Logo

LUẬT
TƯ PHÁP
QUỐC TẾ
TS. BÙI QUANG XUÂN 0913 183 168

THỪA KẾ TRONG TƯ
PHÁP QUỐC TẾ

LUẬT TƯ PHÁP QUỐC TẾ

THỪA KẾ
TRONG

TƯ PHÁP QUỐC TẾ
TS. BÙI QUANG XUÂN
0913 183 168

Khái niệm thừa kế
Bộ luật dân sự
 Quy định: “Cá nhân có quyền lập
di chúc để định đoạt tài sản của
mình; để lại tài sản của mình cho
người thừa kế theo pháp luật;
hưởng di sản theo di chúc hoặc
theo luật”

KN THỪA KẾ TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ
Quan

hệ thừa kế có yếu tố nước ngoài- Phạm
vi nghiên cứu:






Xác định thẩm quyền của TAQG đối với các vụ
việc về thừa kế có yếu tố nước ngoài
Xác định hệ thống pháp luật cần áp dụng nhằm
giải quyết các vụ việc về thừa kế có yếu tố nước
ngoài
Công nhận và cho thi hành bản án, quyết định
của Toà án nước ngoài về các vụ việc về thừa
kế có yếu tố nước ngoài

Giải quyết xung đột pháp luật
về thừa kế

TS. BÙI QUANG XUÂN

0913 183 168

QUAN HỆ THỪA KẾ DO TƯ PHÁP QUỐC TẾ ĐIỀU CHỈNH






Chủ thể quan hệ thừa kế gồm người để lại di sản thừa
kế, người hưởng di sản thừa kế là người nước ngoài
hoặc đang cư trú ở nước ngoài;
Tài sản của quan hệ thừa kế là di sản nằm ở nước
ngoài;
Sự kiện pháp lý làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quan
hệ thừa kế đó (chết, lập di chúc, …) phát sinh ở nước
ngoài

NỘI DUNG ĐIỀU CHỈNH CỦA TƯ PHÁP QUỐC TẾ ĐỐI VỚI QUYỀN THỪA KẾ

- Xung đột pháp luật trong quan hệ thừa
kế có yếu tố nước ngoài;
 Xung đột pháp luật trong việc giải quyết
vấn đề di sản không người thừa kế có yếu
tố nước ngoài


II. GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ TRONG TƯ
PHÁP QUỐC TẾ

1. Theo Tư pháp quốc tế các nước - Nguyên tắc
phân chia di sản thừa kế
 Đối với động sản áp dụng Luật nơi người để
lại có quốc tịch hoặc có nơi cư trú cuối cùng.
 Đối với bất động sản áp dụng Luật nơi có
tài sản (Lex rei sitae) kể cả trong trường hợp
thừa kế sẽ được xác định theo luật nơi cư trú
cuối cùng của người để lại di sản thừa kế
(Lex domicille).

NGUYÊN TẮC THỐNG NHẤT DI SẢN
THỪA KẾ:


Áp dụng nguyên tắc Luật
nhân thân của người để lại
di sản thừa kế, cụ thể là
Luật quốc tịch của người để
lại di sản thừa kế (Lex
patriae)

2. THEO TƯ PHÁP QUỐC TẾ VIỆT NAM





2.1 Giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế theo luật
Các quy định của pháp luật Việt Nam về thừa kế cho thấy
Việt Nam áp dụng nguyên tắc phân chia di sản thừa kế để
giải quyết xung đột pháp luật trong quan hệ thừa kế có
yếu tố nước ngoài.
Việt Nam áp dụng nguyên tắc phân chia di sản thừa kế để
giải quyết xung đột pháp luật trong quan hệ thừa kế có
yếu tố nước ngoài

2. THEO TƯ PHÁP QUỐC TẾ VIỆT NAM

“ Thừa kế theo pháp luật phải tuân theo pháp luật của
nước mà người để lại di sản thừa kế có quốc tịch
trước khi chết
 Quyền thừa kế đối với bất động sản phải tuân theo
pháp luật của nước nơi có bất động sản đó”.
 “Việc phân biệt tài sản là động sản hoặc bất động sản
được xác định theo pháp luật của nước nơi có tài sản”


GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ

Theo các Hiệp định TTTP
NGUYÊN TẮC:

 Bình đẳng giữa công dân các bên ký kết.
 Công dân nước ký kết này được hưởng tài sản và các
quyền khác trên lãnh thổ của bên ký kết kia do thừa kế
theo di chúc hoặc theo luật.
 Công dân của bên ký kết này có quyền lập di chúc để định
đoạt tài sản của mình có ở trên lãnh thổ của bên ký kết kia.
(Điều 38 HĐTTTP giữa VN và Liên bang Nga, Điều 35
HĐTTTP Việt Nam và CHDCND Lào; Điều 33 HĐTTTP
giữa Việt Nam và Mông Cổ).

GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ

Theo các Hiệp định TTTP

Giải quyết xung đột pháp luật về thừa
kế theo di chúc:

 Hình thức của di chúc: pháp luật của nước
mà người lập di chúc là công dân hoặc pháp
luật của nước ký kết nơi lập di chúc.
 Năng lực lập hoặc hủy bỏ di chúc: pháp luật
của nước mà người để lại di chúc là công
dân vào thời điểm lập hoặc hủy bỏ di chúc

GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT VỀ THỪA
KẾ THEO DI CHÚC


Theo quy định của pháp luật Việt Nam về quan hệ
thừa kế có yếu tố nước ngoài thì để giải quyết xung
đột pháp luật về năng lực lập, thay đổi và hủy bỏ di
chúc Việt Nam áp dụng pháp luật của nước mà
người lập di chúc là công dân;


Để giải quyết xung đột pháp luật về hình thức di chúc
Việt Nam áp dụng nguyên tắc Luật của nước nơi lập di
chúc

Bộ Luật dân sự VN quy định:




“1. Năng lực lập di chúc, thay
đổi và hủy bỏ di chúc phải tuân
theo pháp luật của nước mà
người lập di chúc là công dân.
2. Hình thức của di chúc phải
tuân theo pháp luật của nước
nơi lập di chúc”

III. GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT VỀ
THỪA KẾ TRONG TƯ PHÁP QUỐC TẾ THEO
ĐIỀU ƯỚC QUỐC TẾ

TS. BÙI QUANG XUÂN

0913 183 168

III. GIẢI QUYẾT XUNG
ĐỘT PHÁP LUẬT VỀ THỪA
KẾ TRONG TƯ PHÁP
QUỐC TẾ THEO ĐIỀU ƯỚC
QUỐC TẾ

1. Giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế theo các điều
ước quốc tế đa phương








Công ước Lahay 1982 (được sửa đổi vào những năm
1900, 1925, 1928, 1964);
Công ước Lahay về giải quyết xung đột pháp luật liên
quan đến hình thức di chúc ngày 05/10/1961;
Công ước Oasinton về pháp luật thống nhất về hình thức
của di chúc có yếu tố nước ngoài ngày 26/10/1973;
Công ước Lahay về xác định luật áp dụng đối với quan hệ
thừa kế năm 1989.

2. GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP
LUẬT VỀ THỪA KẾ THEO CÁC
HIỆP ĐỊNH TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP
GIỮA VIỆT NAM VỚI CÁC NƯỚC

2. GIẢI QUYẾT XUNG ĐỘT PHÁP LUẬT VỀ THỪA KẾ THEO CÁC HIỆP
ĐỊNH TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP GIỮA VIỆT NAM VỚI CÁC NƯỚC

 Nguyên

tắc giải quyết xung đột pháp luật về
quyền thừa kế;
 Nguyên tắc giải quyết xung đột pháp luật về
thừa kế theo di chúc;
 Nguyên tắc giải quyết xung đột pháp luật về cơ
quan có thẩm quyền giải quyết tranh chấp

IV. VẤN ĐỀ DI SẢN KHÔNG NGƯỜI THỪA KẾ

1. THEO TƯ PHÁP QUỐC TẾ CÁC NƯỚC
 Theo luật thực chất về thừa kế của hầu hết các nước (kể cả
Việt Nam), di sản không có người thừa kế thì thuộc về nhà
nước.
 Có hai nguyên tắc được quy định trong Tư pháp quốc tế các
nước giải quyết vấn đề:
 Nhà nước hưởng số di sản thừa kế với tư cách là người
thừa kế;
 Nhà nước hưởng số di sản này như tài sản vô chủ trên cơ
sở thực thi quyền chiếm hữu các tài sản vô chủ.

IV. VẤN ĐỀ DI SẢN KHÔNG NGƯỜI THỪA KẾ

2. THEO TƯ PHÁP QUỐC TẾ VIỆT NAM
 Theo pháp luật Việt Nam, từ trước đến nay quan

điểm thống nhất là: quyền của Nhà nước hưởng số
di sản vì lý do nào đó không có người thừa kế do
công dân Việt Nam để lại là quyền dân sự, quyền
thừa kế của nhà nước Việt Nam.
 Việt Nam là nước áp dụng nguyên tắc Luật quốc
tịch trong việc giải quyết xung đột pháp luật về
quyền thừa kế.

BỘ LUẬT DÂN SỰ VN QUY ĐỊNH:

“Di sản không có người thừa kế là bất động
sản thuộc về nhà nước nơi có bất động sản đó”.
 Tương tự, Bộ Luật dân sự quy định:




“Di sản không có người thừa kế là động sản thuộc
về nhà nước nơi người để lại di sản thừa kế có quốc
tịch trước khi chết”

THEO HIỆP ĐỊNH TƯƠNG TRỢ TƯ PHÁP GIỮA VIỆT NAM VỚI
CÁC NƯỚC

Các hiệp định tương trợ tư pháp giữa Việt Nam
với các nước đều ghi nhận:
 Nếu theo pháp luật về thừa kế của nước ký kết mà
không còn người nào thừa kế thì động sản sẽ được
giao lại cho nước ký kết mà người để lại di sản là
công dân trước khi chết, còn bất động sản thì
thuộc về nước ký kết nơi có bất động sản


TÓM LƯỢC CUỐI BÀI
Trong bài học này, chúng ta đã cùng nhau tìm hiểu
các nội dung sau:
 Khái quát chung về quan hệ thừa kế: Khái niệm quan hệ
thừa kế có yếu tố nước ngoài; Xung đột pháp luật về thừa
kế; Hệ thống pháp luật về thừa kế có yếu tố nước ngoài.
 Giải quyết xung đột pháp luật về thừa kế: Thừa kế theo
pháp luật; Thừa kế theo di chúc; Trường hợp di sản không
người thừ

CHÚC THÀNH CÔNG
& HẠNH PHÚC
TS. BÙI QUANG XUÂN