Chuyên đề bài giảng ôn tập cho học sinh lớp 9
MÔN NGỮ VĂN
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG














Kết quả cần đạt
- Biết cách làm bài nghị luận, vận dụng lý thuyết vào tạo lập văn bản nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống xã hội.
- Phát triển năng lực ngôn ngữ, tư duy, sáng tạo, tự học.
- Nhận xét, đánh giá sự việc, hiện tượng một cách khoa học, khách quan.
Đặc điểm văn nghị luận
Luận điểm
Lập luận
Luận cứ
là ý kiến thể hiện tư tưởng, quan điểm của bài văn được nêu ra dưới hình thức câu khẳng định (hay phủ định), được diễn đạt sáng tỏ, dễ hiểu, nhất quán.
là lí lẽ, dẫn chứng đưa ra làm cơ sở cho luận điểm.
là cách nêu luận cứ để dẫn đến luận điểm
I. ÔN TẬP LÝ THUYẾT
* Đặc điểm chung về văn nghị luận
Khái niệm.
Văn nghị luận là văn được viết ra nhằm xác lập cho người đọc, người nghe một tư tưởng, quan điểm nào đó. Muốn thế, văn nghị luận phải có luận điểm rõ ràng, có lí lẽ, dẫn chứng thuyết phục.
Nghị luận xã hội.
Các kiểu văn nghị luận
Nghị luận văn học.
*Nghị luận về một sự việc, hiện tượng đời sống.
- Khái niệm: Nghị luận về một sự việc, hiện tượng trong đời sống xã hội là bàn về một sự việc, hiện tượng có ý nghĩa đối với xã hội, đáng khen, đáng chê hay có vấn đề đáng suy nghĩ.
- Các sự việc, hiện tượng đời sống.
Sự việc, hiện tượng tích cực: giữ gìn phát huy đời sống của dân tộc; tấm gương người tốt, việc tốt; học sinh nghèo vượt khó...
Sự việc, hiện tượng tiêu cực: bạo lực học đường; an toàn giao thông; ô nhiễm môi trường; nói tục, chửi bậy; thất hứa, sai hẹn; bệnh lề mề...
- Các dạng đề văn nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống
+ Thông qua lời nhận định
+ Dưới dạng câu chuyện.
- Cách làm bài nghị luận về sự việc, hiện tượng đời sống.
Tìm hiểu đề, tìm ý: Đọc kĩ đề và trả lời câu hỏi: Đề thuộc loại gì? Đề nêu sự việc hiện tượng gì? Đề yêu cầu làm gì? Phân tích tìm ý nghĩa của sự việc.
Lập dàn ý:
+ Mở bài: Giới thiệu sự việc, hiện tượng cần bàn luận.
+ Thân bài: Liên hệ thực tế, phân tích các mặt; nêu đánh giá, nhận định.
Lưu ý: - Giải thích về hiện tượng đời sống
- Nêu biểu hiện (thực trạng) của vấn đề
- Nguyên nhân
- Hậu quả (tiêu cực); kết quả (tích cực)
- Giải pháp.
+ Kết bài: Kết luận, khẳng định, phủ định, lời khuyên.
- Viết bài.
- Đọc lại bài viết và sửa chữa.

II. BÀI TẬP
Điện thoại di động là một trong những phương tiện thông tin liên lạc hữu ích của con người hiện nay. Thế nhưng, một bộ phận học sinh lại sử dụng chưa đúng cách, với mục đích chưa tốt. Trình bày suy nghĩ của em về hiện tượng trên.
GỢI Ý:
- Tìm hiểu đề:
Xác định vấn đề nghị luận: Suy nghĩ về cách sử dụng điện thoại di động chưa đúng cách, với mục đích chưa tốt của một bộ phận học sinh.
- Lập dàn ý:
*Mở bài: Ngày nay điện thoại di động là phương tiện quan trọng, nhưng đa số học sinh sử dụng không đúng cách, với mục đích chưa tốt.


*Thân bài:
- Giải thích: Điện thoại di động loại điện thoại cầm tay, kích thước nhỏ gọn, có hòa mạng, giúp trao đổi thông tin...
- Biểu hiện:
+ Dùng chưa đúng cách: dùng trong giờ học, dùng quá khuya, sử dụng khi tham gia giao thông, chụp ảnh, quay bạn bị đánh đập đưa lên mạng...
+ Dùng sai mục đích: quay cóp trong giờ kiểm tra, sao chép đáp án, bài văn mẫu, phát tán nội dung xấu, đánh điện tử...
- Nguyên nhân: Do sự bùng nổ công nghệ thông tin, sự quản lý của gia đình, việc lạm dụng điện thoại của học sinh...
- Hậu quả: gây ra tình trạng lười học bài, lười suy nghĩ, dễ bị ảnh hưởng văn hóa không lành mạnh, vi phạm chuẩn mực đạo đức...

- Giải pháp: HS cần có thái độ đúng đắn, ý thức tự giác trong học tập, gia đình quan tâm, gần gũi học sinh, nhà trường quản lí chặt chẽ việc sử dụng điện thoại, tạo ra sân chơi lành mạnh cho học sinh...
*Kết bài: Cần sử dụng điện thoại đúng mục đích, đúng cách. Biết kiểm soát hành vi và trang bị kĩ năng sống cần thiết cho bản thân.

Bài tập về nhà

Lập dàn ý cho đề bài “Trò chơi điện tử là món tiêu khiển hấp dẫn. nhiều bạn vì mải chơi mà sao nhãng học tập và còn phạm những sai lầm khác. Hãy nêu ý kiến của em về hiện tượng đó”.