai bùng nổ. Ở châu Âu, tháng 6 - 1940 quân đội phát xít Đức kéo vào nước Pháp. Chính phủ Pháp đầu hàng phát xít Đức. Ở Viễn Đông, quân phiệt Nhật cũng đẩy mạnh xâm lược Trung Quốc và cho quân tiến sát biên giới Việt - Trung.
? Nêu những nét chính về tình hình thế giới sau khi chiến tranh thế giới lần thứ hai bùng nổ.
1 - TÌNH HÌNH THẾ GIỚI VÀ ĐÔNG DƯƠNG
a. Tình hình thế giới
b. Tình hình Đông Dương
- Thực dân Pháp ở Đông Dương đứng trước hai nguy cơ: Một là, ngọn lửa cách mạng giải phóng của nhân dân Đông Dương sớm muộn sẽ bùng cháy. Hai là, phát xít Nhật đang lăm le hất cẳng chúng.
? Tình hình thực dân Pháp ở Đông Dương?
- Câu kết nhau để thống trị Đông Dương. Nội dung Hiệp ước phòng thủ chung Đông Dương (đoạn chữ nhỏ Sgk trang 81).
? Pháp - Nhật đã làm gì để thống trị Đông Dương? Những sự kiện chứng tỏ Nhật - Pháp câu kết nhau.
Vì sao thực dân Pháp và phát xít Nhật thỏa hiệp với nhau để thống trị Đông Dương?
Thực dân Pháp: không đủ sức chống lại Nhật, buộc phải chấp nhận các yêu sách của Nhật, mặt khác chúng muốn dựa vào Nhật, để chống phá cách mạng Đông Dương, cai trị nhân dân Đông Dương.
Phát xít Nhật: muốn lợi dụng Pháp để kiếm lời và cùng chống phá cách mạng Đông Dương, vơ vét sức người, sức của để phục vụ chiến tranh của Nhật.
Pháp: Dùng mọi thủ đoạn gian xảo để thu được lợi nhuận cao nhất: thi hành chính sách "kinh tế chỉ huy" (nắm độc quyền toàn bộ nền kinh tế Đông Dương và tăng cường đầu cơ tích trữ để vơ vét bóc lột nhân dân ta). Tăng các loại thuế (một số tăng gấp ba). Nhật: Thu mua lương thực (gạo), theo lối cưỡng bức với giá rẻ mạt.
Gây nạn đói nghiêm trọng, làm cho khoảng 2 triệu đồng bào ta bị chết đói. Nhân dân ta "Một cổ hai tròng", bị đẩy đến tình trạng cực khổ, điêu đứng.
? Tìm hiểu những thủ đoạn bóc lột của thực dân Pháp và phát xít Nhật. Những thủ đoạn đó đã tác động thế nào đến đời sống nhân dân ta?
Nghĩa trang cải táng người chết đói ở Giáp Bát (Hà Nội)
Đoạn km số 3, cách trung tâm thị xã Thái Bình 3 km là nơi tập trung hàng nghìn người Thái Bình đói rách trên đường lên Hà Nội xin ăn
Các chỗ đói nhất Ninh Bình: Yên Khánh, Yên Mô, ..
2 - NHỮNG CUỘC NỔI DẬY ĐẦU TIÊN
a. Khởi nghĩa Bắc Sơn (27 - 9 -1940)
- Quân Pháp trên đường thua chạy qua châu Bắc Sơn. Chớp thời cơ đó nhân dân Bắc Sơn nổi dậy.
? Em hãy cho biết nguyên nhân dẫn đến cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn.
Bắc Sơn
Từ ngày
22 đến 25-9-1940
Ngày 27/9/1940
Chính quyền địch lung lay, Tri châu chạy trốn
LẠNG SƠN
BẮC SƠN
KHỞI NGHĨA BẮC SƠN( 27/9/1940)
MỎ NHÀI
VŨ LĂNG
KHUỔI NẬM
27/9/1940 CQ THÀNH LẬP
VÕ NHAI
THÁI NGUYÊN
Đấu tranh quyết liệt chống khủng bố, tổ chức các toán vũ trang đi lùng bắt và trừng trị bọn tay sai của địch.
Ủy ban chỉ huy được thành lập để phụ trách mọi mặt công tác cách mạng.
Tịch thu tài sản chia cho dân nghèo.
Đội du kích Bắc Sơn được thành lập và sang năm 1941 phát triển thành cứu quốc quân.
? Trong thời gian diễn ra khởi nghĩa, nghĩa quân đã làm được những gì?
Chưa có sự lãnh chỉ đạo chặt chẽ, chỉ xuất hiện ở một địa phương nhỏ, địch có nhiều điều kiện đàn áp.
? Vì sao khởi nghĩa bị thất bại?
2 - NHỮNG CUỘC NỔI DẬY ĐẦU TIÊN
a. Khởi nghĩa Bắc Sơn (27 - 9 -1940)
b. Khởi nghĩa Nam Kì (23 - 11 - 1940)
- Thực dân Pháp bắt binh lính Việt Nam ra trận chết thay cho chúng. Nhân dân Nam Kì bất bình, nhiều binh lính đào ngũ hoặc liên lạc với Đảng bộ Nam Kì.
? Trình bày nguyên nhân khởi nghĩa Nam Kì?
-
- Quyết định khởi nghĩa tuy chưa có sự đồng ý của Trung ương Đảng. Vì lệnh đình chỉ phát động khởi nghĩa vào chậm.
? Lúc đó đảng bộ Nam Kì đã làm gì?
Nhân dân Nam kì khởi nghĩa
- Thiết quân luật, giam giữ và tước khí giới binh lính người Việt, săn lùng các chiến sĩ cách mạng.
? Thực dân Pháp đã đối phó ra sao?
NAM KÌ KHỞI NGHĨA
(23 / 11/ 1940)
SÀI GÒN
BIÊN HOÀ
BẠC LIÊU
SÓC TRĂNG
RẠCH GIÁ
CẦN THƠ
BẾN TRE
TRÀ VINH
MĨ THO
TÂY NINH
THỦ DẦU MỌT
CÀ MAU
Đêm 22 rạng 23 - 11 - 1940
Lược đồ khởi nghĩa Nam Kì
- Điều kiện không thuận lợi, kế hoạch bị Pháp phát hiện và lập kế hoạch đối phó.
? Hãy cho biết những nguyên nhân thất bại của cuộc khởi nghĩa.
Hỡi những ai máu đỏ da vàng
Hãy chiến đấu dưới cờ thiêng Tổ quốc
Nền cờ thắm máu đào vì nước
Sao vàng tươi da của giống nòi
Đứng lên máu hồn nước gọi ta rồi
Hỡi sỹ nông công thương, binh
Đoàn kết lại như sao vàng năm cánh
( Nguyễn Hữu Tiến)
- Để lại cho Đảng Cộng sản Đông Dương những bài học bổ ích về khởi nghĩa vũ trang, xây dựng lực lượng vũ trang và chiến tranh du kích, trực tiếp chuẩn bị cho Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945.
? Hai cuộc khởi nghĩa Bắc Sơn, Nam Kì có ý nghĩa lịch sử gì?
NỘI DUNG II/ CAO TRÀO CÁCH MẠNG TIẾN TỚI TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM NĂM 1945
a. Hoàn cảnh lịch sử:
- CTTG thứ II bước vào năm thứ ba. Trên thế giới hình thành hai trận tuyến:
+ Một bên là lực lượng dân chủ, một bên là khối phát xít
? Tình hình thế giới và Đông Dương bước sang năm 1941 có sự chuyển biến như thế nào?

