CHÀO MỪNG
CÁC EM HỌC SINH
ĐẾN VỚI GIỜ HỌC
NGỮ VĂN

Văn bản:

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả: SGK/201
Nguyễn Quang Sáng
(1932 – 2014)

Tá

cp
hẩ

m

tiê
u

biể

u

2. Tác phẩm
- Thể loại: Truyện ngắn
- Sáng tác 1966 (khi tác giả hoạt động ở chiến trường Nam
Bộ) in trong tập truyện cùng tên.
- Đoạn trích nằm ở phần giữa truyện.

TÓM TẮT

II. Đọc – hiểu văn bản
1. Nhân vật bé Thu
a/ Trước khi nhận cha

Phiếu học tập số 2
Câu hỏi: Hãy tìm những chi tiết thể hiện thái độ, hành động, lời nói của bé Thu
khi mới gặp ông Sáu và trong ba ngày ông Sáu ở nhà. Nhận xét về thái độ,
hành động, lời nói đó?

Bé Thu
Khi chưa nhận ra cha

Thái độ, hành động, lời nói.

Nhận xét

II. Đọc – hiểu văn bản
1. Nhân vật bé Thu
a/ Trước khi nhận cha
- Khi anh Sáu gọi:

...giật mình, tròn mắt nhìn, ngơ
ngác, lạ lùng
...mặt tái đi, vụt chạy và kêu thét
lên…
=> Phản ứng tâm lí tự nhiên
=> Là một cô bé ngây thơ, hồn nhiên

- Trong 3 ngày anh Sáu ở nhà:
+ Khi anh Sáu vỗ về: Thu càng đẩy ra.
+ Khi mời cơm: Nói trổng
+ Khi nấu cơm: Tự lấy vá chắt nước cơm
+ Trong bữa cơm:Hất cái trứng cá mà ba
gắp cho,bị ba đánh Thu không khóc, bỏ
sang nhà ngoại ..cố ý khua dây lòi tói
kêu to.
=> Ương ngạnh, bướng bỉnh, thông minh.

b. Khi nhận ra cha:

Câu hỏi: Hãy tìm các chi tiết thể hiện nét mặt, lời nói, hành
động, của bé Thu trong buổi sáng chia tay với ông Sáu. Nêu
ngắn gọn cảm nhận của các em về những chi tiết trên và cho biết
thông qua đó, tác giả muốn thể hiện tình cảm của bé Thu đối với
người cha của mình như thế nào?

Phiếu học tập:
Bé Thu

Các chi tiết

Cảm nhận

Khi đã nhận ra cha
- Nét mặt:

=>

- Lời nói:

=>

- Hành động:

=>

=> Tình cảm Thu dành cho cha:

Khi nhận ra cha

- Nét mặt: sầm
lại, không bướng
bỉnh, nhăn mày,
cau có

- Lời nói:

+ Bất ngờ kêu
thét lên “Ba…a…
a…ba!

- Hành động:

+ ôm chặt lấy cổ
+ hôn cùng khắp, ... hôn
cả vết thẹo
+ Dặn ba về mua cho
cây lược (vòi quà)

=> Tình yêu thương cha sâu sắc, tha thiết, mãnh liệt.

b. Khi nhận ra cha:
* Nét mặt: “không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa”, “ sầm
lại, buồn rầu, … đôi mắt xôn xao”
* Lời nói: Bất ngờ kêu thét lên “ Ba…a…a…ba!”
* Hành động:
+ “ ôm lấy cổ ba nó”, ôm chặt cổ ba, chân quắp chặt lấy ba không
muốn rời xa,.. nói trong tiếng nấc…
+ “hôn ba nó cùng khắp… hôn cả vết sẹo dài trên má của ba nó.”
+ Dặn ba về mua cho mình một cây lược.
* Nguyên nhân: Vết thẹo dài trên má ba.

Khi biết được nguyên nhân vì sao
lúc đầu bé Thu nhất quyết không chịu
nhận cha, các em có những cảm nhận
nào khác về nhân vật bé Thu?

b. Khi nhận ra cha:
* Nét mặt: “không bướng bỉnh hay nhăn mày cau có nữa”, “ sầm
lại, buồn rầu, … đôi mắt xôn xao”
* Lời nói: Bất ngờ kêu thét lên “ Ba…a…a…ba!”
* Hành động:
+ “ ôm lấy cổ ba nó”, ôm chặt cổ ba, chân quắp chặt lấy ba không
muốn rời xa,.. nói trong tiếng nấc…
+ “hôn ba nó cùng khắp… hôn cả vết sẹo dài trên má của ba nó.”
+ Dặn ba về mua cho mình một cây lược.
* Nguyên nhân: Vết thẹo dài trên má ba.

=> Bé Thu là một em bé có cá tính, tình cảm rạch ròi,
trước sau như một và đặc biệt là có tình yêu thương
cha sâu sắc, tha thiết, mãnh liệt.

