BÀI 21
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG
THPT Lương Ngọc Quyến
Welcome!!
Điện từ trường và sóng điện từ là hai khái niệm trung tâm của một thuyết vật lý lớn: Thuyết điện từ. Sự ra đồi của thuyết điện từ được đánh dấu bằng hai công trình nổi tiếng của Mắc-xoen (Maxwell): "Về những đường sức từ của Fa-ra-đây" (1856) và "Lý thuyết động lực về điện từ trường" (1864).
“
“
Tóm Tắt
I
II
MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮC-XOEN
1.Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
2. Điện trường biến thiên và từ trường
1. Điện từ trường
2. Thuyết điện từ Maxwell (Mắc-xoen)
I.MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
1.Từ trường biến thiên và điện trường xoáy
-Điện trường xoáy là điện trường có đường sức là đường cong kín
-Khi từ trường biến thiên sẽ tạo ra từ trường xoáy
(E là những đường cong khép kín).
-Kết luận:  Nếu tại 1 nơi có 1 từ trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện 1 điện trường xoáy
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
Theo định luật Faraday về hiện tượng cảm ứng điện từ, mỗi khi từ thông qua một mạch điện biến thiên thì trong mạch xuất hiện một suất điện động cảm ứng. Nếu mạch là một dây dẫn kín, thì trong mạch sẽ xuất hiện dòng điện cảm ứng. Suất điện động cảm ứng sẽ xuất hiện trong hai trường hợp: hoặc là mạch đứng yên trong một từ trường biến thiên, hoặc là mạch thẳng chuyển động trong từ trường. Ở đây, chúng ta chỉ xét trường hợp mạch đứng yên trong từ trường biến thiên. Trong mạch có xuất hiện suất điện động, chứng tỏ rằng có những lực lạ (khác với lực tĩnh điện) tác dụng lên điện tích, và trong mạch có một trường lực lạ ở đây chính là điện trường. Nếu mạch là một dây dẫn kín, thì điện trường này tác dụng lực lên các điện tích và tạo nên dòng điện cảm ứng trong mạch. Lực lạ trong trường hợp này là lực điện trường.
Đọc thêm: Từ trường xoáy
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
Ðiện trường này không phải là trường tĩnh điện. Vì trường tĩnh điện là trường thế nên lưu số của vectơ trường tĩnh điện dọc theo một đường cong kín phải bằng không. Vì thế, trường tĩnh điện không thể duy trì sự dịch chuyển điện tích theo mạch kín, tức là không thể làm xuất hiện suất điện động. Trái lại, điện trường xuất hiện trong hiện tượng cảm ứng điện từ là điện trường xoáy, có đường sức khép kín. Trường này tác dụng lên những phần tử mang điện những lực làm cho chúng dịch chuyển theo những quỹ đạo khép kín, do đó làm xuất hiện suất điện động trong mạch. Ðiện trường xoáy có những đặc tính là  lưu số của điện trường xoáy theo đường cong kín có giá trị khác không, còn lưu số giữa hai điểm thì phụ thuộc vào dạng đường cong mà ta lấy tích phân.
Đọc thêm: Từ trường xoáy
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
Qua thực nghiệm, Maxwell thấy rằng sự xuất hiện của suất điện động trong mạch không phụ thuộc vào trạng thái, bản chất và điều kiện vật lý của vật dẫn cấu tạo nên mạch. Ðiều đó chứng tỏ rằng, sự xuất hiện của sức điện động cảm ứng, hay nói khác đi, điện trường xoáy không có liên quan đến vật dẫn cấu tạo nên mạch, mà nó được quyết định bởi từ trường.  
Tổng quát ta xét trường hợp "mạch" là một đường cong kín bất kỳ đặt trong từ trường. Mỗi khi từ trường biến thiên, từ thông qua diện tích của mạch cũng biến thiên. Khi đó, tại mỗi điểm trên đường cong đó xuất hiện điện trường xoáy, mà lưu số của điện trường này theo đường cong kín của mạch cho ta sức điện động cảm ứng trong mạch.
Từ những nhận xét trên đây, Maxwell đã rút ra kết luận quan trọng có tính tổng quát sau: "Mọi từ trường biến thiên theo thời gian đều làm xuất hiện điện trường xoáy".
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
2. Điện trường biến thiên và từ trường
a) Từ trường của mạch dao động
- Xét mạch LC lý tưởng: 
Mà
- Khi điện trường biến thiên thì tạo ra từ trường.
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA ĐIỆN TRƯỜNG VÀ TỪ TRƯỜNG
2. Điện trường biến thiên và từ trường
b) Kết luận
-Nếu tại một nơi có điện trường biến thiên theo thời gian thì tại nơi đó xuất hiện một từ trường. Đường sức của từ trường bao giờ cũng khép kín.
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮC-XOEN
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮC-XOEN
1. Điện từ trường
- Điện trường biến thiên và từ trường biến thiên liên quan mật thiết với nhau, là 2 thành phần của một trường thống nhất gọi là trường điện từ hay điện từ trường.
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮC-XOEN
2. Thuyết điện từ Maxwell (Mắc-xoen)
Maxwell đã xây dựng được hệ thống 4 phương trình đề cập đến mối quan hệ giữa:
 - Điện tích, điện trường, dòng điện và từ trường;
 - Sự biến thiên của từ trường theo thời gian và điện trường xoáy;
 - Sự biến thiên của từ điện trường theo thời gian và từ trường.
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮC-XOEN
2. Thuyết điện từ Maxwell (Mắc-xoen)
Hai luận điểm của Maxwell (đọc thêm)
- Luận điểm 1: Bất kỳ một từ trường nào biến đổi theo thời gian đều sinh ra một điện trường xoáy.
- Luận điểm 2: Bất kỳ một điện trường nào biến đổi theo thời gian cũng sinh ra một từ trường.
II. ĐIỆN TỪ TRƯỜNG VÀ THUYẾT ĐIỆN TỪ MẮC-XOEN
James Clerk Maxwell
(13 tháng 6 năm 1831 – 5 tháng 11 năm 1879)
Điện trường
Điện trường hệ điện tích điểm
Điện trường
Điện trường thanh dài tích điện
Điện trường
Điện trường vành tròn tích điện
Điện trường & điện thế
Điện thế hệ các điện tích điểm
Điện trường & điện thế
Điện thế thanh tích điện đều
Điện trường & điện thế
Điện thế vành tròn tích điện
Điện trường & điện thế
Điện trường và điện thế vành tròn tích điện
Điện trường của vật dẫn tích điện
Hệ vật dẫn gồm hai bản phẳng song song
Hệ vật quả cầu - bản phẳng
Hệ tương tác giữa hai quả cầu kim loại
Hệ hai quả cầu kim loại nối liền nhau
Điện trường của vật dẫn tích điện
Vật dẫn có hình dạng phức tạp
Phân bố điện tích trên hai quả cầu kim loại
Thank you