Cấu tạo bài văn tả cảnh

NĂM HỌC 2023 - 2024

Thứ năm ngày 7 tháng 9 năm 2023
Tập làm văn

Cấu tạo bài văn tả cảnh
I. Nhận xét
II. Ghi nhớ - SGK trang 12
III. Luyện tập

Em hãy nêu những dạng văn miêu
tả đã học ở chương trình lớp 4?
Những dạng văn miêu tả đã học
là: tả con vật, đồ vật, cây cối.

Bài tập 1:
Đọc và tìm các phần mở bài,
thân bài, kết bài của bài văn dưới
đây:

Hoàng hôn trên sông Hương
Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng, đến nỗi tôi cảm
thấy hình như có một cái gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong thành phố vốn hằng
ngày đã rất yên tĩnh này.
Mùa thu, gió thổi mây về phía cửa sông, mặt nước phía dưới cầu Tràng Tiền đen
sẫm lại, trong khi phía trên này lên mãi gần Kim Long, mặt sông sáng màu ngọc lam in
những vệt mây hồng rực rỡ của trời chiều. Hình như con sông Hương rất nhạy cảm với ánh
sáng nên đến lúc tối hẳn, đứng trên cầu chăm chú nhìn xuống, người ta vẫn còn thấy những
mảng sắc mơ hồng ửng lên như một thứ ảo giác trên mặt nước tối thẳm. Phố ít người, con
đường ven sông như dài thêm ra dưới vòm lá xanh của hai hàng cây.
Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi ngút cả một vùng tre
trúc. Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông, tiếng lanh canh của thuyền chài
gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước, khiến mặt sông nghe như rộng hơn. Và
khi dãy đèn bên đường bắt đầu thắp lên những quả tròn màu tím nhạt, chuyển dần sang
màu xanh lá cây và cuối cùng nở bung ra trong màu trắng soi rõ mặt người qua lại thì
khoảnh khắc yên tĩnh của buổi chiều cũng chấm dứt.
Huế thức dậy trong một nhịp chuyển động mới, đi vào cuộc sống ban đầu của nó.
Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường

Bài văn được chia làm mấy đoạn?

Bài văn gồm 4 đoạn:
Đoạn 1 - Mở bài: Cuối buổi chiều,…
rất yên tĩnh này
Nội dung:
Huế đặc biệt yên tĩnh lúc hoàng hôn

Thân bài: chia làm 2 đoạn
Đoạn 2: Mùa thu,……..hai hàng cây
Nội dung: Màu sắc của sông Hương
từ lúc hoàng hôn đến lúc tối hẳn
Đoạn 3: Phía bên sông,…chấm dứt
Nội dung: Hoạt động của con người
bên bờ sông, trên mặt sông từ lúc
hoàng hôn đến lúc thành phố lên đèn

Đoạn 4 - Kết bài: Huế thức dậy
…..của nó.
Nội dung:
Sự thức dậy của Huế sau hoàng hôn

Cầu Trường Tiền
Xóm Cồn Hến

MàuThuyền
ngọc lam
chài
Mây chiều rực rỡ

Bài tập 2: Thứ tự miêu tả trong bài
văn trên có gì khác với bài Quang
cảnh làng mạc ngày mùa mà em
đã học? Từ hai bài văn đó, hãy rút
ra nhận xét về cấu tạo của bài văn
tả cảnh.

Bài: Quang
cảnh làng mạc
ngày mùa.
- Giới thiệu màu
sắc bao trùm
của làng quê
ngày mùa là
màu vàng.

Bài: Hoàng hôn
trên sông
Hương.
- Nêu nhận xét
chung về sự yên
tĩnh của Huế lúc
hoàng hôn.

Bài: Quang
cảnh làng mạc
ngày mùa.
- Tả các màu
vàng rất khác
nhau của cảnh
vật.

