Khởi động

Khởi động
Em hãy trả lời câu hỏi sau

-Sau khi nghe bài hát trên gợi lên cho em một tác phẩm
văn học nào ?
- Em biết gì về vị thế của người phụ nữ Việt Nam
trong thời phong kiến ?
- Trong các tác phẩm viết về người phụ nữ em ấn
tượng sâu sắc nhất với tác phẩm nào ? Hãy chia
sẻ ấn tượng cuả em về tác phẩm đó ?

Bài 1 : thế giới
vănkìbản
1
:
ảo

Chuyện người
con gái

Nội dung bài
học
I . Tri thức ngữ
II . Tìm hiểu
1 . Truyện truyền
kì
2 . Điển tích , điển

văn
cố

III . Tìm hiểu chi
1 . cốt truyện , không gian thời gian ,
tiết
nhân vật , ngôn ngữ trong tác phẩm
2 . nhân vật trong tác
phẩm
3 . yếu tố kì
ảo

chung

1 . Tác
giả
2 . Tác
phẩm

IV . Tổng
1 . Nội
kết
dung
2 . Nghệ
thuật

I.
Tri thức
ngữ văn

Hoạt động
EM HÃY TRẢ LỜI CÂU HOỈ
nhóm
SAUem về truyện
• Trình bày hiểu biết của
truyền kì?
• Trình bày khái niệm về điển tích, điển
cố?
• Nêu sự khác biệt về nghĩa của một số
yếu tố Hán Việt dễ nhầm lẫn?

1. Truyện
Đặc
truyền kì
điểm

Là thể
loại
văn
xuôi
tự sự

Phát triển
mạnh mẽ
từ thời
trung đại

Dùng yếu tố
Thuộc Sử dụng Yếu tố kì ảo
và
yếu
tố
hiện
kì ảo làm
nhiều
bộ phận
phương thức văn học yếu tố thực kết hợp,
đan xen một
nghệ thuật để
của
văn
viết.
phản ánh
học dân cách linh hoạt.
cuộc sống.
gian

Cốt truyện
Truyện truyền kì có khi mô
phỏng

Cốt truyện
dân gian

Dã sử lưu truyền
rộng rãi trong
nhân dân

.

Có khi mượng từ
truyện truyền kì
trung quốc .

Được tổ chức chủ
yếu dựa trên chuỗi
sự kiện sắp xếp theo
trật tự tuyến tính có
quan hệ nhân quả

Nhân vật
1

Thế giới nhân vật
trong truyện
truyền kì đa
dạng , phong phú

2

Trong đó nổi bật
nhất là ba nhóm :
thần tiên , người
trần và yêu quái

3

Các nhân vật
thường có những
nét kì lạ , biểu
hiện ở nguồn gốc
ra đời , ngoại hình
hay năng lực siêu
nhiên

Không gian thời gian
Không gian: Thường có sự
pha trộn giữa cõi trần, cõi
tiên, cõi âm.

Thời gian: Có sự kết hợp chặt chẽ
giữa thời gian thực và thời gian kì ảo

Các hình thức không gian
này không tồn tại tách biệt
mà liên thông với nhau . .

Thời gian thực
tạo nên giá trị
hiện thực của
truyện truyền kì

.

.

Thời gian kì ảo
thường được sử
dụng khi nói về cõi
tiên, cõi âm.

Ngôn
ngữ

Truyện truyền kì sử dụng nhiều điển tích, điển
cố.

Điển tích “ngọc
Mị Nương"

Điển cố “đặt mồi
lửa vào dưới
đống củi”

1.Điển tích ,
điển cố

Điển
tích
• Là câu chuyện trong
sách xưa.
• Được dẫn lại một cách
cô đúc trong văn bản
của các tác giả đời sau

Điển
cố

• Là sự việc hay câu chữ
trong sách xưa.
• Được dẫn lại trong văn
bản của các tác giả đời
sau.

Những tích truyện, kinh sách, từ ngữ, lời thơ... khi đã
thành điển tích điển cố đều được xem là mẫu mực,
giàu ý nghĩa.

Các tác giả thường sử
dụng để:

Gia tăng tính
hàm súc, uyên
bác.

Gợi liên tưởng
phong phú cho
người đọc.

