1
Chào mừng quý thầy cô
và các em học sinh tham dự tiết học ngày hôm nay!
Giáo viên thực hiện: Nguyễn Thị Tâm
- Em hãy quan sát 3 bức tranh sau và trả lời các câu hỏi:
Câu hỏi:
+Bức tranh 1 và 2 vẽ hình ảnh gì?
+Em nhìn thấy gì trong khuôn mặt người đàn ông ở bức thứ 3?
+Từ việc quan sát các bức tranh trên, em có thể rút ra cho mình bài học gì?
HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
Hình 1
Hình 3
Hình 2
CHIẾC THUYỀN NGOÀI XA
Nguyễn Minh Châu
Tiết 67-68-69
Chiếc thuyền ngoài xa
(Nguyễn Minh Châu)
I. TIỂU DẪN:
1. Tác giả
(1930 - 1989)
- Ông là cây bút tiêu biểu của văn xuôi Việt Nam hiện đại.
- Được coi là một trong số nhà văn mở đường tinh anh và tài năng nhất của văn học ta hiện nay” (Nguyên Ngọc).
1967
1970
1972
1983
1985
1987
Trước 1975
Ngòi bút sử thi,
có thiên hướng trữ tình lãng mạn
Sau 1975
Cảm hứng thế sự
(đạo đức, triết lí nhân sinh)
CHUYỂN ĐỔI TƯ DUY NGHỆ THUẬT
- Đặc điểm sáng tác
2. Tác phẩm:
a. Hoàn cảnh sáng tác
Chiếc thuyền ngoài xa


- Viết năm 1983
In trong tập
“Bến quê”(1985),
sau in lại
trong tập truyện
cùng tên
xuất bản 1987
Bối cảnh đất nước có nhiều biến đổi.
Nền văn học đang vận động,đổi mới
In đậm phong
cách tự sự -
triết lí của
Nguyễn Minh
Châu.
Tác phẩm tiêu biểu, xuất sắc của Nguyễn Minh Châu và
của văn học Việt Nam thời kì đổi mới: hướng nội,khai thác
sâu sắc số phận cá nhân, thân phận con người trong cuộc
sống đời thường.
b. Tóm tắt
b. Tóm tắt tác phẩm:
c. Bố cục: 3 đoạn.
+ Đoạn 1: Từ đầu đến…lưới vó đã biến mất: Chuyện ở trên bãi biển
+ Đoạn 2: Tiếp theo đến … sóng gió giữa phá: Câu chuyện ở tòa án huyện.
+ Đoạn 3: Còn lại: Chuyện của nghệ sỹ Phùng khi trở về thành phố.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Đoạn 1: Chuyện ở trên bãi biển
Thảo luận nhóm
Nhiệm vụ 1: Hãy đọc thầm đoạn văn: “Lúc bấy giờ trời đầy mù…vài bữa nữa”, trả lời các câu hỏi:
- Câu 1: Chiếc thuyền ở ngoài xa có gì đặc biệt?
- Câu 2: Phùng có cảm xúc như thế nào khi nhìn thấy cảnh con thuyền ở ngoài xa?
- Câu 3: Câu hỏi tình huống: Em có suy nghĩ như thế nào về quan niệm: “Bản thân cái đẹp chính là đạo đức”? Câu văn này làm em nhớ đến những quan niệm nào khác về nghệ thuật?
Thời gian: HS thực hiện nhiệm vụ trong 5 phút và báo cáo kết quả trong 3 phút
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Đoạn 1: Chuyện ở trên bãi biển
Thảo luận nhóm
Nhiệm vụ 2: Em hãy đọc thầm đoạn văn “Ngay lúc ấy…nốt rỗ chằng chịt” và trả lời các câu hỏi:
Câu 1: Khi chiếc thuyền tiến vào gần bờ, Phùng đã nhìn thấy điều gì?
Câu 2: Cảm xúc của Phùng trước cảnh tượng ấy?
Câu 3: Câu hỏi tình huống: Có bạn cho rằng, trong đoạn người đàn ông đánh vợ trên bãi biển, nhà văn không nên để cho thằng bé Phác xuất hiện, chỉ để Phùng can thiệp là đủ rồi. Nếu là nhà văn Nguyễn Minh Châu, em sẽ nói gì với bạn?