- Đông Dương: TD Pháp ra sức đàn áp Cách mạng.
1. Mặt trận Việt Minh ra đời 19/5/1941
Ngày 28-1-1941 lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc về nước trực tiếp lãnh đạo Cách mạng Việt Nam. Người chủ trì Hội nghị lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương tại Pác Bó (Cao Bằng) từ ngày 10 đến ngày 19-5-1941.
? Trước tình hình thế giới và trong nước ngày càng khẩn trương, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã làm gì?
HANG PẮC BÓ
Giải phóng các dân tộc Đông Dương ra khỏi ách Pháp - Nhật.
(Thực hiện khẩu hiệu “Tịch thu ruộng đất của đế quốc và Việt gian chia cho dân cày nghèo, giảm tô, giảm tức, chia lại ruộng công”.)
Thành lập Việt Nam độc lập đồng minh (gọi tắt là Việt Minh)
(“Liên hợp hết thảy các giới đồng bào yêu nước không phân biệt già trẻ, gái trai, giàu nghèo, tôn giáo...v...v… cùng đấu tranh giải phóng và sinh tồn”)
Chủ trương
của Hội nghị
Trung ương 8
? Các lực lượng Cách mạng và phong trào đấu tranh phát triển như thế nào từ khi Việt Minh ra đời?
b. Hoạt động của mặt trận Việt Minh:
Xây dựng lực lượng chính trị:
- Ngày 19-5-1941, Mặt trận Việt Minh ra đời bao gồm các đoàn thể cứu quốc ở khắp cả nước (mạnh nhất là ở Cao Bằng, Bắc Cạn, Lạng Sơn).
+ Uỷ ban Việt Minh tỉnh Cao Bằng và Uỷ ban Việt Minh liên tỉnh Cao-Bắc-Lạng được thành lập
Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân
Đội du kích Bắc Sơn
Trung đội Cứu quốc quân 1941
Lực
lượng
vũ trang
Duy trì đội du
Kích Bắc Sơn đến
cuối năm 1940
Phát triển thành
Trung đội Cứu quốc
quân năm 1941
Đội Việt Nam tuyên
truyền giải phóng quân
Ngày 22/12/1944
NỘI DUNG III. CAO TRÀO KHÁNG NHẬT CỨU NƯỚCTIẾN TỚI TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM NĂM 1945
1/ Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945)
a/ Hoàn cảnh
- Chiến tranh thế giới thứ hai sắp kết thúc. Nước Pháp được giải phóng.

