Em đã biết, sau khi chiếm được Âu Lạc, các triều đại phương Bắc đã tìm “trăm phương nghìn kế” để áp đặt ách cai trị đối với nước ta. Nhưng thực tế lịch sử có thuận theo ý đồ của họ không?
Em suy nghĩ gì về lời “phàn nàn” của viên Thái thú người Hán: Dân xứ ấy rất khó cai trị?
nước ta. Nhưng thực tế, theo lời “phàn nàn” của viên Thái thú người Hán: Dân xứ ấy rất Các triều đại phương Bắc đã tìm “trăm phương nghìn kế” để áp đặt ách cai trị đối với khó cai trị. Đó là vì tinh thần đấu tranh liên tục, quật cường chống ách đô hộ của người TQ qua các cuộc khởi nghĩa.
Ở Hà Nội có đường phố, thậm chí cả một quận mang tên Hai Bà Trưng; ở Thái Nguyên có trường THPT Lý Nam Đế; ở Nghệ An, Hà Tĩnh có trường THPT Mai Thúc Loan,... Việc các nhân vật lịch sử được đặt tên trường, đường phố, gợi cho em suy nghĩ gì?
TIẾT 80- 86 BÀI 16: CÁC CUỘC KHỞI NGHĨA TIÊU BIỂU
GIÀNH ĐỘC LẬP TRƯỚC THẾ KỈ X
1. Khởi nghĩa Hai Bà Trưng
 Quê hương, tên gọi của Hai Bà Trưng: Trưng Trắc, Trưng Nhị sinh ra và lớn lên ở khu vực đôi bờ sông Hồng (đoạn từ Hạ Lôi, Mê Linh đến thị xã Sơn Tây, Hà Nội), nơi có nghề trồng dâu, nuôi tằm. Vì vậy, tên tuổi của hai bà được thần tích dân gian giải thích được bắt nguồn từ cách gọi tên theo các loại kén: kén dày là trứng chắc, tức Trưng Trắc; kén mỏng là trứng nhì, tức Trưng Nhị....).
Hãy cho biết nguyên nhân và mục,
đích của cuộc khởi nghĩa
Hai Bà Trưng?
- Nguyên nhân khởi nghĩa:
bất bình với chính sách cai trị hà khắc
của chính quyền đô hộ nhà Hán.
- Mục đích của cuộc khởi nghĩa:
chống ách đô hộ, bảo vệ nhân dân,
khôi phục lại nền độc lập tự chủ đã
được thiết lập từ thời vua Hùng dựng nước.
  “Một xin rửa sạch nước thù
Hai xin dựng lại nghiệp xưa họ Hùng
          Ba kêu oan ức lòng chồng
Bốn xin vẻn vẹn sở công lệnh này”
Hoạt động nhóm:3 nhóm, phát phiếu học tập cho HS, mỗi nhóm sẽ trả lời một câu hỏi (câu 2,3,4 sgk trang 73):
+ Nhóm 1: Chỉ trên lược đồ hình 2 (tr.71) diễn biến chính của khởi nghĩa Hai Bà Trưng.
+ Nhóm 2: Đoạn tư liệu 1 và hình 3 cho em biết điều gì về khí thế của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng và tình thế của chính quyền đô hộ?
+ Nhóm 3: Khai thác thông tin và đoạn tư liệu trong sgk, hãy cho biết kết quả và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng.
 -Nhóm 1: Diễn biến chính của khởi nghĩa Hai Bà Trưng: Phất cờ nổi dậy khởi nghĩa tại cửa sông Hát (xã Hát Môn, Hà Nội). Tướng lĩnh khắp nơi đều quy tụ về với cuộc khởi nghĩa. Từ sông Hát, nghĩa quân theo đường sông Hồng tiến xuống đánh chiếm căn cứ quân Hán ở Mê Linh và Cổ Loa (Hà Nội); Nghĩa quân tiếp tục tấn công thành Luy Lâu (Bắc Ninh) và chiếm được trị sở của chính quyền đô hộ; Khởi nghĩa giành thắng lợi bước đầu, Trưng Trắc lên ngôi vua, đóng đô ở Mê Linh (Hà Nội).
- Nhóm 2: Tương quan lực lượng và khí thế của hai bên trái ngược:
+ Quân Hán, đứng đầu là Tô Định hốt hoảng, bỏ chạy, cắt tóc, cạo râu, lén trốn về Trung Quốc.
+ Quân của Hai Bà Trưng mạnh mẽ, hùng dũng đi “đến đâu đều như có gió cuốn, phạm vi ảnh hưởng rộng lớn “các quận Cửu Châu, Nhật Nam, Hợp Phố,... đều hưởng ứng”).
- Nhóm 3: Kết quả và ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng:
+ Kết quả: Cuộc khởi nghĩa giành được quyền tự chủ trong ba năm nhưng cuối cùng bị đàn áp do tương quan lực lượng chênh lệch.
+ Ý nghĩa: chứng tỏ tỉnh thần đấu tranh mạnh mẽ, bất khuất của người Việt; tạo nền tảng, truyền thống đấu tranh và cổ vũ cho các phong trào khởi nghĩa giành độc lập, tự chủ sau này.
+ DB: HBT dựng cờ KN ở Hát Môn, từ Hát Môn -> Mê Linh -> Cổ Loa -> Luy Lâu
Tô Định bỏ thành, cắt tóc cạo râu về TQ
Trưng Trắc lên ngôi, đóng đô ở Mê Linh
+ Kết quả: Cuộc khởi nghĩa giành được quyền tự chủ trong ba năm nhưng cuối cùng bị đàn áp.
+ Ý nghĩa: chứng tỏ tinh thần đấu tranh mạnh mẽ, bất khuất của người Việt, cổ vũ cho các phong trào đấu tranh giành độc lập, tự chủ sau này.

