Kiểm tra bài cũ :
Nội dung chính của truyện ngắn Lặng lẽ sa Pa là gì?
A..Ca ngợi cảnh đẹp Sa Pa .
B..Kể về ông hoạ sĩ già sắp về hưu mà vẫn hăng hái sáng tác.
C.Kể về cô kĩ sư mới ra trường tình nguyện lên miền núi công tác.
D
D. Ca ngợi những con người lao động bình thường mà tiêu biểu là anh

thanh niên.

Tiết 72,73 ,74

CHIẾC LƯỢC NGÀ

( Nguyễn Quang Sáng )

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả
- Nguyễn Quang Sáng: 1932-2014 , quê
An Giang.
- Là nhà văn trưởng thành trong hai
cuộc kháng chiến của dân tộc.
- Phong cách: giản dị, mộc mạc,
nhưng sâu sắc.
- Đề tài: viết về cuộc sống và con người Nam Bộ.

Tiết 72,73

CHIẾC LƯỢC NGÀ

I. Tìm hiểu chung

1. Tác giả

( Nguyễn Quang Sáng )

- Về sự nghiệp sáng tác của
Nguyễn Quang Sáng chia làm hai
Sau 1975: Tiếp
giai đoạn
Trước 1975: Những
năm tháng này ông
viết về con người
Nam Bộ và cuộc
kháng chiến.

tục đề tài chiến
tranh và những
bộn bề lo toan
phức tạp của
cuộc sống được
tác giả thể hiện
hết sức thành
công.

Đất lửa (tiểu thuyết, 1963 ), Nhật kí người ở lại (tiểu thuyết, 1962) Chiếc lược ngà
(1966); Mùa gió chướng (1977); Cánh đồng hoang (1978).

HUY CHƯƠNG VÀNG
LIÊN HOAN PHIM TOÀN QUỐC 1980

HUY CHƯƠNG BẠC
LIÊN HOAN PHIM TOÀN QUỐC 1980

CÁC GIẢI THƯỞNG VĂN HỌC:
• “Ông Năm Hạng”- (truyện ngắn) giải thưởng cuộc thi
truyện ngắn bộ Thống Nhất (1959).
• - “Tư Quắn” - ( truyện ngắn) giải thưởng cuộc thi truyện
ngắn tạp chí Văn nghệ quân đội (1959).
• - “Dòng sông thơ ấu” - giải thưởng Hội đồng văn học
thiếu nhi Hội Nhà văn (1985).
• “Con mèo của Pujita” (tập truyện ngắn) giải thưởng Hội
Nhà văn Việt Nam 1994.
• - 'Mùa gió chướng' (kịch bản phim) Huy chương bạc liên
hoan phim toàn quốc (Hà Nội 1980)

Tiết 72,73

CHIẾC LƯỢC NGÀ

( Nguyễn Quang Sáng )

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả

- Đạt giải thưởng Hồ Chí Minh về Văn học nghệ
thuật đợt II năm 2000.

Tiết 72,73

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả

2. Tác phẩm

CHIẾC LƯỢC NGÀ

( Nguyễn Quang Sáng )

Tiết 72,73

CHIẾC LƯỢC NGÀ

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả

( Nguyễn Quang Sáng )

2. Tác phẩm
- Thể loại: Truyện ngắn.
- Tác phẩm ra đời: 1966.
- Hoàn cảnh sáng tác: khi cuộc kháng chiến chống Mĩ
diễn ra ác liệt ở miền Nam.

Nguyễn Quang Sáng đã kể bối cảnh ra đời “Chiếc lược
ngà”
“Năm 1966 tôi từ Miền Bắc về Miền Nam đến vùng Đồng
Tháp Mười mênh mông nước trắng. Chúng tôi theo ghe vào
sâu trong rừng và sống lại tại một nhà sàn treo trên cây.
Lúc đó đoàn giao liên đưa chúng tôi đều là nữ. Tôi rất có ấn
tượng với câu chuyện của cô giao liên tên Thu có chiếc lược
ngà trắng. Sau khi nghe cô giao liên kể câu chuyện, tôi ngồi
một ngày một đêm là hoàn thành tác phẩm, trên căn chòi
cạnh sông giữa đồng nước Đồng Tháp Mười trong tầm bom
đạn của giặc, kê giấy lên đầu gối mà viết.”

Tiết 72,73

CHIẾC LƯỢC NGÀ

( Nguyễn Quang Sáng )

2. Tác phẩm
- Thể loại: Truyện ngắn.
- Tác phẩm ra đời : 1966.
- Hoàn cảnh: khi cuộc kháng chiến chống Mĩ diễn ra ác
liệt ở miền Nam và được đưa vào tập truyện cùng tên.
- Vị trí đoạn trích : Nằm ở phần giữa truyện.
- Đề tài: Tình cảm cha con trong hoàn cảnh chiến tranh.