Thời gian: HS thực hiện nhiệm vụ trong 5 phút và báo cáo kết quả trong 3 phút
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Đoạn 1: Chuyện ở trên bãi biển
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
- Điểm nhìn: xa
- Màu nền: màu trắng của sương mù pha màu hồng của ánh mặt trời.
- Hình ảnh trung tâm: chiếc thuyền lưới vó, bóng người lớn lẫn trẻ con ngồi im như tượng.
- Vẻ đẹp: Hiếm hoi, hài hoà, đơn giản, toàn bích, cổ kính.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Đoạn 1: Chuyện ở trên bãi biển
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
- Cảm xúc của Phùng: bối rối, tâm hồn thuần khiết, thấy cái đẹp chính là đạo đức…
=> Bức tranh tuyệt mĩ.
→ Là người nghệ sĩ tinh tế, đam mê, biết quý trọng giá trị của cái đẹp; Nghệ thuật chân chính hướng con người đến cái CHÂN – THIỆN - MĨ.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Đoạn 1: Chuyện ở trên bãi biển
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
Bản thân cái đẹp chính là đạo đức
+ Cái đẹp là những yếu tố thuộc về thiên nhiên, con người, cuộc sống…có khả năng đánh thức những cảm xúc thẩm mĩ mãnh liệt. Đạo đức là một khía cạnh của cái đẹp.
+ Trước cái đẹp, con người thường cảm thấy tâm hồn mình như được gột rửa, trở nên trong sạch, khao khát được sống cao thượng hơn. Vì vậy, cái đẹp là đạo đức.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Đoạn 1: Chuyện ở trên bãi biển
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
Bản thân cái đẹp chính là đạo đức
+ Liên hệ với quan niệm về nghệ thuật của nhiều nhà văn khác: “Cái đẹp sẽ chính thức đăng quang và cứu vớt nhân thế” (Đôtxtôiepxki); “Văn chương là một thứ khí giới thanh cao và đắc lực mà chúng ta có thể vừa tố cáo, thay đổi thế giới giả dối, tàn ác, vừa làm cho lòng ngƣời thêm trong sạch và phong phú hơn” (Thạch Lam); Nguyễn Tuân gửi vào Chữ người tử tù niềm tin vào sức mạnh đổi thay của cái đẹp trước cái xấu, cái ác.
Các nhà văn ở thế hệ nào cũng tự hào về thiên chức cao quý của nghệ thuật là đem ánh sáng rực rỡ của cái đẹp để thức tỉnh và đổi thay.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1. Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng:
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
b. Phát hiện 2: Bức tranh cuộc sống.
- Điểm nhìn : gần
- Bước ra từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như mơ:
+ Người đàn bà xấu xí, thô kệch, vất vả, lam lũ.
+ Người đàn ông vạm vỡ, hoang dã, hiểm độc.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1. Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng:
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
b. Phát hiện 2: Bức tranh cuộc sống.
- Bước ra từ chiếc thuyền ngư phủ đẹp như mơ:
+ Cảnh bạo hành:
. Người đàn ông đánh vợ con man rợ.
. Người đàn bà nhẫn nhục, cam chịu đớn đau.
. Con bênh mẹ đánh bố.
⭢ Hiện thực cuộc đời chứa đầy nghịch lí, xót xa, cay đắng.
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1. Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng:
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
b. Phát hiện 2: Bức tranh cuộc sống.
Nếu không có sự xuất hiện của thằng Phác thì:
+ Không có điều kiện để diễn tả hết những đau khổ và tình yêu thương của người mẹ, khi phải chứng kiến việc con trai mình đang làm những việc trái với nguyên tắc làm người.
+ Bi kịch gia đình chỉ dừng lại ở mức vừa phải, giữa những người lớn. Điều nhà văn muốn là khắc đậm bi kịch gia đình do đói nghèo và lạc hậu sau chiến tranh. Nó cuốn vào mình và làm tổn thương.