Bài: Hoàng hôn
trên sông
Hương.
- Tả sự thay đổi
sắc màu và sự
yên tĩnh của Huế
lúc hoàng hôn.

Bài: Quang
cảnh làng
mạc ngày
mùa.
- Tả thời tiết
hoạt động
của con
người.

Bài: Hoàng hôn trên
sông Hương.
-Tả hoạt động của con
người bên bờ sông,

Bài: Quang
Bài: Hoàng hôn
cảnh làng mạc trên sông Hương.
ngày mùa.
* Tả từng bộ
phận của
cảnh

*Tả sự thay đổi
của cảnh vật theo
thời gian

II. Ghi nhớ:
Bài văn tả cảnh thường có ba phần:
1.Mở bài: giới thiệu bao quát cảnh sẽ
tả
2.Thân bài: Tả từng phần của cảnh
hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời
gian
3.Kết bài: nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ
của người viết

Nhận xét cấu tạo của bài văn sau

Nắng trưa
Nắng cứ như từng dòng lửa xối xuống mặt đất.
Buổi trưa ngồi trong nhà nhìn ra sân, thấy rất rõ những sợi không khí nhỏ bé,
mỏng manh, nhẹ tênh, vòng vèo lượn từ mặt đất bốc lên, bốc lên mãi.
Tiếng gì xa vắng thế? Tiếng võng kẽo kẹt kêu buồn buồn từ nhà ai vọng lại.
Thỉnh thoảng, câu ru em cất lên từng đoạn ạ ời… Hình như chị ru em. Em ngủ và
chị cũng thiu thiu ngủ theo. Em chợt thức làm chị bừng tỉnh và tiếp tục câu ạ ời. Cho
nên câu hát cứ cất lên từng đoạn rồi ngừng lại, rồi cất lên, rồi lại lịm đi trong cái
nặng nề của hai mi mắt khép lại.
Con gà nào cất lên một tiếng gáy. Và ở góc vườn, tiếng cục tác làm nắng trưa
thêm oi ả, ngột ngạt. Không một tiếng chim, không một sợi gió. Cây chuối cũng
ngủ, tàu lá lặng đi như thiếp vào trong nắng. Đường làng vắng ngắt. Bóng tre, bóng
duối cũng lặng im.
Ấy thế mà mẹ phải vơ vội cái nón cũ, đội lên đầu, bước vào trong nắng, ra đồng
cấy nốt thửa ruộng chưa xong.
Thương mẹ biết bao nhiêu, mẹ ơi!
Theo Băng Sơn

Thảo luận nhóm 2
1.Bài văn Nắng trưa có mấy phần?
2.Nội dung chính từng phần là gì?

Bài văn “ Nắng trưa” gồm 3 phần
1.Mở bài: Câu mở đầu – Nhận xét
chung về nắng trưa.
2. Thân bài : gồm 4 đoạn
Đoạn 1: Từ Buổi trưa ngồi trong nhà
=> đến bốc lên mãi.
Nội dung:Hơi đất trong nắng trưa dữ dộị

Đoạn 2 :Từ Tiếng gì xa vắng đến hai mi
=> mắt khép lại.
Nội dung: Tiếng võng đưa và câu hát ru
em trong nắng trưa.
Đoạn 3: Từ Con gà nào đến bóng duối
=> cũng lặng im.
Nội dung: Cây cối và con vật trong nắng
trưa.

Đoạn 4: Từ Ấy thế mà đến cấy nốt thửa
=> ruộng chưa xong
Nội dung: Hình ảnh người mẹ
trong nắng trưa.
3. Kết bài: Câu cuối – Cảm nghĩ về
mẹ.

II. Ghi nhớ:
Bài văn tả cảnh thường có ba phần:
1.Mở bài: giới thiệu bao quát cảnh sẽ
tả
2.Thân bài: Tả từng phần của cảnh
hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời
gian
3.Kết bài: nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ
của người viết