TẬP LÀM VĂN:

CẤU TẠO CỦA BÀI VĂN
TẢ NGƯỜI
(Trang 119)

Giáo viên: Bùi Ngọc Sơn

Em hãy nêu cấu
tạo của bài văn
tả cảnh.

CẦN NHỚ
Cấu tạo bài văn tả cảnh:
Bài văn tả cảnh thường có 3 phần:
1. Mở bài: Giới thiệu cảnh sẽ tả.
2. Thân bài: Tả từng bộ phận của cảnh
hoặc sự thay đổi của cảnh theo thời
gian.
3. Kết bài: Nêu nhận xét hoặc cảm nghĩ
của người viết.

KHÁM PHÁ

I. Nhận xét:
Đọc bài văn “Hạng A Cháng”
(SGK trang 119 -120) và trả lời câu hỏi:
1. Xác định phần mở bài và cho biết tác giả giới
thiệu người định tả bằng cách nào ?
2. Ngoại hình của A Cháng có những điểm gì nổi
bật?
3. Qua đoạn văn miêu tả hoạt động của A Cháng,
em thấy A Cháng là người như thế nào ?
4.Tìm phần kết bài và nêu ý chính của nó.
5. Từ bài văn trên, nhận xét về cấu tạo của bài văn
tả người.

Hạng A Cháng

Nhìn thân hình cân đối của Hạng A Cháng, tất cả các cụ già trong làng đều
tấm tắc:
- A Cháng trông như một con ngựa tơ hai tuổi, chân chạy qua chín núi mười
khe không biết mệt, khỏe quá ! Đẹp quá!
A Cháng đẹp người thật. Mười tám tuổi, ngực nở vòng cung, da đỏ như lim,
bắp tay bắp chân rắn như trắc gụ. Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng như
cái cột đá trời trống.
Nhưng phải nhìn Hạng A Cháng cày mới thấy hết vẻ đẹp của anh.
Anh đến chuồng trâu dắt con trâu béo nhất, khỏe nhất. Người và trâu cùng
ra ruộng. A Cháng đeo cày. Cái cày của người Hmông to nặng, bắp cày bằng
gỗ tốt màu đen, vòng như hình cái cung, ôm lấy bộ ngực nở. Trông anh hùng
dũng như một chàng hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận.
Tới nương, A Cháng mắc cày xong, quát một tiếng “Mổng !” và bây giờ chỉ
còn chăm chắm vào công việc… Hai tay A Cháng nắm đốc cày, mắt nhìn thế
ruộng, nhìn đường cày, thân hình nhoài thành một đường cong mềm mại, khi
qua trái, lúc tạt phải theo đường cày uốn vòng trên hình ruộng bậc thang như
một mảnh trăng lưỡi liềm. Lại có lúc được sá cày thẳng, người anh như rạp
hẳn xuống, đôi chân xoải dài hoặc băm những bước ngắn, gấp gấp …
Sức lực tràn trề của A Cháng là niềm tự hào của dòng họ Hạng, một dòng
họ H mông đang định cư ở chân núi Tơ Bo.

Câu hỏi
1. Xác định phần mở bài và
cho biết tác giả giới thiệu
người định tả bằng cách
nào ?

Cấu tạo bài văn tả Hạng A Cháng
I. Mở bài: Giới thiệu Hạng A
Cháng bằng cách đưa ra lời
khen của các cụ già
II. Thân bài:
a. Tả ngoại hình:

2. Ngoại hình của A Cháng
có những điểm gì nổi bật ?

ngực nở vòng cung, da đỏ như lim,
bắp tay bắp chân rắn như trắc, gụ.
Vóc cao, vai rộng, người đứng thẳng
như cái cột đá trời trồng; khi đeo
cày, trông anh hùng dũng như một
chàng hiệp sĩ cổ đeo cung ra trận.

3. Qua đoạn văn miêu tả
hoạt động của A Cháng,
em thấy A Cháng là người
như thế nào ?

b. Tả hoạt động, tính tình:
lao động rất khỏe, rất giỏi, cần
cù,say mê lao động, tập trung cao
độ đến mức chăm chắm vào công
việc.
III. Kết bài: Ca ngợi sức lực
tràn trề của Hạng A Cháng

4. Tìm phần kết bài và nêu
ý chính của nó ?

Cấu tạo bài văn tả Hạng A Cháng
Cấu tạo bài văn tả người
I. Mở bài : Giới thiệu Hạng A
I.Mở bài : Giới thiệu người
Cháng (bằng cách đưa ra lời
định tả
khen của các cụ già )
II. Thân bài:
II. Thân bài:
a. Tả ngoại hình:
a.Tả ngoại hình
Ngực nở vòng cung, da đỏ như
(đặc điểm nổi bật về tầm vóc,
lim, bắp tay bắp chân rắn như
cách ăn mặc, khuôn mặt, mái
trắc, gụ. Vóc cao, vai rộng,
tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
người đứng thẳng như cái cột
đá trời trồng
b. Tả hoạt động, tính tình:
b.Tả tính tình, hoạt động
Lao động rất khỏe, rất giỏi,
(lời nói, cử chỉ, thói quen, cách
cần cù, say mê lao động, tập
cư xử với người khác,…)
trung cao độ đến mức chăm
chắm vào công việc.
III. Kết bài: Ca ngợi sức lực
III.Kết bài:Nêu cảm nghĩ về
tràn trề của Hạng A Cháng
người được tả.