Một số hình ảnh, bài viết về tình trạng bạo lực gia đình trong xã hội hiện nay:
Phẫn nộ chồng tra tấn vợ dã man như
thời trung cổ
Cho rằng vợ làm mất mặt mình ở chỗ đông người, H. gọi điện bảo vợ về nhà rồi khóa trái cửa, lấy dây điện đánh tới tấp suốt đêm. Câu chuyện khiến dư luận phẫn nộ.
Sự thật vụ “Chồng bắt vợ ăn phân lợn, đánh vợ biến dạng khuôn mặt”
Chồng khoét mắt để dạy vợ
“ bài học đạo đức”
Một người đàn ông Pakistan đã khoét mắt vợ cũ để “dạy cô ta một bài học vì thiếu
đạo đức”.
Bé Trần Thị Kim Ngân- 4 tuổi ở Bình Dương mẹ ruột và ba dượng đánh dã man gây rúng động dư luận
Cháu Trịnh Nguyễn Thành Đức ( SN 2010) bị cậu ruột ép đi ăn xin và bạo hành dã man
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
Đoạn 1: Chuyện ở trên bãi biển
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
b. Phát hiện 2: Bức tranh cuộc sống.
- Tâm trạng, hành động của Phùng:
+ kinh ngạc đến thẫn thờ chết lặng
+ vứt chiếc máy ảnh xuống chạy nhào tới.
⭢ Người nghệ sĩ có tinh thần chính nghĩa.
=> Hai phát hiện đối lập: Chiếc thuyền khi ở ngoài xa biểu trưng cho nghệ thuật với vẻ đẹp toàn bích, nó chính là đạo đức. Khi vào gần nó lại biểu trưng cho cuộc sống với những bi đát, đau thương, phi đạo đức.
Chiếc thuyền khi ở ngoài xa
>< Chiếc thuyền khi vào bờ
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN:
1. Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng:
a. Phát hiện 1: Bức tranh nghệ thuật về bình minh trên biển.
b. Phát hiện 2: Bức tranh cuộc sống.
c. Ý nghĩa:
CÂU HỎI THẢO LUẬN
Qua hai phát hiện trên, Nguyễn Minh Châu muốn gửi đến chúng ta những thông điệp gì?
c. Ý nghĩa: Mối quan hệ giữa nghệ thuật và cuộc sống, giữa nhà văn và cuộc đời.
- Cuộc đời không đơn giản xuôi chiều mà chứa đựng những nghịch lí, mâu thuẫn. Vì vậy phải có cái nhìn đa chiều.
- Không nên đồng nhất giữa hình thức và bản chất.
- Trách nhiệm của nhà văn: Phải thâm nhâm nhập vào cuộc sống để nhận ra cái cốt lõi của sự thật, phản ánh đúng sự thật. Phải có thiên lương trong sáng, biết căm ghét cái xấu, cái ác, sự bất công và bảo vệ cái yếu.
⭢ Quan niệm nghệ thuật vị nhân sinh; Sự day dứt, trăn trở của Nguyễn Minh Châu trước số phận của nhân dân, đất nước.
=> Là người mở đường tinh anh và tài năng của văn học Việt Nam thời kì đổi mới.

I.Tìm hiểu chung
II. Đọc – hiểu văn bản:
1. Đọc - hiểu khái quát
2. Đọc - hiểu chi tiết:
2.1. Hai phát hiện của nghệ sĩ Phùng
2.2. Câu chuyện người đàn bà ở tòa án huyện
a. Nhân vật người đàn bà
b. Thái độ của Phùng và Đẩu


Người đàn bà đã kể những gì về người chồng của mình?
Cách nhìn nhận và thái độ của nghệ sĩ Phùng, chánh án Đẩu và Phác về người đàn ông?
Theo em, qua những điều Đẩu và Phùng vừa mới vỡ ra, nhà văn Nguyễn Minh Châu muốn gửi đến chúng ta những thông điệp gì?
Thông điệp của nhà văn
+ Cần nhìn cuộc sống và con người một cách đa diện, nhiều chiều.
+ Không thể nhìn con người ở vẻ bề ngoài mà phải khám phá vẻ đẹp khuất lấp ẩn sâu bên trong.
