TẬP LÀM VĂN ( TIẾT 1)

TRƯỜNG TIỂU HỌC THỦ KHOA HUÂN
- 1. Em hãy nêu những kiểu bài của thể loại văn miêu tả đã học ở lớp 4 ?
2. Hãy nêu cấu tạo của một bài văn miêu tả.
Cấu tạo của bài văn tả cảnh
I Nhận xét:
1. Đọc và tìm các phần mở bài, thân bài, kết bài của bài văn dưới đây:
Hoàng hôn trên sông Hương
Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng, đến nỗi tôi cảm thấy hình như có một cái gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong thành phố vốn hằng ngày đã rất yên tĩnh này.
Mùa thu, gió thổi mây về phía cửa sông, mặt nước phía dưới cầu Tràng Tiền đen sẫm lại, trong khi phía trên này lên mãi gần Kim Long, mặt sông sáng màu ngọc lam in những vệt mây hồng rực rỡ của trời chiều. Hình như con sông Hương rất nhạy cảm với ánh sáng nên đến lúc tối hẳn, đứng trên cầu chăm chú nhìn xuống, người ta vẫn còn thấy những mảng sắc mơ hồng ửng lên như một thứ ảo giác trên mặt nước tối thẳm. Phố ít người, con đường ven sông như dài thêm ra dưới vòm lá xanh của hai hàng cây.
Hoàng hôn trên sông Hương
Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi ngút cả một vùng tre trúc. Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông, tiếng lanh canh của thuyền chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước, khiến mặt sông nghe như rộng hơn. Và khi dãy đèn bên đường bắt đầu thắp lên những quả tròn màu tím nhạt, chuyển dần sang màu xanh lá cây và cuối cùng nở bung ra trong màu trắng soi rõ mặt người qua lại thì khoảnh khắc yên tĩnh của buổi chiều cũng chấm dứt.
Huế thức dậy trong một nhịp chuyển động mới, đi vào cuộc sống ban đầu của nó.
Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường

– Màu ngọc lam: màu xanh đậm.
– Nhạy cảm: có khả năng phản ứng hoặc cảm nhận nhanh và chính xác trước những tác động rất nhỏ.
– Ảo giác: hình ảnh giống như thật nhưng không có thật do sai lầm của thị giác hay nhận thức đem lại.
II. Thân bài: Từ “Mùa thu .....cũng chấm dứt ”.
III. Kết bài: Câu cuối
I. Mở bài: Từ “Cuối buổi chiều, .... rất yên tĩnh này”.
* Thân bài có hai đoạn:
- Đoạn 1: “Mùa thu....hai hàng cây” Sự đổi sắc của sông Hương từ lúc bắt đầu hoàng hôn đến lúc tối hẳn.
Đoạn 2: “Phía bên sông...chấm dứt”
Hoạt động của con người bên bờ sông, trên mặt sông từ lúc hoàng hôn đến lúc thành phố lên đèn.
- Sự thức dậy của Huế sau hoàng hôn.
Giới thiệu cảnh Huế khi bắt đầu vào hoàng hôn.
Bài “Quang cảnh làng mạc ngày mùa”