Lược đồ đường tiến quân của Hai Bà Trưng
“Tập làm hướng dẫn viên du lịch” bằng hính thức xây dựng màn hỏi - đáp, dẫn chuyện của 2 HS:
+ 1 HS đặt câu hỏi
+ 1 HS đóng vai hướng dẫn viên giới thiệu về đền Hát Môn và lễ hội đền Hai Bà Trưng.
+ Đền Hát Môn: còn gọi là đền Quốc tế, đền Hai Bà Trưng, tọa lạc ở xã Hát Môn, huyện Phúc Thọ, thành phố Hà Nội. Vùng Hát Môn là nơi Hai Bà Trưng tổ chức hội quân sĩ sau khi hội tại thành Phong Châu. Đây cũng là nơi tuẫn tiết của Hai Bà Trưng khi cuộc khởi nghĩa thất bại. Tương truyền, đền Hát Môn được khởi dựng sau khi Hai Bà Trưng hoá sinh vào cõi bất diệt. Trong thời kỳ chống Pháp và chống Mỹ, Đền Hát Môn được chọn làm nơi sinh hoạt, luyện tập của dân quân du kích địa phương. Những sự kiện lịch sử và hệ thống di tích quanh vùng sông Hát góp phần làm giàu thêm nội dung và tôn cao giá trị của đền thờ Hai Bà Trưng. + Lễ hội đền Hai Bà Trưng: được tổ chức từ ngày mồng 4 đến ngày mồng 10 tháng Giêng âm lịch, mồng 6 là ngày chính hội. Lễ hội được tổ chức theo nghi thức nhà nước và truyền thống địa phương: lễ dâng hương, mít tinh kỷ niệm ngày Hai Bà tế cờ khởi nghĩa và tế lễ theo nghi thức cổ truyền.
2: Khởi nghĩa Bà Triệu 248
Bà Triệu: “Tôi muốn cưỡi cơn gió mạnh, đạp luồng sóng dữ, chém cá kình ở biển khơi, đánh đuổi quân Ngô giành lại giang sơn, cởi ách nô lệ, đâu chịu khom lưng làm tì thiếp cho người.”
*Làm việc cá nhân vào phiếu học tập:
+ Nêu nguyên nhân của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu.
+ Trình bày những nét chính của cuộc khởi nghĩa.
+ Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa Bà Triệu.

- Nguyên nhân
+ Dưới ách thống trị tàn bạo của nhà Ngô, năm 248, tại vùng Cửu
Chân (Thanh Hoá), Bà Triệu phất cờ khởi nghĩa.
- Diến biến
+ Từ căn cứ núi Nưa nghĩa quân đánh phá các thành ấp của bọn quan
lại đô hộ ở Cửu Chân rồi từ đó đánh ra khắp Giao Châu.
+ Nhà Ngô lo sợ, vội cử Lục Dận cùng 8.000 quân sang đàn áp.
- Kết quả: Dù chiến đấu anh dũng nhưng do lực lượng quá chênh
lệch, nghĩa quân bị tiêu diệt. Bà Triệu hi sinh trên núi Tùng (Phú
Điền, Hậu Lộc, Thanh Hoá).
- ý nghĩa: Khẳng định ý chí bất khuất trong đấu tranh giành độc lập
dân tộc.
 