Quá trình hình thành lâu
dài, gắn với văn hóa, văn
học của thời xa xưa.
Để hiểu được ý nghĩa người
đọc cần tìm hiểu qua chú
giải hoặc tra cứu tài liệu liên
quan.

II .
Tìm
hiểu

Hoạt động
Nhóm
1 nhóm

Trình bày hiểu biết của em về tác
giả Nguyễn Dữ và văn bản
“Chuyện người con gái Nam
Xương".

Nhóm
Xác định bố cục2của văn bản

Nhóm
3 truyện và
Tóm tắt cốt
xác định chủ đề của
tác phẩm “Chuyện
người con gái Nam
Xương"?

1.Tác giả
• Quê quán: Hải Dương.
• Ông sống ở thế kỉ XVI (thời Lê –
Mạc).
• Ông học rộng, tài cao, làm quan

một năm rồi sống ẩn dật ở vùng
núi rừng Thanh Hóa.

Nguyễn

• “Truyền kì mạn lục” là tác phẩm
tiêu biểu nhất của ông viết bằng
chữ Hán được đánh giá là “Thiên
cổ kì búť".

1.Tác
phẩm

a. Xuất xứ tác
phẩm
-Là truyện thứ 16 trong số 20
truyện của tập “Truyền kì mạn
lục”

b. Bố cục
• Phần 1 (Vũ Thị Thiết, người con gái... cha mẹ đẻ mình)
=> Cuộc hôn nhân giữa Trương Sinh và Vũ Nương, sự xa cách vì chiến
tranh phẩm hạnh của Vũ Nương trong thời gian xa cách.
• Phần 2 (tiếp .... trót đã qua rồi)

=> Nỗi oan khuất và cái chết bi thảm của Vũ Nương.
• Phần 3 (Còn lại)
=> Vũ Nương được giải oan

•

d. Chủ đề tác
phẩm
Thể hiện niềm xót
xa thương cảm đối với số
phận bi kịch của người phụ nữ trong xã hội
phong kiến.

• Tấm lòng nâng niu, trân trọng đối với
những phẩm chất đẹp đẽ của họ.
• Lên án chế độ phong kiến đầy rẫy bất
công.

III.
Tìm
hiểu chi

1.Cốt truyện , không gian thời gian , nhân
vật , ngôn ngữ
HOẠT ĐỘNG CẶP
ĐÔI
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
• Cốt truyện “Chuyện người con
gái Nam Xương” có gì đặc biệt?
• Thời gian, không gian cũng như
nhân vật và ngôn ngữ trong tác
phẩm có đặc điểm gì?

a. Cốt
Mô phỏng cốt truyện dân truyện
gian lưu truyền rộng rãi trong nhân
dân.

Truyện kể về một
người con gái tên
Vũ Thị Thiết quê ở
huyện Nam Xương.

Cuộc đời và bi kịch
của nàng đã trở
thành cảm hứng để
Nguyễn Dữ viết
nên tác phẩm.

a. Cốt
Cốt truyện được xắp xếptruyện
theo trật tự tuyến tính , có nhân
và quả

Vũ Thị Thiết làm
vợ Trương Sinh.

Trương Sinh vì ít
học mà phải đi
lính.

Mẹ chồng vì thương
nhớ Trương Sinh mà
mất

Vũ Nương ở nhà
sinh con chăm lo
mẹ già, một lòng
chờ đợi chồng.

Trương Sinh trở về, nghe lời con
thơ nên nghi ngờ Vũ Nương.

Vũ Nương vì oan khuất
mà gieo mình tự tử.

Nàng gặp lại Phan Lang - người
quen cùng làng, nhờ đưa tín vật
để chồng giải oan cho mình.

Vũ Nương được Linh
Phi cứu giúp.

Trương Sinh nhận ra tín vật của
vợ lập đàn giải oan.

Vũ Nương xuất hiện lộng
lẫy, nói lời cảm tạ rồi biến
mất.

b. không
gian thời
gian

Không gian trong tác phẩm pha
trộn giữa cõi trần và cõi tiên.

Nó không tách biệt mà có
sự liên thông với nhau.

c. Hệ
thống
nhân vật

Người trần: Vũ Nương,
Trương Sinh, Phan Lang ...

Thần tiên: Linh Phi
vợ

Tạo nên
màu sắc
kì ảo cho
tác phẩm.

d. Ngôn
ngữ
Sử dụng nhiều điển tích điển cố ngôn
ngữ mang màu sắc chuẩn mực, ý nghĩa.

