NGỮ VĂN 8
THCS AN BÌNH

Tiết 51,52

Văn bản:

I. Tìm hiểu chung
1. Tác giả

Phiếu số 1 ( Tổ 1, tổ 2)
Thuyết mình ngắn gọn về thân thế, sự nghiệp
của nhà thơ Phan Châu Trinh.

1, Tác giả:

-Phan Châu Trinh
(1872-1926), quê ở Tam
Kì, Quảng Nam.
Là nhà nho yêu nước,
nhà cách mạng - Nhà
văn, nhà thơ lớn của dõn
tộc những năm đầu thế
kỷ XX.
- Thơ ông thấm đẫm tinh
thần yêu nước và dân
chủ.
Phan Châu Trinh

Các tác phẩm chính:
- Tây Hồ thi tập
- Tỉnh quốc hồn ca
- Xăng-tê thi tập (các tập thơ)
- Giai nhân kì ngộ (truyện thơ dịch) …

Đập đá ở Côn Lôn

2. Tác phẩm

Bài thơ được
sáng tác trong
hoàn cảnh nào?

*Hoàn cảnh sáng tác:
Trong thời gian
Phan Châu Trinh bị
bắt và bị đày ra Côn
Đảo (1908),khi ông
cùng các tù nhân
khác bị bắt lao động
khổ sai : đập đá.

Ảnh chụp tù nhân Côn Đảo

II. Đọc- hiểu văn bản

1. Đọc

Đập đá ở Côn Lôn
(Phan Châu Trinh)

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con.

Đập đá ở Côn Lôn
(Phan Châu Trinh)

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con.

Đập đá ở Côn Lôn
(Phan Châu Trinh)

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con.

Nhà tù Côn Đảo

Đập đá ở Côn Lôn

(Phan Châu Trinh)

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con.

Phiếu số 2: ( Tổ 3,4)
Câu 1: Bài thơ “Đập đá ở Côn Lôn” thuộc thể loại nào ? Nhân vật trữ
tình trong bài thơ là ai? Để khắc hoạ hình tượng nhân vật trữ tình bài
thơ đã sử dụng những phương thức biểu đạt nào?
Câu 2: Qua kiến thức đã học ở lớp dưới em nhận ra bài thơ được làm
theo thể thơ nào? Hãy trình bày ngắn gọn đặc điểm của thể thơ ấy?
Văn bản có thể chia bố cục mấy phần?

Đập đá ở Côn Lôn
(Phan Châu Trinh)

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Đề Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Thực Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Luận
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Kết Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con.

Đặc điểm của thể thơ Thất ngôn bát cú Đường luật:
- Bài thơ có 8 câu, mỗi câu 7 chữ
- Ngắt nhịp 2/2/3, 4 /3
- Gieo vần : ở các chữ cuối của các câu 1,2,4,6,8.
- Có phép đối giữa câu 3 với câu 4, câu 5 với câu 6
( Đối thanh, đối ý)
- Luật bằng trắc ( Tiếng thứ 2,4,6 của các câu 3 và 4; 5 và 6)
- Bố cục : Đề - thực - luận -kết

II. Phân tích:
1. Hai câu đề

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.

Trong quan niệm nhân sinh truyền thống của các nhà nho “làm trai”
nghĩa là làm anh hùng. Theo cách hiểu ấy người con trai phải có ý chí,
nghị lực phi thường, có công danh lớn lao được lưu cùng sử sách
Làm trai cho đáng nên trai
Xuống đông đông tĩnh, lên đoài đoài yên.
( Ca dao)
“Chí làm trai Nam- Bắc – Đông- Tây
Cho phỉ sức vẫy vùng trong bốn bể”.
( Nguyễn Công Trứ).
“Làm trai trong cõi thế gian
Phò đời giúp nước phơi gan anh hào”.
( Nguyễn Đình Chiểu).

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.

Phiếu số 3 ( Tổ 1, tổ 2)
Câu 1: Hình ảnh của kẻ làm trai trong hai câu thơ đầu
được khắc hoạ qua những chi tiết nào? trong những
chi tiết ấy, từ ngữ nào thể hiện rõ nhất tư thế và tầm
vóc của kẻ làm trai?
Câu 2: Em có nhận xét gì về cách nói ở hai câu thơ?
Từ đó em có cảm nhận như thế nào về tư thế và tầm
vóc của người tù cách mạng?

