Trong cuộc sống, có
khi nào em buồn bã
hoặc nuối tiếc rất lâu
về một việc gì đó/
được nghe kể về câu
chuyện để lại sự tiếc
nuối của bạn bè /
người thân ? Em hãy
chia sẻ câu chuyện
cùng cả lớp.

1. Đọc văn bản

Yêu cầu:
Đọc với ngữ điệu phù hợp, lưu ý giọng đọc
khi đọc lời người kể chuyện và khi đọc lời
nhân vật ( chậm rãi, thâm trầm, hốt hoảng,
sợ hãi, kinh ngạc, đau đớn, … )

1. Đọc văn bản
Các dòng sông trôi đi như thời gian, và cũng như thời gian, trên mặt nước các
triền sông biết bao nhiêu là chuyện đời đã diễn ra. Nhất là về đêm, trên làn nước
của dòng sông quê hương tôi lấp lánh hằng hà những đốm sáng bí ẩn, có cả điều
bí ẩn của đời tôi.
Năm ấy, nhằm trúng đỉnh lũ đêm Rằm tháng Bảy, một loạt bom Mỹ phá tan vệt đê
canh giữ đằng trước làng tôi. Dứt dây nổ của bom và tiếng gầm ghê rợn của máy
bay cường kích là chuỗi ầm ầm long lở của dòng sông phá bung đê tràn ngang
vào đồng ruộng.
Từ trên điển canh tôi chạy lao về làng. Hồi chiều nghe tin vợ ở nhà trở dạ nhưng
tôi không thể rời vị trí hộ đê. Bây giờ giời đất sập rồi, trong tôi chỉ còn con tôi,
vợ tôi. Tôi dốc toàn lực bình sinh vào đôi chân. Đằng sau, cơn đại hồng thuỷ
đuổi bén gót.

Nước đã ngập làng. Tôi về, kịp dìu vợ leo lên mái thì vừa đợt dâng nước thứ hai.
Mái nhà tranh của vợ chồng tôi bị lôi đi trong đêm. Đến khi mái rạ sắp rã tan ra
thì ơn trời nó vương vào thân đa trước đình làng.
Đã cả một đám đông bám trên các cành. Nhiều bàn tay chìa xuống giúp tôi đỡ
vợ con trèo lên. Vợ tôi ôm khư khư đứa con mới sinh, nhất định không để tôi bế
đỡ.
- Con trai... con trai mà... yên tâm, con trai... Để yên em ẵm, anh vụng lắm...
Nhiều giờ trôi qua. Mưa tuôn, gió thổi. Mực nước không dâng cao hơn, nhưng
chảy xiết hơn. Cây đa đầy người hơn. Tôi mỏi nhừ. Tay ôm chặt vợ, tay níu mình
vào chạc cây. Vợ tôi yếu lả, ướt lướt thướt, lạnh ngắt.
Khoảng gần sáng, bỗng có tiếng quẫy nước ngay dưới cành đa của vợ chồng tôi.
Một giọng nghẹn sặc với lên:
- Cứu mẹ con tôi mấy... cứu mấy... con gái tôi...
Một bàn tay nhớt và lạnh như tay ma rờ vào chân tôi đang buông thõng. Tôi vội
cúi xuống, đưa tay ra. Nhưng bàn tay của người đàn bà dưới nước truội đi,

chìm nghỉm. Cành đa kêu rắc, chao mạnh. Vợ tôi “ối” kêu một
tiếng thảng thốt, và “ùm”, con trai tôi, đứa con sơ sinh tôi chưa
được nhìn thấy mặt, tuột khỏi bọc ni lông trên tay mẹ nó, san
xuống làn nước tối tăm.
- Trời ơi! Con tôi...! - Vợ tôi hét rú lên và lao ngay lập tức xuống
hòng chụp lấy con.
Tôi phóng mình theo. Nước lạnh, ngầu bùn, sâu hút và cuốn
mạnh. Tôi vớ kịp thằng con, nhao vội lên, trao nó cho những bàn
tay đang chìa xuống, rồi lại lặn tiếp ngay để cứu vợ. Nhiều người
phi xuống theo để trợ sức tôi...
Tôi tỉnh lại, thấy trời sáng rồi và đã tạnh mưa. Tôi nằm trong
khoang một ca nô cứu nạn đầy ắp người. Hồi đêm, tôi đã vật lộn
điên dại quyết sống mái một phen với làn nước giết người,
nhưng tôi đã thua cuộc. Ưa ra cả máu tai máu mũi mà không
những không cứu nổi vợ, đến thi thể cô ấy cũng bất lực không