- Nhật rất khốn đốn ở Thái Bình Dương.

- Thực Dân Pháp ở Đông Dương ráo riết chuẩn bị chờ thời cơ để giành lại địa vị thống trị cũ
Vì sao Nhật đảo chính Pháp ?

b/ Diễn biến
Đêm 9/3/1945 Nhật đảo chính Pháp trên toàn Đông Dương
Pháp chống cự yếu ớt rồi đầu hàng
c/ Kết quả
- Nhật độc chiếm Đông Dương.
1/ Nhật đảo chính Pháp (9-3-1945)
a/ Hoàn cảnh
II. CAO TRÀO KHÁNG NHẬT CỨU NƯỚC TIẾN TỚI TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM NĂM 1945
TIẾT 27 - BÀI 22: CAO TRÀO CÁCH MẠNG TIẾN TỚI TỔNG KHỞI NGHĨA THÁNG TÁM NĂM 1945 (tiếp)
Kết quả Nhật đạt được sau đảo chính?
Sau khi đảo chính Pháp Nhật có những thủ đoạn gì?

Thủ đoạn của Nhật sau đảo chính Pháp

- Về chính trị: Nhật tuyên bố cho Việt Nam “độc lập”. Nhưng chúng giữ nguyên bộ máy thống trị của thực dân Pháp, chỉ thay người Pháp làm toàn quyền và nắm toàn bộ quyền lực. Chúng lập chính phủ Trần Trọng Kim làm bù nhìn và lập ra hàng loạt tổ chức đảng phái chính trị phản động…
- Về kinh tế: Chúng cướp đoạt trắng trợn tài sản của nhân dân ta, bắt nhân dân ta nhổ lúa trồng đay, trồng thầu dầu vơ vét nguyên liệu, hàng hóa, lương thực, tăng thuế…Chúng chiếm các cơ sở kinh tế của Pháp.
- Tiến hành hàng loạt các hoạt động đàn áp lực lượng cách mạng và nhân dân.

( Đại cương lịch sử Việt Nam tập II )
Dựng Chính phủ bù nhìn Trần Trọng Kim
Xác người chết đầy đường lượm đem đi chôn
2/ Tiến tới tổng khởi nghĩa tháng Tám
năm 1945
a/ Chủ trương của Đảng
Ra chỉ thị “ Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta”.
- Xác định kẻ thù chính, cụ thể trước mắt là phát xít Nhật.
- Phát động cao trào “Kháng Nhật, cứu nước”.


Trước việc Nhật đảo chính Pháp Đảng ta có chủ trương gì mới ?
HÀ GIANG
TUYÊN
QUANG
THÁI NGUYÊN
CAO BẰNG
BẮC CẠN
LẠNG SƠN
b/ Cao trào kháng Nhật cứu nước
- Từ T3/ 1945 cách mạng đã chuyển sang cao trào đấu tranh vũ trang và khởi nghĩa từng phần.
- Ở căn cứ Cao – Bắc – Lạng nhiều xã, châu, huyện được giải phóng.
- Ở các thành phố, thị xã diễn ra các cuộc mít tinh, biểu tình, trừ khử những tên tay sai của địch.
- 15/4/1945 thống nhất các lực lượng vũ trang thành “Việt Nam giải phóng quân”.
- Ủy ban quân sự cách mạng Bắc Kì thành lập.
- 4/6/1945 khu giải phóng Việt Bắc ra đời..
- Khẩu hiệu “phá kho thóc giải quyết nạn đói” đã dấy lên phong trào chiếm kho thóc Nhật chia cho dân nghèo diễn ra mạnh mẽ.
SÀI GÒN
LƯỢC ĐỒ CAO TRÀO KHÁNG NHẬT
Hà Nội


