KÍNH CHÀO QUÝ THẦY CÔ VỀ DỰ TIẾT THI GIẢNG
Giáo viên : Nguyễn Thị Thủy Tiên
Trường THPT Thanh Tuyền

1/ Thế nào là danh từ chung? Danh từ riêng? Cho ví dụ?
KIỂM TRA BÀI CŨ
- Danh từ chung là tên gọi một loại sự vật
- Danh từ riêng là tên riêng của từng người, từng vật, từng địa phương.
2/ Tìm danh từ riêng có trong câu sau:
Từ đó, oán nặng, thù sâu, hàng năm Thủy Tinh làm mưa gió, bão lụt dâng nước đánh Sơn Tinh.
( Sơn Tinh, Thủy Tinh )
Bài: CỤM DANH TỪ
I. CỤM DANH TỪ LÀ GÌ ?
1. Ngữ liệu sgk/ 116
a. Ý nghĩa bổ sung của các từ in đậm:

Ngày xưa, có hai vợ chồng ông lão đánh cá ở với


nhau trong một túp lều nát trên bờ biển.


(Ông lão đánh cá và con cá vàng)

DT

DT

DT


Cụm danh từ

thời gian

số lượng

đặc điểm

số lượng

đặc điểm, vị trí
b. So sánh nghĩa của cụm danh từ với một danh từ

Túp lều
Một túp lều

Một túp lều nát
Một túp lều nát trên bờ biển
DT
Cụm DT
2. Kết luận :
- Cụm danh từ là loại tổ hợp từ do danh từ và một số từ ngữ phụ thuộc nó tạo thành.
- Cụm danh từ có ý nghĩa đầy đủ hơn và có cấu tạo phức tạp hơn một mình danh từ.
Ghi nhớ sgk/ 117
c.Tìm cụm danh từ tương ứng với hình và đặt câu với cụm danh từ :
Một em bé
- Cụm danh từ có hoạt động trong câu giống như một danh từ.
Ví dụ: Một em bé rất dễ thương.
II. CẤU TẠO CỦA CỤM DANH TỪ
1. Ngữ liệu sgk/ 117
a. Mô hình của cụm danh từ
một túp lều nát trên bờ biền
túp lều/một túp lều nát trên bờ biền
Một em bé / rất dễ thương.
CN VN
b/ Xác định các cụm danh từ và xếp vào mô hình:
( Toàn thể )
t2
t1
T1
s2
s1
T2
Phần trước
Phần trung tâm
Phần sau
( Số lượng )
( DT đv )
( DT sv )
( Đặc điểm,
vị trí )
( Chỉ từ )
( Phụ ngữ trước )
( Phụ ngữ sau )
( Danh từ )
Vua sai ban cho làng ấy ba thúng gạo nếp với ba con trâu đực, ra lệnh phải nuôi làm sao cho ba con trâu ấy đẻ thành chín con, hẹn năm sau phải đem nộp đủ, nếu không thì cả làng phải tội.
( Em bé thông minh )
tất cả, cả thảy , cả, toàn bộ.
ấy, kia, này, ...
làng
ấy
ba
thúng
gạo
nếp
ba
con
trâu
đực
ba
con
trâu
ấy
chín
con
năm
sau
cả
làng
mô hình cụm danh từ.
Trong cụm danh từ:
Các phụ ngữ ở phần trước bổ sung cho danh từ các ý nghĩa về số và lượng.
Các phụ ngữ ở phía sau nêu lên đặc điểm của sự vật mà danh từ biểu thị hoặc xác định vị trí của sự vật ấy trong không gian hay thời gian.
2. Kết luận
Ghi nhớ sgk/ 118
III. LUY?N T?P
Bài tập 1,2 sgk/ 118: Tìm cụm danh từ trong những câu sau và chép vào mô hình?
a. Vua cha thương yêu Mị Nương hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng. ( Sơn Tinh, Thủy Tinh )
b. ... Gia tài chỉ có một lưỡi búa của cha để lại. ( Thạch Sanh )
c. Đại bàng nguyên là một con yêu tinh ở trên núi, có nhiều phép lạ.
( Thạch Sanh )
( Toàn thể )
t2
t1
T1
s2
s1
T2
Phần trước
Phần trung tâm
Phần sau
( Số lượng )
( DT đv )
( DT sv )
( Đặc điểm,
vị trí )
( Phụ ngữ trước )
( Phụ ngữ sau )
( Danh từ )
tất cả, cả thảy , cả, toàn bộ.
ấy, kia, này, nọ
một
người
chồng
thật xứng đáng
một
của cha để lại
búa
lưỡi
yêu tinh
con
ở trên núi, có nhiều phép lạ
một
Bài 3 : Tìm các phụ ngữ thích hợp điền vào chỗ trống trong phần trích sau:
Khi kéo lu?i lên, thấy nằng nặng, Lê Thận chắc mẩm đưuợc mẻ cá to. Nhuưng khi thò tay vào bắt cá, chàng chỉ thấy có một thanh sắt. Chàng vứt luôn thanh sắt .. xuống nuước, rồi lại thả luưới ở một chỗ khác.
Lần thứ hai cất lưới lên cũng thấy nặng tay, Thận không ngờ thanh sắt ...... lại chui vào luưới mình. Chàng lại ném nó xuống sông. Lần thứ ba, vẫn thanh sắt mắc vào lưới.
(Sự tích Hồ Gưuơm)
Vừa rồi
ấy
ấy
A
N
C
Ụ
T
Ừ
H
D
M
TRÒ CHƠI Ô CHỮ
1
2
3
4
5
6
7
8
*
Cấu tạo đầy đủ nhất của cụm danh từ gồm có mấy phần?
Phần trước và phần sau của cụm danh từ được gọi là gì?
Cụm danh từ "quả na này" trong câu "Quả na này đang mở mắt." được giữ chức vụ ngữ pháp gì?
Trong cụm danh từ phần nào là quan trọng nhất?
Cụm danh từ do từ loại nào đảm nhiệm chính?
Phần trước 1 (t1) thường bổ sung ý nghĩa cho danh từ về mặt nào?
Phần trung tâm 2 (T2) thường do danh từ nào đảm nhiệm?
Các từ “con, cái, chiếc, quyển” thuộc loại danh từ chỉ đơn vị?
Đây là tên gọi của một tổ hợp từ do danh từ và một số từ ngữ phụ thuộc tạo thành?
Hướng dẫn bài tập ở nhà
- Học thuộc 2 n?i dung b�i h?c .
- Xem lại bài t?p d� làm.
- Soạn bài mới: Chân, Tay, Tai, Mắt, Miệng