II. Ghi nhớ:
Bài văn tả người thường có ba phần:
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2. Thân bài:
a) Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặc,
khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
b) Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử
với người khác,…)
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

III. Luyện tập
Lập dàn ý chi tiết cho bài văn tả một người trong gia đình em
(chú ý những nét nổi bật về ngoại hình, tính tình và hoạt động
của người đó ).
• Bài văn tả người thường có ba phần:
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2. Thân bài:
• Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm vóc, cách ăn mặt,
khuôn mặt, mái tóc, cặp mắt, hàm răng,…)
• Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ, thói quen, cách cư xử
với người khác,…)
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

Dàn ý chi tiết : Tả ông nội
1. Mở bài : Giới thiệu ông nội
2. Thân bài : * Tả ngoại hình:
- Năm nay gần 80 tuổi, khá nhanh nhẹn.
- Nội gầy nhưng da vẫn hồng hào
- Tóc trắng như cước, trán cao, có nhiều nếp nhăn, đôi má hóp, răng rụng
nhiều
-

Nội thường mặc đồ bà ba màu sẫm, đi dép nhựa
* Tả tính tình, hoạt động :

-

Nội làm việc luôn tay: quét nhà, quét sân, chăm sóc cây cảnh, kiểm tra việc
học của em…

-

Khi rảnh, nội đọc sách, có lúc kể chuyện cho em nghe

-

Khi con cháu làm điều gì sai, nội nhẹ nhàng răn dạy

-

Bà con hàng xóm có điều xích mích thường nhờ nội giải quyết

3. Kết bài : Tình cảm của em đối với ông nội: em yêu nội vô cùng.

Dàn ý chi tiết tả mẹ của em

1. Mở bài: 
- Mẹ là người em kính yêu nhất.
- Mẹ cho em cuộc sống quý giá, nuôi nấng em từ thuở
lọt lòng.
2. Thân bài 
* Tả ngoại hình: 
- Năm nay mẹ 43 tuổi, người mẹ dong dỏng cao, nước
da hồng hào, dáng đi nhanh nhẹn. 
- Mẹ có khuôn mặt trái xoan.
- Đôi mắt đen láy, sáng long lanh; chiếc mũi dọc dừa.
- Đôi môi của mẹ hình trái tim không tô son mà vẫn đỏ
hồng.
- Mẹ để mái tóc dài ngang vai, óng mượt như tơ.
- Giọng nói của mẹ ấm áp, dịu dàng.

* Tả tính tình, hoạt động:
- Mẹ em là một công nhân may mặc.
- Công việc của mẹ luôn chân luôn tay.
- Mẹ là người đảm đang, mẹ luôn sắp xếp nhà
cửa gọn gàng và chăm sóc gia đình chu đáo.
- Mẹ em rất vui tính và rất khéo léo trong cách
ứng xử, trò chuyện hằng ngày; mọi người xung
quanh đều quý mến, tin tưởng mẹ.
- Ngày nghỉ, mẹ thường nấu những bữa ăn ngon
cho cả gia đình.
- Mẹ luôn nhẹ nhàng và khuyên bảo em mọi điều
trong cuộc sống.

3. Kết bài: 
- Em rất tự hào về mẹ của em.
- Mẹ như vầng trăng đêm khuya, ru em
vào những giấc ngủ bình yên; mẹ chính là
ngọn đèn luôn soi sáng những bước đường
em đi.
- Tình yêu thương của em dành cho mẹ
thực sự không thể đo đếm bằng lời.
- Em sẽ cố gắng học tập thật tốt để khỏi
phụ lòng dạy dỗ, chăm sóc của mẹ.

GHI NHỚ
Bài văn tả người thường có ba phần:
1. Mở bài: Giới thiệu người định tả.
2. Thân bài:
+ Tả ngoại hình (đặc điểm nổi bật về tầm
vóc, cách ăn mặc, khuôn mặt, mái tóc, cặp
mắt, hàm răng,…)
+ Tả tính tình, hoạt động (lời nói, cử chỉ,
thói quen, cách cư xử với người khác,…)
3. Kết bài: Nêu cảm nghĩ về người được tả.

HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP
Trò chơi

Câu 1: Cấu tạo của bài văn tả người gồm có mấy phần ?
a. 1 phần
b. 2 phần
cc. 3 phần
d. 4 phần

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Câu 2: Đoạn văn miêu tả : tầm vóc, cách ăn mặc,
gương mặt, đôi mắt, hàm răng, … là đoạn văn
thuộc phần nào của bài văn tả người ?
a. Mở bài
bb.Thân bài
c. Kết bài

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Câu 3 : Khi viết văn tả người, phần thân
bài phải có các ý cơ bản nào ?
a.
a Ngoại hình, tính tình, hoạt động.
b. Tính tình, cách ăn mặc, đôi mắt.
c. Hàm răng, hoạt động, lời nói.
d. Thân hình, hoạt động, cử chỉ.

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP

Câu 4 : Khi viết kết bài của bài văn tả người, ta còn có
thể thể hiện tình cảm của mình đối với người được tả
bằng cách nào?
a. Thể hiện sự yêu quý, kính trọng người được tả.
b. Học tập theo những điều tốt của người được tả.
c. Nêu lên cảm nghĩ về người được tả.

dd. Tất cả các ý trên.

10
09
08
07
06
05
04
03
02
01
00

Dặn dò
- Về nhà xem lại bài.
- Chuẩn bị bài: Luyện tập
tả người.