Chiếu dời đô
I) Tìm hiểu chung:
1) Tác giả:

Lí Công Uẩn(974-1028), tức vua Lí Thái Tổ, (lấy niên hiệu là Thuận Thiên)
Ông là người châu Cổ Pháp, lộ Bắc Giang(Nay là xã Đình Bảng, huyện Từ Sơn, tỉnh Bắc Ninh).
Ông là người thông minh có lòng nhân ái, có chí lớn, và lập được nhiều chiến công
Ông là người sáng lập ra vương triều nhà Lí, mở ra thời kì hung thịnh cho đất nước
Tượng đài Vua Lý Thái Tổ được đặt tại vườn hoa Lý Thái Tổ, đường Đinh Tiên Hoàng, quận Hoàn Kiếm, trung tâm thủ đô Hà Nội.
II) Tìm hiểu chung:
2) Tác phẩm
Hoàn cảnh ra đời: Năm Canh Tuất niên hiệu Thuận Thiên thứ nhất(1010), Lí Công Uẩn viết bài chiếu bày tỏ ý định dời đô từ Hoa Lư ( nay thuộc tỉnh Ninh Bình ) ra thành Đại La (tức Hà Nội ngày nay)
Bức cuốn thư “Chiếu dời đô” (Thiên đô chiếu) ở đền Đô – Bắc Ninh
Bức “Chiếu dời đô” được mạ vàng, gắn trên khung gỗ hương
Mộc bản “ Chiếu dời đô” được Trung tâm lưu trữ Quốc gia IV tìm thấy trong dịp Đại lễ niệm 1000 năm Thang Long – Hà Nội
Thể loại: Chiếu






- PTBĐ: Nghị luận( vấn đề nghị luận: sự cần thiết dời đô từ Hoa Lư ra thành Đại La)
Bố cục: 3 phần
+) Phần 1: Từ đầu đến “ Không thể không đổi”: Lý do rời đô
+)Phần 2: Tiếp đến “muôn đời”: Lí do chọn thành Đại La là kinh đô mới.
+) Phần 3: Còn lại: Quyết định của vua
II) Tìm hiểu chi tiết:
1) Lí do rời đô
Trong lịch sử:
+) Nhà Thương năm lần dời đô
+) Nhà Chu ba lần dời đô
Ng. nhân:
+) Muốn định đô ở nơi trung tâm.
+) Mưu toan nghiệp lớn, tính kế muôn đời con cháu
+) Trên vâng mệnh trời, dưới theo ý dân
Kết quả:
+) Vận nước lâu dài, pho
ng tục phồn thịnh
Nêu sử sách làm tiền đề, chỗ dựa cho lí lẽ
Thực tế lịch sử nước ta(thế mà…không thể không dời đổi)
Thực tế nhà Đinh, Lê:
Cứ đóng yên đô ở thành Hoa Lư
Ng. nhân:
+) Theo ý riêng mình
+) Khinh thường mệnh trời
+) Không noi theo dấu cũ của Thương, Chu.
Hậu quả
+) Triều đại không được lâu bền, số vận ngắn ngủi
+) Trăm họ phải hao tốn, muôn vật không được thích nghi
Lập luận chặt chẽ, luận cứ thuyết phục, lời văn iền ngẫu cân xứng, nhịp nhàng

“Trẫm rất đau xót về việc đó, không thể không dời đổi.”
+Hình thức: “không thể không dời đổi” : Cấu trúc phủ định hai lần khiến cho ý khẳng định thêm mạnh mẽ
+Nội dung: Thể hiện những trăn trở của nhà vua -> Quyết tâm dời đô
Bộc lộ cảm tình cảm yêu nước, thương dân sâu sắc.
Kết hợp hài hòa giữa lí và tình
Việc dời đô là cần thiết


II) Tìm hiểu chi tiết:
2) Lý do chọn thành Đại La là kinh đô mới

Nghệ thuật:
+) Nghệ thuật: lập luận chặt chẽ
+)Phân tích toàn diện, thấu đáo
+)Câu văn biền nghiễn ngẫu cân xứng, nhịp nhàng
Đại La xứng đáng là kinh đô bậc nhất của đế vương muôn đời -> Khát vọng và niềm tin vào sự thái Binh, thịnh trị của đất nước
Về lịch sử
Về vị thế địa lý
Về vị thế chính trị, văn hóa
Về tiềm năng
Đại La hội tụ mọi điều kiện để trở thành kinh đô của đất nước
=> Lập luận chặt chẽ. Lời văn biền ngẫu cân xứng, nhịp nhàng.
II) Tìm hiểu chi tiết
3) Quyết định của nhà vua:
Vì sao nói “Chiếu dời đô” ra đời phản ánh ý chí độc lập tự cường và phát triển lớn mạnh của dân tộc Đại Việt
Triều đình nhà Lí đủ lớn mạnh chấm dứt phong kiến cát cứ
- Dân tộc Đại Việt đủ sức sánh ngang hang với phương Bắc
- Định đô ở Thăng Long là nguyện vọng của nhân dân xây dựng một đất nước độc lập tự cường
Dời đô còn thể hiện tầm nhìn chiến lược, sự hiểu biết sâu rộng của người đứng đầu đất nước.
Việc dời đo từ Hoa Lư ra Đại La hội tụ đủ ba yếu tố: Thiên thời – Địa lợi – Nhân hòa
Quyết định chọn Đại La làm kinh đô mới
III) Tổng kết
* Ý nghĩa văn bản:
- Thông báo về việc dời đô
- Nhận thức về vị thế, sự phát triển của đất nước
- Tầm nhìn xa trông rộng của nhà v
Nghệ thuật: Bài chiếu viết theo lối biền ngẫu có sức thuyết phục mạnh mẽ với lập luận chặt chẽ, kết hợp hài hòa giữa lí và tình, các vế đối nhau cân xứng, nhịp nhàng
Nội dung: “Chiếu dời đô” phản ánh khát vongj nhân dân về một đất nước độc lập, thống nhất, đồng thời phản ánh ý chí tự cường của dân tộc Đại Việt đang trên đà lớn mạnh