+ Giới thiệu màu sắc bao trùm làng quê ngày mùa là màu vàng.
+ Tả các màu vàng rất khác nhau của cảnh, của vật.
+ Tả thời tiết con người.
- Tả từng bộ phận của cảnh:
Bài “ Hoàng hôn trên sông Hương”
+ Nêu nhận xét chung về sự yên tĩnh của Huế lúc hoàng hôn.
+ Tả sự thay đổi sắc màu của sông Hương từ lúc bắt đầu hoàng hôn đến lúc tối hẳn.
+ Tả hoạt động của con người bên bờ sông, trên mặt sông lúc bắt đầu hoàng hôn đến lúc thành phố lên đèn.
+ Nhận xét về sự thức dậy của Huế sau hoàng hôn.
Tả sự thay đổi của cảnh theo thời gian:
II. Ghi nhớ
Bài văn tả cảnh thường có ba phần:
Mở bài: Giới thiệu bao quát về cảnh sẽ tả.
2.Thân bài: Tả từng bộ phận của cảnh hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời gian.
3.Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ của người viết.
THỰC HÀNH
III. Luyện tập
Nhận xét cấu tạo của bài văn “Nắng trưa”
(SGK trang 12,13)
Nắng trưa
Nắng cứ như từng dòng lửa xối xuống mặt đất.
Buổi trưa ngồi trong nhà nhìn ra sân, thấy rất rõ những sợi không khí nhỏ bé, mỏng mảnh, nhẹ tênh, vòng vèo lượn từ mặt đất bốc lên, bốc lên mãi.
Tiếng gì xa vắng thế ? Tiếng võng kẽo kẹt kêu buồn buồn từ nhà ai vọng lại. Thỉnh thoảng, câu ru em cất lên từng đoạn ạ ời… Hình như chị ru em. Em ngủ và chị cũng thiu thiu ngủ theo. Em chợt thức làm chị bừng tỉnh và tiếp tục câu ạ ời. Cho nên câu hát cứ cất lên từng đoạn rồi ngừng lại, rồi cất lên, rồi lại lịm đi trong cái nặng nề của hai mi mắt khép lại.
Nắng trưa
Con gà nào cất lên một tiếng gáy. Và ở góc vườn, tiếng cục tác làm nắng trưa thêm oi ả, ngột ngạt. Không một tiếng chim, không một sợi gió. Cây chuối cũng ngủ, tàu lá lặng đi như thiếp vào trong nắng. Đường làng vắng ngắt. Bóng tre, bóng duối cũng lặng im.
Ấy thế mà mẹ phải vơ vội cái nón cũ, đội lên đầu, bước vào trong nắng, ra đồng cấy nốt thửa ruộng chưa xong.
Thương mẹ biết bao nhiêu, mẹ ơi !
Theo Băng Sơn
III. Luyện tập
Nhận xét cấu tạo của bài văn “Nắng trưa”
(SGK trang 12,13)
I. Mở bài: Nắng cứ như từng dòng lửa xối xuống mặt đất.
Nhận xét chung về nắng trưa.
Đoạn 1: Từ “ Buổi trưa ngồi trong nhà … bốc lên mãi’’.
- Hơi đất trong nắng trưa dữ dội
Đoạn 2: Từ “ Tiếng gì xa vắng … hai mí mắt khép lại’.
- Tiếng võng đưa và câu hát ru em trong nắng trưa.
II. Thân bài: Từ “Buổi trưa … chưa xong”
Cảnh vật trong nắng trưa. Gồm 4 đoạn:
III. Kết bài: (Câu cuối - kết bài mở rộng):
Cảm nghĩ về mẹ (“ Thương mẹ biết bao nhiêu mẹ ơi! ”)
Đoạn 3: Từ “ Con gà nào … bóng duối cũng lặng im” .
- Cây cối và con vật trong nắng trưa
Đoạn 4: Từ “ ấy thế mà … cấy nốt thửa ruộng chưa xong”
- Hình ảnh người mẹ trong nắng trưa.
DẶN DÒ:
Học thuộc Ghi nhớ.
Xem lại hai bài văn đã phân tích và đọc kĩ lại.
Đọc thêm các bài văn có nội dung tả cảnh.
VẬN DỤNG
I. Hãy đọc thầm bài “ Quang cảnh làng mạc ngày mùa: và chỉ ra cấu tạo của bài văn đó.
Mở bài: Câu đầu.
- Giới thiệu cảnh làng quê khi vào mùa.
2. Thân bài: Phần còn lại
Tả từng phần của cảnh:
- Tả màu sắc của cảnh vật ở làng quê khi vào mùa.
- Tả thời tiết và con người ở làng quê khi vào mùa.
3. Kết bài: Không có.
Ghi nhớ
Bài văn tả cảnh thường có ba phần:
Mở bài: Giới thiệu bao quát về cảnh sẽ tả.
2.Thân bài: Tả từng bộ phận của cảnh hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời gian.
3.Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ của người viết.
CỦNG CỐ
Cấu tạo của bài văn tả cảnh
Thứ Tư, ngày 15 tháng 9 năm 2021
Tập làm văn: