KÍNH CHÀO CÁC CÔ VỀ DỰ GIỜ THĂM LỚP

? Giải các câu đố sau:
Tròn tròn dẹp dẹp
Đánh cái bẹp ra máu. Hỏi lá gì?
- Thầy giáo gặp bạn ngồi chơi
Hùng hồn ngồi xuống ngồi xơi nước chè.
Hỏi Thầy giáo làm gì?

? Các câu sau xuất hiện hiện tượng gì cùa từ.
 Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ. 
- Chiều chiều ra đứng ngõ sau 
Ngó về quê mẹ, ruột đau chín chiều. 
- Thiên trời địa đất vân mây
Vũ mưa phong gió nhật ngày dạ đêm.
Bà già đi chợ Cầu Đông
Bói xem một quẻ có chồng lợi chăng?
Thầy bói xem quẻ nói rằng
Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.
Lợi:
Nướu răng
Ích lợi
Hiện tượng từ đồng âm
Tạo sắc thái hài hước, dí dỏm
Làm cho câu văn hấp dẫn thú vị
1/ Sánh với Na-va “ ranh tướng” Pháp

Dùng lối nói trại âm.
Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương.
2/ Mênh mông muôn mẫu một màu mưa
Mỗi mắt miên man mãi mịt mờ.
Con mèo cái nằm trên mài kèo
Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em.
3/ Con cá đối nằm trên cối đá
4/ Ngọt thơm sau lớp võ gai

Dùng lối nói láy.
Dùng cách điệp âm.
Quả ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng
Mời cô mời bác ăn cùng
Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà.
Dùng từ trái nghĩa, từ nhiều nghĩa.
1/ - Từ ranh tướng gần âm với từ danh tướng

Từ ranh tướng và danh tướng gần âm lời nói, có ý giễu cợt NaVa
- Từ từ nồng nặc đi với từ tiếng tăm tạo ra sự tương phản về ý nghĩa nhằm châm biếm, đã kích NaVa.
Henri Eugène Navarre, hay thường gọi là Na-va là một tướng của quân đội Pháp. Ông đã tham giaThế chiến thứ nhất, Thế chiến thứ hai và là chỉ huy thứ 7 của quân viễn chinh Pháp tại Viễn Đông trong Chiến tranh Đông Dương. Navarre là tổng chỉ huy trong thời gian quân Pháp bị thất trận tại trận Điện Biên Phủ.NaVa đã tự tin vào bản lĩnh của mình và đánh giá thấp lực lượng Việt Minh. Chúng nhanh chống bị thất bại trong chiến dịch Điện Biên Phủ 1954 của quân ta.
5/ Đi tu phật bắt ăn chay
Thịt chó ăn được thịt cầy thì không
Dùng từ đồng nghĩa
6/ Xanh xanh màu của trời cao
Đất nâu mây trắng nắng vàng khói lam
Kìa xem đen đỏ tím tràm
Lại còn nõn chuối da cam bã trầu.
7/ Con công đi chùa làng Kênh
Nó nghe tiếng cồng nó kềnh cổ lại.
Dùng lối tách các yếu tố của từ: công kênh, cồng kềnh
7/ Bác biếu cháu bánh cháu chớ khách sáo 
Cháu lấy cái bánh thích thú háo hức

Dùng dấu thanh
Dùng các từ thuộc cùng trường từ vựng.
Biệp pháp chơi chữ rất phong phú. Có một số kiểu chơi chữ khác như:
1/ Thay đối trật tự các chữ (hay nói ngược)
Học trò là học trò con, tóc đỏ như son là con học trò.
2/ Tách chữ :
Con công đi qua chùa Kênh, nó nghe tiếng cồng, nó kềnh cổ lại 
3/ Từ láy: Con mèo, con mẻo, con meo
Ai dạy mày trèo, mà chẳng dạy tao? 
4/ Dùng các từ cùng trường từ vựng
Con cò chết rủ trên cây,
Cò con mở lịch xem ngày làm ma
Cà cuống uống rượu la đà
Chim ri ríu rít bò ra chia phần
Chào mào thì đánh trống quân,
Chim chích cỡi trần vác mõ đi rao.


5/ Đố chữ 
Hai người đứng bắt tay nhau, 
Chạm trán, chạm đầu, mà chẳng
chạm chân. 
( Chữ A)

CÂU ĐỐ
Ông cố ngoài Huế ông cố ai. Hỏi: cái gì?

Miệng nhà
quan có
gang có
thép

dồ nhà khó
Vừa nhọ
Vừa tâm
THỢ RUỘM KHÓC CHỒNG

“Thiếp từ khi lá thắm xe duyên, khi
vận tía, lúc con đen, điều dại, điều
khôn nhờ bố đỏ.Chàng ở dưới suối
vàng có biếtvợ má hồng, con răng
trắng, tím gan, tím ruột với trời xanh.”
Nguyễn Khuyến
Dùng trong đời sống hằng ngày
Dùng trong câu đố
Dùng trong văn thơ
Dùng trongcâu đối
1
Dùng trong đời sống hằng ngày
THỢ RUỘM KHÓC CHỒNG

“Thiếp từ khi lá thắm xe duyên, khi
vận tía, lúc con đen, điều dại, điều
khôn nhờ bố đỏ.Chàng ở dưới suối
vàng có biếtvợ má hồng, con răng
trắng, tím gan, tím ruột với trời xanh.”
Nguyễn Khuyến
2
3
4
1/ Dùng tên của các loài rắn để chơi chữ ( từ đồng nghĩa)
2/ Câu thứ nhất: Những từ có nghĩa gần gũi với từ thịt: mỡ, nem, giò, chả.
Câu thứ hai: Những từ có nghĩa gần gũi với từ Nứa: tre, trúc, hí hóp.
Phép chơi chữ.
Đọc giai thoại và tìm phép chơi chữ. Em có nhận xét gì về phép chơi chữ trong giai thoại trên.
Chiêu Hổ sống từ thời Lê Cảnh Hưng đến triều Nguyễn. Đôi bạn thơ với Hồ Xuân Hương. Khi ông thi đỗ, Hồ Xuân Hương đã ra một câu đối để tỏ ý chúc bạn pha chút đùa cợt “ Mặc áo Giáp, dải cài chữ Đinh, Mậu Kỹ Canh khoe mình rằng Quý.”
Thế mà Chiêu Hổ lại đối lại rằng “ Làm đĩ Càn, tai đeo hạt Khảm, Tốn, Ly, Đoài khéo nói rằng Khôn.
Từ đó, giữa họ tình bạn không còn thân thiết nữa.
Chơi chữ lấy những chữ
trong thập can và những chữ trong bát quái.
? Phân tích tác dụng phép chơi chữ trong các câu sau:
1/ Chuột chù chê khỉ rằng hôi
Khỉ mới trả lời cả họ mày thơm
2/ Cha con thầy thuốc về quê
Hồi hương phụ tử thì chàng đối chăng? 
3/ Bạn vàng chơi với bạn vàng
Chớ chơi với Vện ra đàng cắn nhau. 


THẢO LUẬN NHÓM 3p
MỖI NHÓM LÀ 1 TỔ, 1 CÂU
? Phân tích tác dụng phép chơi chữ trong các câu sau:
1/ Chuột chù chê khỉ rằng hôi
Khỉ mới trả lời cả họ mày thơm
-> Tác giả dân gian muốn châm biếm những người đem chủ quan của mình gán ghép cho người khác mà không thấy được mình cũng có khuyết điểm tương tự như thế, chả ai hơn ai, chả biết mèo nào cắn mỉu nào! 


? Phân tích tác dụng phép chơi chữ trong các câu sau:

2/ Cha con thầy thuốc về quê
Hồi hương phụ tử thì chàng đối chăng? 

-> Cái độc đáo ở nghệ thuật chơi chữ trong câu thơ này là vừa có hai từ tương đương nghĩa "cha con" (thuần Việt) với "phụ tử" (Hán Việt); "về quê" (thuần Việt) với "hồi hương" (Hán Việt). Rồi "thầy thuốc" để chỉ nghề nghiệp của hai "cha con" mà "hồi hương", " phụ tử" là những vị thuốc nổi tiếng trong đông y!
? Phân tích tác dụng phép chơi chữ trong các câu sau:

3/ Bạn vàng chơi với bạn vàng
Chớ chơi với Vện ra đàng cắn nhau.

-> Từ "bạn vàng" của "những con chó" làm cho người nghe liên tưởng đến "bạn vàng của con người" cũng là một dụng ý thật đắc mà nghệ thuật chơi chữ tạo ra đó là cách nhắc trong việc chọn bạn mà chơi.
C/ HƯỚNG DẪN TỰ HỌC
- Sưu tầm ca dao, th.ng, t.ng có sử dụng các lỗi chơi chữ và phân tích giá trị của chúng.
- Sưu tầm một số cách chơi chữ trong sách báo, trong đời sống hằng ngày.
- Tham khảo tài liệu để tìm thêm nhiều lối chơi chữ khác.