Qua việc bé Thu không nhận cha vì có vết
thẹo dài trên má, cho đến khi nhận ra cha thì
cũng đến lúc phải chia li, em có suy nghĩ gì về
cuộc chiến tranh chống Mĩ? Từ đó, em hãy nói
lên mong muốn của mình khi được sống trong
thế giới hòa bình hôm nay.

* Tình huống truyện

* Tình huống 1:
Ông Sáu xa nhà đi
kháng chiến. Đến lúc về
thăm nhà thì con
không nhận ba. Đến lúc
nhận ba thì ba phải ra
đi.

* Tình huống 2:

2.Nhân vật ông Sáu

Phiếu học tập:
Nhân vật ông Sáu

Thái độ, hành động, cử
chỉ, lời nói.

Cảm nhận

- Lúc vừa gặp con:

=>

- Trong 3 ngày ở nhà:

=>

- Lúc chia tay:
- Lúc trở lại chiến
trường:
=> Tình cảm ông Sáu dành cho con:

=>
=>

2/ Nhân vật ông Sáu
a/ Lúc mới gặp con
+ ..nhún chân nhảy thót lên,
+..bước vội vàng với những
bước dài...gọi con!
+...mặt anh sầm lại hai tay
buông xuống như bị gãy...”.

=> Tâm trạng nôn nóng, khao khát được gặp con.
=>Hụt hẫng, đau khổ, thất vọng khi con bỏ chạy.

b/ Những ngày ở nhà

- “... anh chẳng đi đâu xa,lúc
nào cũng vỗ về con...
+ mong được nghe một tiếng ba
của con
-...khổ tâm đến nỗi không khóc
được...
- trong bữa cơm...vung tay đánh
con...”.

=> Khao khát được con gọi cha, được chăm sóc
con.
=> Đau đớn tột cùng khi con không nhận cha.

c/ Lúc chia tay:

- ... chỉ đứng nhìn buồn

rầu...
- ôm con, một tay rút khăn lau
nước mắt...hôn lên tóc con
=> Sung sướng, hạnh phúc
nghẹn ngào khi được đón
nhận tình cảm của con

d/ Lúc ở chiến khu:
- Nhớ con, ân hận khi đã lỡ đánh
con.
- Làm cây lược cho con
+ Gò lưng, tẩn mẩn khắc từng
nét trên chiếc lược.
+ Mài lên tóc cho bóng, mượt.
- Trước khi hy sinh nhờ bác Ba
trao chiếc lược ngà cho con gái.
=> Tình phụ tử thiêng liêng cao
quý, bất tử.

3. Nghệ thuật:

- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của
ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm
trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính
trữ tình của chuyện.
- Xây dựng cốt truyện chặt chẽ.

3. Nghệ thuật:
- Tình huống truyện

* Tình huống 1:
Ông Sáu xa nhà đi
kháng chiến. Đến lúc về
thăm nhà thì con
không nhận ba. Đến lúc
nhận ba thì ba phải ra
đi.

* Tình huống 2:
Ở chiến khu ông
dồn hết tình thương,
mong nhớ làm cây lược
ngà để tặng con, nhưng
chưa kịp trao thì ông
đã hi sinh

 Tình huống trắc trở éo le

3. Nghệ thuật:

- Ngôi kể thứ nhất (Lựa chọn bác Ba - người kể chuyện là bạn của
ông Sáu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm
trạng của nhân vật trong truyện ) -> Tác dụng: tăng độ tin cậy, tính
trữ tình của chuyện.
- Xây dựng cốt truyện chặt chẽ
- Tình huống truyện éo le.
- Xây dựng nhân vật qua hành động, lời nói, miêu tả tâm lý nhân vật ,
xây dựng tính cách nhân vật, đặc biệt là nhân vật bé Thu.
- Ngôn ngữ đậm chất Nam Bộ

Hình ảnh chiếc lược ngà
- Là kỉ vật cuối cùng của người
cha trước lúc hi sinh dành cho con
chứa đựng bao nhiêu tình cảm yêu
mến nhớ thương mong đợi của
người cha đối với đứa con xa cách.
- Chiếc lược ngà đã kết tinh trong
nó tình phụ tử mộc mạc mà đằm
thắm sâu xa, đơn sơ mà kì diệu
biết bao !
- Chứng tích của nỗi đau do chiến
tranh và kẻ thù xâm lược gây ra.

III. Ghi nhớ
SGK/ 202

Sử dụng
từ ngữ
Miêu tả địa phương Xây dựng
cốt truyện
tâm lý, xây
dựng tính
Tình chặt chẽ
cách nhân
huống bất
vật.
ngờ, hợp Lựa chọn
ngôi kể
lý.
phù hợp
Nội
dun
g:

Nghệ
thuật

Tình cha
con sâu nặng
và cao đẹp
trong cảnh
ngộ éo le của
chiến tranh

Nội
dung:

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

- Nắm đặc điểm nhân vật bé Thu, ông
Sáu.
- Nắm nội dung và những thành công
về nghệ thuật của tác phẩm.