Tập làm văn

Cấu tạo của bài văn tả cảnh

Hoàng hôn trên sông Hương

Cuối buổi chiều, Huế thường trở về trong một vẻ yên tĩnh lạ lùng, đến nỗi tôi cảm
thấy hình như có một cái gì đang lắng xuống thêm một chút nữa trong thành phố vốn
hằng ngày đã rất yên tĩnh này.
Mùa thu, gió thổi mây về phía cửa sông, mặt nước phía dưới cầu Tràng Tiền đen
sẫm lại, trong khi phía trên này lên mãi gần Kim Long, mặt sông sáng màu ngọc lam in
những vệt mây hồng rực rỡ của trời chiều. Hình như con sông Hương rất nhạy cảm với
ánh sáng nên đến lúc tối hẳn, đứng trên cầu chăm chú nhìn xuống, người ta vẫn còn
thấy những mảng sắc mơ hồng ửng lên như một thứ ảo giác trên mặt nước tối thẳm.
Phố ít người, con đường ven sông như dài thêm ra dưới vòm lá xanh của hai hàng cây.
Phía bên sông, xóm Cồn Hến nấu cơm chiều, thả khói nghi ngút cả một vùng tre
trúc. Đâu đó, từ sau khúc quanh vắng lặng của dòng sông, tiếng lanh canh của thuyền
chài gỡ những mẻ cá cuối cùng truyền đi trên mặt nước, khiến mặt sông nghe như rộng
hơn. Và khi dãy đèn bên đường bắt đầu thắp lên những quả tròn màu tím nhạt, chuyển
dần sang màu xanh lá cây và cuối cùng nở bung ra trong màu trắng soi rõ mặt người
qua lại thì khoảnh khắc yên tĩnh của buổi chiều cũng chấm dứt.
Huế thức dậy trong một nhịp chuyển động mới, đi vào cuộc sống ban đầu của nó.
Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường

Nắng trưa
Nắng cứ như từng dòng lửa xối xuống mặt đất.
Buổi trưa ngồi trong nhà nhìn ra sân, thấy rất rõ những sợi không khí nhỏ
bé, mỏng manh, nhẹ tênh, vòng vèo lượn từ mặt đất bốc lên, bốc lên mãi.
Tiếng gì xa vắng thế? Tiếng võng kẽo kẹt kêu buồn buồn từ nhà ai vọng
lại. Thỉnh thoảng, câu ru em cất lên từng đoạn ạ ời… Hình như chị ru em.
Em ngủ và chị cũng thiu thiu ngủ theo. Em chợt thức làm chị bừng tỉnh và
tiếp tục câu ạ ời. Cho nên câu hát cứ cất lên từng đoạn rồi ngừng lại, rồi cất
lên, rồi lại lịm đi trong cái nặng nề của hai mi mắt khép lại.
Con gà nào cất lên một tiếng gáy. Và ở góc vườn, tiếng cục tác làm nắng
trưa thêm oi ả, ngột ngạt. Không một tiếng chim, không một sợi gió. Cây
chuối cũng ngủ, tàu lá lặng đi như thiếp vào trong nắng. Đường làng vắng
ngắt. Bóng tre, bóng duối cũng lặng im.
Ấy thế mà mẹ phải vơ vội cái nón cũ, đội lên đầu, bước vào trong nắng,
ra đồng cấy nốt thửa ruộng chưa xong.
Thương mẹ biết bao nhiêu, mẹ ơi!
Theo Băng Sơn

Thảo luận nhóm 4
1. Đọc bài văn, chia đoạn.
2. Cắt từng đoạn dán vào phiếu nhóm
3. Viết nội dung chính của mỗi đoạn
4. Thứ tự miêu tả trong bài?

2. Thứ tự miêu tả trong bài văn “ Hoàng hôn trên sông Hương” có gì khác với bài
“ Quang cảnh làng mạc ngày mùa” mà em đã học? Từ đó rút ra nhận xét về cấu
tạo của bài văn tả cảnh.
Quang cảnh làng mạc
ngày mùa
-Giới thiệu màu sắc bao
trùm làng quê là màu vàng
-Tả các màu vàng rất khác
nhau của cảnh và vật
- Tả thời tiết và con người

Tả từng bộ phận của cảnh

Hoàng hôn trên sông Hương

-Nêu nhận xét chung về sự yên
tĩnh của Huế lúc hoàng hôn
-Tả sự thay đổi màu sắc của
sông Hương từ lúc bắt đầu
hoàng hôn đến lúc tối hẳn
-Tả hoạt động của con người
bên bờ sông, trên mặt sông từ
lúc hoang hôn đến lúc thành
phố lên đèn
-Nhận xét về sự thức dậy của
Huế
sauthay
hoàng
Tả sự
đổihôn.
của cảnh theo thời gian

Bài văn tả cảnh thường có ba phần:
1. Mở bài: Giới thiệu bao quát cảnh sẽ tả
2. Thân bài: Tả từng phần của cảnh hoặc
sự thay đổi của cảnh theo thời gian
3. Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ
của người viết

KĨ NĂNG “QUAN SÁT”

Tuần .....

Học sinh: ………………..……..
Lớp: 5…..

Tên bài : Tập làm văn
Luyện tập tả cảnh ( tiết 2)

Ở kĩ năng này, em có thể dễ dàng phân biệt quan sát với suy luận, từ đó bi ết d ựa vào quan sát đ ể xác đ ịnh v ấn
đề.
Hoạt động :
a) Dán hình họa em có vào khung dưới đây rồi
trao đổi với bạn về hình họa của em.

b) Em quan sát thấy gì trong hình họa? Những chi tiết, sự vật em
quan sát được trong hình có ý nghĩa gì, biểu đạt điều gì ? Em hãy ghi
lại những suy luận của em về những chi tiết, sự vật đó.
……………………………………………………………………………………………………

c) Đặt tiêu đề cho hình họa mà em có :
……………………………………………......

……………………………………………………………………………………………………

…..………………………………………………………………………………………………

…..………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

……………………………………………………………………………………………………

d) Em có thể bổ sung thêm thông tin mà mình bỏ sót rồi sắp xếp lại
những suy luận của mình để thành một dàn ý cho hình minh họa của em.

Khi quan sát cần huy động tất cả các giác quan
( Thị giác, thính giác, vị giác, khứu giác…) bao quát toàn bộ khung cảnh.

Khi quan sát
chúng ta cần
lưu ý những gì?

Chia cảnh thành từng bộ phận để quan sát. Cần quan sát các bộ phận của
cảnh theo từng trình tự nhất định: từ xa đến gần, từ dưới lên trên, từ trái
sang phải,… để tránh lộn xộn, rời rạc.

Nếu quan sát theo thời gian:
+ Quan sát theo những khoảng thời gian khác nhau (sáng, trưa, chiều, tối).
Trong khoảng thời gian đó, cảnh vật có những nét riêng gì?
+ Quan sát, lựa chọn những đặc điểm nổi bật nhất của cảnh trong từng
khoảng thời gian.

Nhắc lại ghi nhớ
Dặn dò:
Quan sát và ghi chép lại cảnh của một buổi sáng
(hoặc trưa, chiều) khu em ở ( trong vườn
cây,trong công viên, trên đường phố,)