3. Khởi nghĩa Lý Bí và sự thành lập nước Vạn Xuân

Lý Bí: quê gốc ởThôn Cổ Pháp, xã Tiên Phong, huyệnPhổ Yên (Thái Nguyên); khởi nghiệp và gây dựng cơ đồ tại đình Giang Xá, huyện Hoài Đức (Hà Nội) và mất tại xã Văn Lương, huyện Tam Nông (Phú Thọ). Vì vậy, năm 2013, các huyện Phổ Yên, Hoài Đức và Tam Nông đã tiến hành Lễ kết nghĩa tại Lễ kỉ niệm 1510 năm ngày sinh của vua Lý Nam Đế.

Nguyên nhân của cuộc
khởi nghĩa Lý Bí
- Do chế độ cai trị khắc nghiệt của nhà Lương.

HOẠT ĐỘNG NHÓM
*Quan sát: Hình 5 (SGK) để trình bày
- Nhóm 1:diễn biến chính của cuộc khởi nghĩa Lý Bí
- Nhóm 2: công cuộc bảo vệ nước Vạn Xuân.
- Nhóm 3: kết quả và ý nghĩa
Diễn biến
Công cuộc bảo vệ
Kết quả
Ý nghĩa
4. Khởi nghĩa Mai Thúc Loan
Nguyên nhân bùng nổ cuộc khởi nghĩa
- Do chính sách cai trị, bóc lột của nhà Đường
Cuộc khởi nghĩa nổ ra ở đâu?
Phạm vi cuộc khởi nghĩa ra sao?
Lực lượng tham gia, hưởng ứng cuộc khởi nghĩa gồm những ai?
Quân khởi nghĩa đã giành được thắng lợi gì ?
Điểu gì cho thấy chính quyền tự chủ của Mai Thúc Loan đã được thành lập.
Kết quả khởi nghĩa của Mai Thúc Loan như thế nào?
- Diễn biến: TK VIII KN bùng nổ ở Hoan Châu, nhân dân Ái Châu, Diễn Châu hưởng ứng
+ Mai Thúc Loan xưng đế ( Mai Hắc đế), chọn Sa Nam ( Nam Đàn) làm căn cứ.
+ Kết hợp nd Giao Châu, Champa đánh Tống Bình-> Quang Sở Khách chạy về TQ.
- Kết quả: Năm 722 nhà Đường cử 10 vạn quân sang đàn áp - > Mai Hắc đế thua trận.
Thảo luận :
Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan có ý nghĩa gì đối với lịch sử dân tộc.
 Ý nghĩa: Dù thất bại nhưng đó đã để lại những ý nghĩa vô cùng to lớn.
+Thể hiện quyết tâm chiến đấu của nhân dân ta trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.
+ Cổ vũ tinh thần chiến đấu của nghĩa quân và nhân dân ta trong những cuộc khởi nghĩa sau này.
5. Khởi nghĩa Phùng Hưng
Thảo luận nhóm ( 4 nhóm)
-Nhóm 1: Cuộc khởi nghĩa nổ ra ở đâu?
- Nhóm 2: Phạm vi cuộc khởi nghĩa ra sao?
- Nhóm 3: Lực lượng tham gia, hưởng ứng cuộc khởi nghĩa gồm những ai?
Quân khởi nghĩa đã giành được thắng lợi gì?
- Nhóm 4: Kết quả,có ý nghĩa gì đối với lịch sử dân tộc?
-Nguyên nhân: do chính sách bạo ngược,vơ vét, của chính quyền đô hộ nhà Đường đối với nhân dân ta.
-Diễn biến, kết quả: Khoảng năm 776, Phùng Hưng cùng em là Phùng Hải đã khởi nghĩa ở Đường Lâm. Nhân dân các vùng xung quanh nổi dậy hưởng ứng và giành được quyền làm chủ vùng đất của mình.
- > Phùng Hưng kéo quân về bao vây thành Tống Bình. Viên đô lộ là Cao Chính Bình phải rút vào thành cố thủ, rồi sinh bệnh chết. Phùng Hưng chiếm được thành, sắp đặt việc cai trị.
+ Phùng Hưng mất, con là Phùng An lên thay
- >791 nhà Đường đàn áp, Phùng An đầu hàng
-Ý nghĩa: khẳng định quyết tâm giành lại độc lập, tự chủ của người Việt, mở đường cho những thắng lợi to lớn về sau.
Câu 1. Lập bảng so sánh về các cuộc khởi nghĩa theo gợi ý

HS tra cứu thông tin liên quan trên mạng internet, cách đánh từ khoá và tìm Idem thông tin về các con đường, trường học, di tích lịch sử, địa danh,... mang tên các nhân vật lịch sử Hai Bà Trưng, Lý Bí, Mai Thúc Loan.