*Em hãy nêu các sự việc chính đúng với từng bức tranh

Những ngày anh Sáu về thăm nhà

Những ngày anh Sáu ở chiến khu

Ngày anh Sáu ra đi

Trước lúc anh Sáu hi sinh

Tiết 72,73

CHIẾC LƯỢC NGÀ

I. Tìm hiểu chung
* Tóm tắt

( Nguyễn Quang Sáng )

+ Các sự việc:
1. Những ngày anh Sáu về thăm
nhà.
2. Ngày anh Sáu ra đi.
3. Những ngày anh Sáu ở chiến
khu và trước lúc hi sinh.

* Kể tóm tắt nội dung đoạn trích

Anh Sáu về thăm gia đình. Bé Thu

không nhận ba vì vết thẹo trên mặt.

Anh Sáu dồn hết tình cảm vào
làm chiếc lược ngà

Thu nhận ra ba cũng là lúc
anh Sáu phải ra đi.

Trước lúc hi sinh, anh còn kịp
đưa cây lược cho người bạn

*Tóm

tắt

Anh Sáu xa nhà đi kháng chiến, mãi đến khi con gái 8 tuổi
anh mới có dịp về thăm nhà, bé Thu không nhận ra ba vì
vết thẹo trên mặt làm ba em không giống với người trong
bức ảnh chụp chung với má. Em đối xử với ba như một
người xa lạ. Đến lúc Thu nhận ra ba, thì cũng là lúc anh
Sáu phải lên đường. Ở khu căn cứ anh Sáu làm một chiếc
lược bằng ngà voi để tặng con. Nhưng anh đã hi sinh khi
chưa kịp trao cây lược cho con. Trước lúc ra đi mãi mãi,
anh Sáu đã kịp trao cây lược cho bác Ba nhờ bạn chuyển
cho con gái.

Tiết 72,73

CHIẾC LƯỢC NGÀ

I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm

( Nguyễn Quang Sáng )

- Phương thức biểu đạt: Tự sự
kết hợp miêu tả, biểu cảm.

- Ngôi kể thứ nhất - Bác Ba.
* Tác dụng:
- Đi sâu khai thác diễn biến tâm lý
nhân vật.
- Tạo tính khách quan, đáng tin cậy
và đậm chất trữ tình.
- Người kể chủ động điều khiển nhịp
kể và bình luận.

Tiết 72,73

CHIẾC LƯỢC NGÀ

I. Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
* Bố cục:

Bố cục

( Nguyễn Quang Sáng )

- Phần 1: Từ đầu ->…từ từ tuột
xuống.
Tình cha con của ông Sáu
trong 3 ngày về nghỉ phép.
- Phần 2: Còn lại
Ở khu căn cứ ông Sáu làm
chiếc lược ngà tặng con.

Thảo luận
1 Hãy tìm chi tiết đặc sắc tạo nên kịch tính của truyện.
2. Chi tiết đó xuất hiện mấy lần trong truyện? Đó là những
lần nào?
3.Vai trò của chi tiết đó?

*Chi tiết vết thẹo
- Xuất hiện 3 lần:
- Lần 1: anh Sáu về thăm nhà
- Lần 2: Qua cuộc nói chuyện giữa bé Thu và bà ngoại.
- Lần 3: Lúc anh Sáu lên đường
* Tác dụng:
- Giúp các sự việc xâu chuỗi lại với nhau theo một trình tự.
- Chi tiết mấu chốt dẫn đến kịch tính cho câu chuyện.
- Thắt nút, mở nútTạo tình huống cho truyện.

Tiết 71,72

CHIẾC LƯỢC NGÀ

II. Tìm hiểu văn bản
1. Tình huống truyện

( Nguyễn Quang Sáng )

Tình huống truyện:
+ Tình huống 1:
Tình huống 2
Hai cha con anh Sáu gặp
Anh Sáu ở chiến khu rất nhớ
nhau sau tám năm xa cách, bé
con. Anh dồn hết tâm sức làm
Thu nhất định không chịu
cây lược bằng ngà voi tặng con.
nhận ba. Khi em nhận ra ba
Nhưng anh chưa kịp trao cây
thì đã đến lúc anh Sáu phải lên
lược cho con thì bị thương và hi
đường.
sinh. Trước lúc ra đi mãi mãi
anh đã nhờ bác Ba trao cây lược
tận tay bé Thu.

Tiết 72,73

CHIẾC LƯỢC NGÀ

( Nguyễn Quang Sáng )

- Tình huống éo le giàu kịch tính, bất ngờ, hợp lý.
*Tác dụng:
Góp phần bộc lộ tình cảm, tính cách của nhân vật
trong hoàn cảnh chiến tranh.
- Miêu tả tâm lí, xây dựng nhân vật thành công.
- Thể hiện rõ chủ đề của truyện.