•
•
•
•
•

Gợi liên tưởng phong
phú cho người đọc.

Ví dụ:
· Điển tích Tào Nga.
· Chim Tinh Vệ.
· Ngựa Hồ gầm gió Bắc, chim Việt đậu cành Nam
...

Các điển tích điển cố sử dụng trong
tác phẩm:
· Đều làm tăng giá trị biểu cảm của
tác phẩm.
· Thể hiện uyên bác của tác giả gợi
nhiều sự liên tưởng cho người đọc.

1.nhân vật
Em hãy trả lời câu hỏi
trong sau
tác
:
• Phân tích nhân vât Vũ Nương để làm rõ
phẩm chất
của nàng?
phẩm

• Lời than của Vũ Nương trước khi gieo mình
xuống sông thể hiện điều gì? Đặc điểm ngôn
ngữ nhân vật trong truyện truyền kì?
• Nguyên nhân gây nên bi kịch của Vũ Nương
là gì? Nguyên nhân nào là chủ yếu?

1.Nhân vật trong tác
phẩm
Em hãy trả lời câu hỏi sau:
• Cái chết của Vũ Nương thể hiện điều
gì
?
• Nhân vật Trương Sinh hiện lên là
người như thế nào ? Trương sinh đại
diện cho tầng lớp nào trong xã hội
phong
kiến
?
• Nhân vật Phan Lang được khắc họa
ở những không gian thời gian nào ?
Nhân vật này có vai trò gì trong
truyện ?

a. Nhân vật
Trước khi chồng đi línhVũ Nương
Tên thật là Vũ Thị Thiết
người huyện Nam Xương.
Là người con gái xinh đẹp, thùy mị
nết na và giữ gìn khuôn phép.
Nàng kết duyên với chàng Trương Sinh.
Trương Sinh đi lính, Vũ Nương chỉ mong
Trương Sinh bình an trở về.

Vũ Nương là một người:
• Người vợ hiền biết cảm thông
trước những vất vả gian lao
mà chồng phải chịu đựng.
• Là người con dâu hiếu thảo
đồng cảm chia sẻ với nỗi
niềm mà người mẹ phải chịu.

Khi chồng đi lính

Vũ Nương ở lại tần tảo
chăm con, chăm sóc mẹ
chồng .

Mẹ chồng đổ bệnh “nàng hết sức
thuốc thang... lấy lời khôn khéo
khuyên lơn".
Mẹ chồng mất nàng hết lòng thương
xót, ma chay, tế lễ như đối với cha mẹ
đẻ.
Là người vợ thủy chung luôn yêu
thương chồng con tha thiết.

Ở Vũ Nương hiện lên những phẩm chất
tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam:

Đoan
trang

Thủy
chung

Đảm đang

Tiết hạnh

Khi bị chồng nghi
oan
Vũ Nương đã
nhiều lần phân
trần với chồng
nhưng không
được.

Nàng cam chịu số
phận và hoàn cảnh
nên đã gieo mình
xuống sông.

Lời than của Vũ Nương trước khi gieo mình
xuống sông:
“Kẻ bạc mênh này duyên phân hẩm hiu , chồng con rẫy bỏ,
điều đâu bay buộc, tiếng chịu nhuốc nhơ...."
Lời than thể hiện sự thất
vọng tột cùng nhưng cũng
vô cùng quyết liệt.

Lời thề đầy ai oán, phẫn uất,
quyết lấy cái chết để chứng minh
cho sự trong sạch của bản thân

Thân phận nhỏ bé cũng như nỗi oan
khuất không ai thấu tỏ.

Lời than của Vũ Nương trươc khi gieo mình
xuống sông:
“...Nếu thiếp đoan trang giữ tiết, trinh bạch gìn lòng, vào nước
xin làm ngọc Mị Nương, xuống đất xin làm cỏ Ngu mĩ ... "
sử dụng điển
tích , điển cố

Có ý nghĩa hàm súc uyên bác lại
mang đến liên tưởng phong phú

Thể hiện sự oan ức
thấu trời của nàng

Ngôn ngữ trong truyện truyền kì chuẩn
mực, giàu

Nguyên nhân cái chết của Vũ Nương

Xuất phát từ cuộc
hôn nhân không có
sự bình đẳng và thế
đứng của người vợ
trong chế độ gia
trưởng phong kiến.