- Phận chị ấy đã vậy, thôi thì anh phải nén lòng lại, giữ sức khoẻ mà nuôi con. Ơn
trời, anh còn kịp cứu được cháu. Chao ôi, vừa kịp khóc chào đời đã trải một cơn
kinh hoàng hú vía. Anh coi con anh này. Cứ như không. Đã bú, đã ngủ rồi đây này.
Ngoan chưa này... Ôi chao, nó tè dầm rồi này.
Chị nựng nịu, và từ từ giở bọc chăn chiên đang ủ kín con tôi. Chị thay tã cho nó.
Tôi nhìn. Choáng váng, chết lặng, tôi nén một tiếng kêu thất thanh.
- Con tôi... - Tôi oà khóc, đỡ lấy bọc chăn. - Con tôi!
Từ bấy tới nay, thời gian trôi qua và triền nước trôi đi, tôi đã có tuổi và con gái tôi
đã thành một thiếu nữ đẹp nhất làng. Nó là đứa con của làn nước, mọi người đều
nói thế bởi vì chuyện nó sa xuống dòng nước lụt rồi được cha nó cứu lên thì cả làng
ai cũng biết. Nhưng điều bí mật kia thì không ai hay, kể cả con gái tôi nó cũng
không thể biết. Chỉ có dòng sông biết.
Có ngày nào mà tôi không ra đê ngắm làn nước trôi. Vợ tôi, con trai tôi và người
đàn bà vô danh nhìn tôi từ đáy nước. Thời gian, năm tháng cứ trôi, dòng sông và
lịch sử tất thảy đều đổi thay nhưng mà niềm đau của đời tôi thì khôn nguôi bởi vì ấy
là một niềm đau không thể nói nên lời.

2. Tìm hiểu chung
a) Tác giả

Quê: Quảng
Bình
2
(1
95

“ Nỗi buồn chiến tranh”(1991) –

vào năm 1975

một tiểu thuyết được dư luận và
bạn đọc trong và
ngoài nước đánh
giá rất
cao

N
in

văn sau khi giải ngũ

h

Tên tuổi của ông gắn với

Bả
o

1969 và bắt đầu viết

)

Ông vào bộ đội năm

2. Tìm hiểu chung
b) Tác phẩm
Thể loại:
Truyện ngắn

Đề tài:
Chiến tranh

Chủ đề:
+ Thể hiện trực tiếp nỗi mất mát của con
người trong chiến tranh
+ Tố cáo, phản đối chiến tranh cùng sự sâu
sắc với nỗi đau mà con người phải nhận

Xuất xứ:

In trong “những truyện
ngắn”, NXB Trẻ, TP Hồ Chí
Minh, 2021, tr21 - 24

1. Bối cảnh, cốt truyện

Tại một lành quê

Bối cảnh

Thời điểm đêm Rằm tháng Bảy, trong thời kì
kháng chiến chống đề quốc Mỹ
Làng của “tôi” bị chìm trong lũ lụt, do một loạt
bom Mỹ phá tan vệt đê canh giữ trước làng

Cốt truyện của tác
phẩm xoay quanh sự
kiện nào ?

Xoay quanh sự kiện cơn lũ

Cốt truyện
Nhân vật “tôi” mất vợ, mất con, có một đứa trẻ
được vớt lên từ dòng nước đã tạo một sự thay
đổi lớn cho cuộc đời anh: một gia đình bị xé
tan, một bí mật được cất giấu cả dời, một nỗi
đau không người chia sẻ

2. Người kể chuyện

Cốt truyện được kể bằng
lời người kể chuyện ngôi
thứ mấy ? Với nội dung
câu chuyện, việc lựa chọn
ngôi kể như vậy có tác
dụng gì

Người kể chuyện

Tạo nên tính chân thực,
sinh động cho câu chuyện

Cho thấy lòng vị tha, nhân
từ của nhân vật “tôi”

Ngôi thứ nhất

Người kể xưng “tôi” (vai kể người cha)

Tham dự vào câu chuyện, trải nghiệm trực
tiếp nỗi kinh hoàng trong lũ lụt, cũng là
người duy nhất biết đứa trẻ được vớt lên từ
dòng nước không phải con của mình

3. Đặc điểm nhân vật “tôi”

Cuộc đời, số phận

Những phẩm chất
NHÂN VẬT “TÔI”

Sống ở vùng quê, mùa lũ
Làm công việc phụ trách hộ đê ở điếm canh
Cuộc đời, số phận

Gia đình gồm vợ và đứa con trai mới sinh
Trận lụt năm ấy khiến anh mất vợ và đứa con
chưa kịp nhìn mặt
Anh sống trong nỗi đau riêng và bí mật chôn
giấu trong làn nước

Có trách nhiệm với công việc: Hồi chiều nghe tin vợ ở
nhà trở dạ nhưng không thể rời vị trí hộ đê

Những
Phẩm Chất
Của Nhân
Vật “Tôi”