Tám năm sau
– ba trở về

Những năm tuổi thơ
đợi chờ mòn mỏi

TÌNH HUỐNG ÉO LE

Một tuổi
- ba đi kháng chiến

Ba ngày ba ở nhà
- không nhận ra

Nhận ra ba
- chia tay

Làm chiếc
lược ngà

Ở chiến khu,
Nhớ con da diết

TÌNH HUỐNG ÉO LE

Ra đi, mang theo
lời dặn của con
“ Khi nào ba về ba
mua cho con một
chiếc lược nghe ba !”

Tình yêu cha
dành cho con
không thể chết

Hi sinh, không kịp
trao cho con

Gởi lại cho bác Ba

Câu 1: “Chiếc lược ngà” của Nguyễn Quang Sáng được
viết cùng thể loại với tác phẩm nào ?
A. Hoàng Lê nhất thống chí .
B. Phong cách Hồ Chí Minh.
C. Chuyện người con gái Nam Xương .
D. Làng.
D

Câu 2: Văn bản trích từ truyện Chiếc lược ngà trong
SGK chủ yếu viết về điều gì ?
A
A.Tình
cha con trong cảnh ngộ éo le của chiến tranh.
B.Tình đồng chí của những người cán bộ cách mạng.
C.Tình quân dân trong chiến tranh.
D. Cả A và B đều đúng.

Câu 3: Đoạn trích có mấy tình huống
thể hiện chủ đề tư tưởng của truyện?
A.Một.

BB.Hai.

C.Ba.

D.Bốn

2/ Diễn biến tâm lí và tình cảm của bé Thu
Phân tích diễn biến tâm lý và tình cảm của
bé Thu trong lần cha về thăm nhà, khi ông
Sáu được về phép.
Qua đó hãy nhận xét về tính cách của
nhân vật bé Thu và nghệ thuật miêu tả
tâm lí của tác giả?

2/ Diễn biến tâm lí và tình cảm của bé Thu
a. Trước khi nhận ông Sáu là cha
- Bé Thu quá ngạc nhiên, bất ngờ, không hiểu chuyện gì
đã xảy ra, nó sợ hãi.
- Bé Thu ngờ vực, lãng tránh, lạnh nhạt, xa cách. Thu
không gọi ba.
- Thu từ chối mọi sự giúp đỡ của ông Sáu, tỏ thái độ
ương ngạnh bất cần.
- Sự ương ngạnh của bé Thu hoàn toàn không đáng
trách.

2/ Diễn biến tâm lí và tình cảm của bé Thu
b. Khi nhận ông Sáu là cha
- Thái độ, hành động của bé Thu đã thay đổi hoàn toàn.
+ Khuôn mặt sầm lại, đôi mắt mênh mông.
+ Lần đầu tiên Thu cất tiếng gọi “ba” và tiếng kêu như
tiếng xé rồi nó chạy xô tới ôm chặt lấy cổ ba nó. Nó hôn
cả vết thẹo dài bên má của ba.
+ Thu không cho ba đi.
- Tình yêu thương và mong nhớ ba dồn nén bấy lâu nay
đã thể hiện thật mạnh mẽ có xen sự hối hận.

2/ Diễn biến tâm lí và tình cảm của bé Thu
b. Khi nhận ông Sáu là cha
 Tình cảm của Thu đối với cha sâu sắc, chân thật, mạnh
mẽ nhưng cũng thật dứt khoác, rạch ròi.

- Tính cách bé Thu : Tình cảm mạnh mẽ
sâu sắc, rất dứt khoát, rạch ròi. Có nét cá
tính cứng cỏi đến ương ngạnh nhưng vẫn
là đứa trẻ hồn nhiên, ngây thơ.
- Nghệ thuật miêu tả tâm lí : Miêu tả diễn
biến tâm lí thành công, từ chỗ Thu ngạc
nhiên hoảng sợ đến lạnh lùng, cuối cùng
là sự bùng nổ yêu thương do bị dồn nén.
Tác giả rất am hiểu tâm lý trẻ em, yêu mến,
trân trọng những tình cảm trẻ thơ.

3. Tình cảm của ông Sáu đối với con

Tìm những chi tiết nói lên tình cảm của ông Sáu
đối với con trong:
- Lần gặp đầu tiên.
- Những ngày đoàn tụ.
- Lúc trở lại chiến trường.