Đoạn 3: Chuyện tấm ảnh được chọn
ẢNH
ĐEN
TRẮNG
PHÙNG

Màu
hồng
hồng
của ánh
sương
mai
Người
đàn bà
vùng
biển
Nghệ
thuật
Cuộc
đời
Quan niệm: Nghệ thuật chân chính không bao giờ rời xa cuộc đời. Nghệ thuật chân chính là cuộc đời và phải luôn luôn vì cuộc đời
HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Thể lệ trò chơi
+ GV chia lớp thành 2 đội chơi
+ Các đội chơi lần lượt lựa chọn các ô hàng ngàng và trả lời các câu hỏi trong thời gian 30 giây
+ Gồm có 8 ô hàng ngang,
+ Đội nào lựa chọn và trả lời đúng từ hàng ngang sẽ được 10 điểm, nếu đội nào trả lời sai, hoặckhông trả lời được thì đội còn lại sẽ được quyền trả lời, nếu trả lời đúng sẽ ghi được 10 điểm. Đội nào trả lời từ khóa sẽ được 30 điểm. Đội nào giành chiến thắng thì sẽ nhận được quà từ giáo viên.





Câu 1 ( 6 chữ cái) :Tên một truyện ngắn của Nguyễn Minh Châu viết sau năm 1975 được trích giảng ở THCS?
Câu 2 ( 16 chữ cái) : Cụm từ mà nhà văn Nguyên Ngọc đã nhận xét về Nguyễn Minh Châu nhằm khẳng định vị trí, đóng góp của ông đối với công cuộc đổi mới văn học?
B
Ế
N
Q
U
Ê
T
I
N
H
A
N
H
V
À
T
À
I
N
Ă
N
G
B
Ố
I
R
Ố
I
K
I
N
H
N
G
Ạ
C
V
Ứ
T
Đ
Ẩ
U
P
H
Ù
N
G
Câu 3 ( 6 chữ cái) : cảm xúc đầu tiên của nghệ sĩ Phùng khi phát hiện ra “ một cảnh đắt trời cho” đầy thơ mộng ?
Câu 4 ( 8 chữ cái) : Thái độ của nghệ sĩ Phùng khi vừa chứng kiến cảnh người đàn ông đánh vợ một cách dã man ?
Câu 5 ( 3 chữ cái) :Nhân vật Phùng đã làm gì với chiếc máy ảnh khi thấy người đàn ông vũ phu đánh đập vợ con ông ta ?
Câu 6 ( 3 chữ cái) : Người này được coi là vị Bao Công của phố huyện vùng biển?
Câu 7 ( 5 chữ cái) : Tên của người nghệ sĩ nhiếp ảnh?
S
Â
U
S
Ă
C
Ê
T
N
H
N
H
T
N
I
I
V
H
Â
U
H
N
G
Â
S
Câu 8 (6 chữ cái): Người nghệ sĩ cần có cái tâm, cái nhìn ……… trước cuộc đời.
Câu 9 (19 chữ cái): Đây là quan điểm nghệ thuật mà nghệ sĩ Phùng đã nhận ra sau khi chứng kiến và thấu hiểu tình cảnh sống của gia đình làng chài ?
KẾT QUẢ
Ị
N
G
H
Ệ
T
H
U
Ậ
T
V
N
H
Â
N
S
I
N
H
B
Ế
N
Q
U
Ê
T
I
N
H
A
N
H
V
À
T
À
I
N
Ă
N
G
B
Ố
I
R
Ố
I
K
I
N
N
G
Ạ
C
V
Ứ
T
Đ
Â
U
P
H
Ù
N
G
S
Â
U
S
Ắ
C
H
Thuyết trình:
Giải pháp phòng chống bạo lực gia đình
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, MỞ RỘNG
Về nhà:
- Đọc trọn vẹn truyện ngắn Chiếc thuyền ngoài xa.
- Chỉ ra những đổi mới của truyện ngắn Nguyễn Minh Châu sau 1975
HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, TÌM TÒI, MỞ RỘNG
Cảm ơn quý thầy cô đã đến dự giờ thăm lớp!