Nơi
diễn ra
khởi
nghĩa
Phá kho thóc Nhật giải quyết nạn đói năm 1945
Phong trào phá kho thóc Nhật giải quyết nạn đói diễn ra khắp các tỉnh, thành Miền Bắc. Hàng nghìn kho thóc của Nhật bị phá. Hàng triệu người đói được chia thóc. Không khí tiền khởi nghĩa sôi sục khắp cả nước…
9-1939 chiến tranh thế giới thứ 2 bùng nổ
9-1940 Phát xít Nhật vào Đông Dương
Pháp
Nhật
Một cổ 2 tròng, đời sống nhân dân cực khổ điêu đứng, mâu thuẫn dân tộc càng thêm sâu sắc.
Khởi nghĩa Bắc Sơn - Khởi nghĩa Nam Kì - Binh biến Đô Lương
-Để lại những bài học qúy báu cho cách mạng nước ta
- Là tiếng súng đầu tiên báo hiệu một thời kỳ đấu tranh mới, thời kỳ khởi nghĩa vũ trang cướp chính quyền của nhân dân ta.
CỦNG CỐ


CAO TRÀO
CÁCH MẠNG TIẾN TỚI
TỔNG KHỞI NGHĨA
THÁNG TÁM NĂM
1945
Chiến tranh thế giới thứ haI
sắp kết thúc.
Nhật rất khốn đốn ở TBD.
TD Pháp ở ĐD chuẩn bị chờ quân
ĐM vào sẽ đánh Nhật.


Đêm 9/3/1945 Nhật đảo chính
Pháp trên toàn Đông Dương
- P chống cự yếu ớt rồi đầu hàng

Chủ trương của Đảng
- Ra chỉ thị “ Nhật - Pháp bắn
nhau và hành động của chúng ta”
- Xác định kẻ thù: Phát xít Nhật..
Phát động cao trào “Kháng Nhật”
Cứu nước”.
- Ptrào đtranh vũ trang và
khởi nghĩa từng phần nổ ra
ở nhiều nơi.
Ở các thành phố, thị xã diễn
ra các cuộc mít tinh,biểu tình
15/4/1945 thống nhất các lực
Lượng vũ trang thành “VN giải
phóng quân”.
- Ủy ban quân sự CM Bắc Kì
thành lập.
- 4/6/1945 khu giải phóng Việt Bắc
ra đời..
- Phong trào “phá kho thóc giải
quyết nạn đói” diễn ra mạnh
mẽ.
II/ Cao
trào kháng
Nhật cứu
nước tiến tới
tổng KN
T8/1945
I/ Mặt trận
VM ra đời
19/5/1945
Sự phát
triển và
hoạt động
của Việt
Minh
Hoàn
cảnh
ra đời
Chủ trương
của Đảng

Nhật
đảo
Chính
Pháp
(9/3/45)
Tiến
tới
Tổng
khởi
nghĩa
tháng
Tám
năm
1945
Bài tập củng cố
Dựa vào nội dung bài học em hãy hoàn thành bảng sau:
27 - 9 - 1940
23 - 11 - 1940
13 - 1 - 1941
Chớp thời cơ quân Pháp thua trận chạy qua Bắc Sơn.
Do thực dân Pháp bắt binh lính người Việt ra trận chết thay cho chúng.
Binh lính bất bình vì bị bắt sang Lào làm bia đỡ đạn cho Pháp.
BẠN CHỌN CÂU NÀO ?
Hội nghị Trung ương lần thứ 8 Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương đặt lên hàng đầu nhiệm vụ gì?
a/ Đánh đổ phong kiến, chia ruộng đất cho dân cày
b/ Giải phóng dân tộc, đánh đuổi Nhật - Pháp
c/ Tiêu diệt bọn phản động Pháp ở trong nước
BẠN GIỎI QÚA
a/ 19 - 5 - 1941
BẠN CHỌN CÂU NÀO
? Mặt trận Việt Minh được thành lập vào thời gian nào?
b/ 19 - 5 - 1944
C/ 15 - 9 - 1941
BẠN GIỎI QUÁ
? Tiền thân của quân đội nhân dân ngày nay là lực lượng nào?
BẠN CHỌN CÂU NÀO
b/ Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân.
a/ Đội du kích Bắc Sơn
c/ Hội Việt Nam cách mạng thanh niên
BẠN GIỎI QUÁ
BẠN CHỌN CÂU NÀO?
? Ngày 22 – 12 - 1944 là ngày gì?
a/ Thành lập Mặt trận Việt Minh
b/ Thành lập Đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân
c/ Thành lập Đông Dương Công sản đảng
BẠN
GIỎI QÚA
XIN TRÂN TRỌNG CÁM ƠN CÁC EM HỌC SINH!
XIN CHÀO VÀ HẸN GẶP LẠI