3. Tình cảm của ông Sáu đối với con
- Lần đầu tiên gặp con: ông Sáu nhảy thót lên bờ, vừa gọi
vừa chìa tay đón con mong được ôm con vào lòng.
- Những ngày đoàn tụ: ông Sáu không đi đâu xa, lúc nào
cũng vỗ về con, mong được nghe tiếng gọi ba của con gái.
- Lúc trở lại chiến trường: ông ân hận mình đã đánh con.
Ông làm cây lược rất kì công mong được trao cho con gái.
- Chiếc lược ngà đã thành vật quý giá, thiêng liêng với
ông Sáu.
- Ông đã hi sinh khi chưa kịp trao cây lược cho con gái.
** Ông Sáu yêu thương con tha thiết, sâu nặng.

III. Tổng kết
1. Nghệ thuật
- Tạo tình huống truyện éo le.
- Có cốt truyện mang yếu tố bất ngờ.
- Lựa chọn người kể chuyện là bạn của ông Sáu, chứng
kiến toàn bộ câu chuyện, thấu hiểu cảnh ngộ và tâm
trạng của nhân vật trong truyện.

III. Tổng kết
2. Ý nghĩa văn bản
Chiếc lược ngà là câu chuyện cảm động về tình cha con
sâu nặng, đoạn trích cho ta hiểu thêm về những mất mát
to lớn của chiến tranh mà nhân dân ta đã trải qua trong
cuộc kháng chiến chống Mĩ cứu nước.

IV. Luyện tập

1/ Thái độ và hành động của bé Thu đối với ba rất
trái ngược, trong những ngày đầu khi ông Sáu về
thăm nhà và lúc ông sắp ra đi, nhưng vẫn nhất
quán trong tính cách của nhân vật.
Em hãy giải thích điều đó.
- Tuy hành động của bé Thu đối với ba rất trái
ngược nhưng lại rất nhất quán, điểm nhất quán đó
chính là tình yêu thương của bé Thu dành cho ba
mình.

- Trong những ngày đầu, bé Thu kiên quyết không
nhận ông Sáu, vùng vằng với ông bởi bé Thu thấy
ông Sáu không giống với hình ảnh người ba lâu
nay in hằn trong trí nhớ của bé từ tấm ảnh chụp
chung với má  bé Thu luôn mong nhớ ba, ghi
nhớ hình ảnh của ba trong trái tim.
- Khi ông Sáu sắp ra đi, bé Thu đã biết ông Sáu là
ba mình, và biết sắp phải chia tay ba nên rất buồn,
nhớ ba, không muốn cho ba đi, và bắt ba hứa sẽ
mua cho mình chiếc lược  mong ba quay trở về,
mong được gặp lại ba.
 

2/ Viết lại đoạn truyện kể về cuộc gặp gỡ cuối
cùng của hai cha con ông Sáu theo lời hồi
tưởng của một nhân vật khác
( Ông Sáu hoặc bé Thu )
Tối qua, nghe lời bà giảng giải tôi đã hiểu ra
mọi chuyện. Chỉ vì vết thẹo mà tôi đã cứng đầu
không nhận ra ba. Sáng bữa cuối, tôi theo ngoại
về, lòng đầy day dứt, ân hận. Ba tôi bận bịu tiếp
khách, tôi đứng nép vào góc nhà, tựa cửa và
nhìn mọi người đang vây quanh ba tôi. Tôi muốn
chạy lại bên ba và gọi ba nhưng chỉ có thể đứng

trân trân ở đấy. Đến lúc chia tay, sau khi bắt tay hết
mọi người, ba tôi đưa mắt nhìn tôi nói khe khẽ "Thôi !
Ba đi nghe con!". Tôi như vỡ òa, không thể kìm nén
được nữa, thét lên "Ba...a...a...ba!". Tôi ôm cổ ba, vừa
khóc vừa nói không muốn cho ba đi. Hai ba con ôm
hôn nhau, tôi hôn cả vết thẹo dài bên má ba tôi. Ba tôi
một tay ôm tôi, một tay rút khăn lau nước mắt, rồi hôn
lên tóc tôi và bảo "Ba đi rồi ba về với con". Tôi vẫn
không thể chấp nhận được sự thật rằng mình phải xa
ba ngay lúc này, lỗi của tôi đã phung phí thời gian ở
cạnh ba những ngày vừa rồi. Nhưng biết ba tôi

phải đi kháng chiến nên cũng phải chia
tay nhau. Trước khi ba đi, tôi mếu máo
bảo ông: "Ba về! Ba mua cho con một
cây lược nghe ba" rồi từ từ tuột xuống
khỏi tay ba. Đó là lần cuối cùng tôi còn
được gặp ba mình.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
- Cảm nghĩ của em sau khi học xong truyện
Chiếc lược ngà ?
- Chuẩn bị bài mới:
Tổng kết về từ vựng (Luyện tập tổng hợp)