Do chiến
tranh phong
kiến (nguyên
nhân gián
tiếp)

Do lời nó
ngây thơ
của trẻ
(nguyên
nhân tiếp
trực )

Bắt nguồn từ
sự hồ đồ,
độc đoán của
Trương Sinh.

Sự ra đi của Vũ Nương là:
• Lời tố cáo đanh thép xã hội
phong kiến bất công đối với
người phụ nữ.
• Thể hiện sự tiếc thương đối với
người phụ nữ đức hạnh, tài sắc
nhưng bạc mệnh.

b Nhân vật Trương
Sinh .
Trương Sinh là con
nhà giàu, thất học.

Là người đa nghi,
có tính ghen tuông.

Gia trưởng, độc đoán
không hề muốn nghe
vợ hay ai giai thích.

Trương Sinh hiện lên là đại diện cho
những
người đàn ông trong xã hội phong

Trương Sinh
Là người gia trưởng,
độc đoán nặng nề tư
tưởng cổ hủ, luôn đặt
mình là nhất.

Không hề muốn
lắng nghe ai kể cả
người đầu ấp tay
gối với mình.

Sự độc đoán, ghen tuông mù quáng của Trương
Sinh là

c. Nhân vật Phan Lang
.
Là người cùng làng
với Vũ Nương vì có ân
cứu mạng với Linh Phi
nên đươc cứu.

Đóng vai trò là
người "truyền" tin
giữa Vũ Nương và
Trương Sinh.

Xuất hiện trong cả
không gian thực và
ảo.

· Đóng vai trò then chốt để nỗi oan của Vũ Nương
được giải tỏa.
· Tạo nên một cuộc gặp mặt “huyền ảo” giữa nàng và
Trương Sinh.

1.Yếu
HOẠT ĐỘNG CẶP
tố
kì
ĐÔI
Em hãy trả lời câu
· Theo em trong tác phẩm “Chuyện
người
hỏi sau
: con gái Nam Xương" có
ảo
những chi tiết kì ảo nào?
· Hình ảnh Vũ Nương hiện về khi Trương Sinh lập đàn giải oan trên
bến Hoàng Giang được tác giả miêu tả qua những chi tiết nào?
Theo em đoạn kết có màu sắc kì ảo này có tác dụng gì trong việc
thể hiện chủ đề tác phẩm?

Giất mơ của Phan
Lang

Phan Lang đêm nằm mộng thấy có người
xin chàng thả rùa xanh mà chàng vừa bắt
được (Linh phi hóa thân).

Có một thế giới dưới
nước và Linh Phi hóa
thân thành chú rùa

Phan Lang đã thả
rùa xanh (hóa thân
của Linh Phi).

Phan Lang là cây cầu
nối giữa Vũ Nương
và Trương Sinh.

Linh Phi cứu sống Vũ Nương và Phan
Lang

Linh Phi đã cứu Vũ
Nương khi nàng tự vẫn
và đưa nàng về thủy
cung của mình.

Linh Phi đã cứu
Phan Lang - ân
nhân cứu mạng
của mình.

Linh Phi cho
Vũ Nương và
Phan Lang ở
động rùa dưới
thủy cung.

Vũ Nương hiện về khi Trương Sinh lập đàn giải
oan

Nàng ngồi trên một chiếc kiệu hoa, đứng
giữa dòng nước, theo sau có đến năm
mươi chiếc xe cờ tán, võng lọng, rực rỡ
lúc ẩn lúc hiệu mà nói vọng vào.

Đoạn kết có màu sắc kì ảo
Góp phần hoàn thiện tính cách
và nhân phẩm của nhân vật.
Vũ Nương trở
về trực tiếp
nói lời từ biệt
cuối cùng

Làm tăng thêm giá trị hiện thực
và nhân đạo cho tác phẩm.

Trương Sinh vì thế mà
cũng tỏ ra là người biết
hối lỗi, khát khao hạnh
phúc trong muộn màng.

Là tiếng nói bênh vực con
người, là minh chứng cho
đạo lý ở hiền gặp lành của
nhân gian.

IV. Tổng
kết

Em hãy trả lời câu hỏi
sau :
Trình bày nhận xét của em về nội dung, nghệ thuật của
văn bản “Chuyện người con gái Nam Xương".