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn
Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
(Ngạo nghễ, lẫm liệt)

Lối nói khoa trương cường điệu

Chuång
cäp
Gông
Hình
cùm,
thứcxiềng
tra
tấn
xích
dã
man

Tư thế hiên ngang, lẫm liệt

Tầm vóc lớn lao, phi thường
Con người ấy đầu đội trời, chân đạp đất Côn Lôn, bước vào
công việc đập đá với một khí thế bừng bừng như xung trân
Tầm vóc của con người mang vẻ đẹp thần thoại, giàu chất sử thi

2, Hai câu thực

Xách búa đánh tan năm bảy đống
Ra tay đập bể mấy trăm hòn

Xách búa đánh tan năm bảy đống,
T
B
T
T
B
T
T
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
B

B

T

Nhịp thơ mạnh,dồn dập,
gấp gáp
- Động từ mạnh
-

Nghệ thuật đối
Đối thanh

Đối ý

T

T

B

B

Hành động quả quyết, mạnhmẽ
Sức mạnh phi thường

Sức mạnh lớn lao,
thần kỳ

Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.

Nghĩa tả thực: Người tù với công việc đập đá
nặng nhọc

Hai lớp nghĩa

Nghĩa Tượng trưng: Hình ảnh người anh hùng với thế hiên

Ngang lẫm liệt như sắp bước vào 1 trận chiến mãnh liệtchinh phục
thiên nhiên, với hành động thì mạnh mẽ, quả quyết, phi thường

Lòng yêu nước

Tháng ngày bao
bao quản
quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng
càng bền
bền dạ sắt son.
Gian nan

-Thời gian lưu đầy đằng đẵng
- Khó khăn, gian khổ
(Gông cùm,xiềng xích,đòn roi,
hình thức lao động khổ sai…)

- Sức chịu đựng dẻo dai
- ý chí cứng cỏi, trungkiên,
không sờn lòng,đổi chí.

Chí khí

Ý chí, thái độ của con người trước gian nan thử thách

Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.

Hoàn cảnh

-Thời gian lưu đầy
đằng đẵng
- Khó khăn gian khổ

><

-Sức chịu đựng dẻo dai
- Ý chí chiến đấu
kiên cường

Khẳng định niềm tin và ý chí

Ý
chí

Những
Những kẻ
kẻ vá
vá trời
trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con
- Nghệ thuật ẩn dụ
-Lối nói khoa trương cường điệu

Tinh thần lạc quan

Đập đá ở Côn Lôn

(Phan Châu Trinh)
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con

Đập đá ở Côn Lôn

(Phan Châu Trinh)
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con

1, Nghệ thuật:
- Giọng thơ cứng cỏi, hào hùng
- Bút pháp khoa trương lãng mạn
- Nghệ thuật ẩn dụ kết hợp với nghệ thuật đối đặc trưng của thể thơ
thất ngôn bát cú tạo nên vẻ đẹp cao cả của hình tượng nghệ thuật
giàu chất sử thi.

2, Nội dung:
BBài thơ khắc hoạ vẻ đẹp của một nhân cách lớn - người chí sĩ
cách mạng:
- Tư thế lẫm liệt, hiên ngang, khí phách hào hùng
- Ý chí kiên định, vững vàng trong hoàn cảnh tù đày.

Ghi nhớ:
Bằng bút pháp lãng mạn và giọng điệu
hào hùng, bài thơ Đập đá ở Côn Lôn giúp ta
cảm nhận một hình tượng đẹp lẫm liệt,
ngang tàng của người anh hùng cứu nước dù
gặp bước nguy nan nhưng vẫn không sờn
lòng đổi chí.

Đập đá ở Côn Lôn

(Phan Châu Trinh)
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con

Nghĩa trang Hàng Dương

Đường phốCôn Đảo

Khu nghỉ dưỡng

Khách sạn Côn Đảo

Sân bay Côn Đảo

Đêm Côn Đảo

Đập đá ở Côn Lôn

(Phan Châu Trinh)
Làm trai đứng giữa đất Côn Lôn,
Lừng lẫy làm cho lở núi non.
Xách búa đánh tan năm bảy đống,
Ra tay đập bể mấy trăm hòn.
Tháng ngày bao quản thân sành sỏi,
Mưa nắng càng bền dạ sắt son.
Những kẻ vá trời khi lỡ bước,
Gian nan chi kể việc con con

II. Bài tập:
Qua cả hai bài thơ vào nhà ngục cảm đông cảm tác và Đập
đá ở Côn Lôn, em hãy trình bày lại những cảm nhận của mình
về vẻ đẹp hào hùng, lãng mạn của hình tượng nhà nho yêu
nước và cách mạng đầu thế kỷ XX
Gợi ý: Biểu hiện vẻ đẹp hào hùng:

+ Tư thế hiên ngang lẫm liệt
+Sức mạnh lớn lao,thần kỳ
+ ý chí sắt son
+ tinh thần lạc quan
=> Xuất phát từ lòng yêu nước

H­íng dÉn vÒ nhµ:

- TiÕp tôc s­ưu tÇm tranh vÒ C«n §¶o
- Häc thuéc lßng bµi th¬.
- Tr×nh bµy c¶m nhËn cña em sau khi
häc xong bµi th¬.
So¹n bµi: hư­íng dÉn ®äc thªm: Muèn
lµm th»ng Cuéi