Yêu thương gia đình tha thiết: “dốc toàn lực bình sinh
vào đôi chân để chạy về làng” vì “trong làng tôi chỉ còn
con tôi, vợ tôi”, “phóng mình” xuống nước để cứu vợ
con, “ứa cả máu tai, máu mũi” để tìm kiếm vợ, nỗi xót
đau vì mất vợ con không nguôi theo năm tháng,…
Giàu đức hi sinh: Âm thầm nuôi lớn con gái bằng tất cả
tình yêu thương của một người cha, coi như con ruột, giữ
bí mật về thân phận của con,…
Dũng cảm, nhân ái: “vội cúi xuống, đưa tay ra” để cứu
người đàn bà dưới nước

NHÂN VẬT “TÔI”

Cuộc đời, số phận

Có hoàn cảnh éo le,
khó có thể thoát, luôn
phải sống trong nỗi
giày vò bởi sự lựa
chọn nào cũng mang
đến xót đau

Những phẩm chất

Toát lên những
phẩm chất tốt
đẹp, đáng quý

4. Sức mạnh của chi tiết

Chi tiết nhân vật “chết lặng” lúc nhìn và đón đứa con khi chị
phụ nữ bế đứa bé và thay tã cho nó
Ở đoạn trước,
Biết đứa bé
vợ anh thông
Ở đoạn sau,
không phải con
báo đứa bé
anh kể “con gái
mình, nhưng
mình sinh ra là
tôi đã thành
anh vân thốt lên
con trai (Con
một thiếu nữ” 
“Con tôi” hai
trai... con trai
vốn không phải
lần như để xác
mà... yên tâm,
là đứa con đẻ
nhận đứa bé trở
con trai... Để
của anh
thành con anh
yên em ẵm, anh
vụng lắm...)
Chi tiết gợi sự ẩn giấu nỗi niềm thông qua lời nói, thể hiện sự
chịu đựng nỗi đau, hi sinh thầm lặng vì người khác, từ đó ca
ngợi lòng vị tha của con người

5. Ý nghĩa nhan đề

Ý nghĩa nhan đề

Nhan đề thể hiện chủ đề của tác
phẩm, gợi sự ẩn giấu nỗi niềm, thể
hiện sự chịu đựng nỗi đau, hi sinh
thầm lặng vì người khác

Ý nghĩa khác

Khơi gợi trí tò
mò cho độc
giả, tạo sự
hấp dẫn cho
tác phẩm

Trái tim người cha

NỘI DUNG

Truyện ngắn “Bí ẩn của làn nước” thông qua
việc khắc họa bi kịch của nhân vật “tôi” đã
thể hiện lòng đồng cảm, xót thương sâu sắc
với những tổn thương, mất mát mà con
người phải chịu trong thời chiến; ca ngợi
lòng hi sinh cao cả và thể hiện tinh thần
phản đối, tố cáo chiến tranh.

NGHỆ THUẬT

- Đặt nhan đề
phù hợp, đặc sắc.
- Xây dựng tình
huống truyện éo
le, tạo bối cảnh
và bộc lộ tâm
trạng, phẩm chất
nhân vật.

- Lựa chọn ngôi kể
phù hợp.
- Nghệ thuật xây
dựng, miêu tả tâm
lí nhân vật đặc sắc.
- Nhiều chi tiết
sáng tạo, giàu sức
gợi,...

Truyện “Bí ẩn của làn nước”
được kể theo ngôi thứ mấy ?

Ngôi thứ nhất

Trong câu chuyện “Bí ẩn của làn
nước”, mọi chi tiết của cốt truyện
đều xoay quanh sự kiện nào?

Sự kiện cơn lũ

Trong đoạn trích, đỉnh lũ xảy
ra vào khoảng thời gian nào?

Rằm tháng Bảy

Nhân vật “tôi” trong câu chuyện
có phẩm chất như thế nào ?

- Có trách nhiệm với công việc
- Tình yêu thương gia đình tha thiết
- Dũng cảm, nhân ái, giàu đức hi sinh

Vì sao mọi người gọi đứa bé
là “ đứa con của làn nước” ?

Vì đứa bé sa xuống dòng nước lụt rồi được
cha cứu lên như được sinh ra một lần nữa

Chi tiết ngắm làn nước lặp lại ở
đầu và cuối văn bản có ý nghĩ gì?

Tạo sự liền mạch cho câu chuyện, khắc sâu nỗi đau
và nguyên nhân khiến nhân vật ám ảnh, day dứt

Bi kịch thực sự của nhân vật
“tôi” trong văn bản là gì ?

Không cứu được vợ và người con trai mới sinh của
mình mà cứu con của người đàn bà xa lạ

Từ nội dung câu chuyện, theo em
chiến tranh đi qua để lại những
nỗi đau gì cho con người?

Sự day dứt, ân hận, sự mất mát, đau đớn, sự
ám ảnh, giằng xé trong tâm hồn con người

Thank
You

Ngô
Thu
Hươn
g