Tiết 62, 63: Hiền tài là nguyên khí của quốc gia

(Thân Nhân Trung)
Thực hiện: Trà My, Anh Thư
I. TÌM HIỂU CHUNG
-Thân Nhân Trung (1418-1499), tự là Hậu Phủ,
người làng Yên Ninh, huyện Yên Dũng (Bắc Giang).
-Ông đỗ Tiến sĩ năm 1469, là người nổi tiếng văn
chương trong hội Tao đàn thời Hậu Lê, được Vua
Lê Thánh Tông tin dùng.
2. Tác phẩm
-‘Hiền tài’ là ‘nguyên khí’ của quốc gia.
-Nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu rồi thấp.
(một tư tưởng lớn về việc sử dụng nhân tài của đất nước)
Một số hình ảnh về Văn miếu Quốc Tử Giám
Cổng Văn miếu
Hồ Văn hay hồ Giám phía trước cổng vào Văn Miếu
Văn Miếu Môn (文廟門), cổng dẫn vào khu thứ nhất
Đại Trung Môn (大中門)
Khuê Văn Các - Thiên quang tỉnh, nơi giao hoà của đất, trời
Giếng Thiên Quang

Nhà bia Tiến sĩ
Bia Tiến sĩ
Hoàn cảnh sáng tác
- Năm 1484, thời Hồng Đức, Thân Nhân Trung đã soạn. Bài Đại Bảo tam niên Nhâm Tuất, khoa tiến sĩ đề danh kí - Bài kí đề danh tiến sĩ khoa nhâm tuất niên hiệu Đại Bảo thứ ba (1442), khắc trên bia tiến sĩ ở Văn Miếu, Hà Nội
- Để khuyến khích nhân tài phát triển giáo dục Từ năm 1439, triều Lê đặt ra lệ xướng danh, yết bảng, ban áo mũ, cấp ngựa, đãi yến và vinh quy bái tổ cho những người đỗ đạt cao.
Kí / Văn bia


Phần 1: Từ đầu... “làm đến mức cao nhất”.
Khẳng định Vai trò quan trọng của hiền tài đối với quốc gia.
Phần 2: Phần còn lại:
Ý nghĩa, tác dụng của việc khắc bia ghi tên tiến sĩ
Thể loại
Bố cục
II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
1. Hiền tài có vai trò quan trọng đối với đất nước như thế nào?
Trả lời:
- Hiền tài là người có đức độ, tài cao.
- Nguyên khí là khí chất ban đầu làm nên sự sống còn và phát triển của sự vật.
- Người hiền tài chính là nguyên khí của đất nước, đóng vai trò vô cùng quan trọng, quý giá, quyết định đến sự hưng thịnh hay suy vi của quốc gia dân tộc.
-  Nhà nước đã từng trọng đãi hiền tài: đề cao danh tiếng, phong chức tước, cấp bậc, ghi tên bảng vàng, ban yến tiệc... chưa xứng với vai trò, vị trí của hiền tài, cần phải khắc bia tiến sĩ để lưu danh sử sách.



2. Ý nghĩa, tác dụng của việc khắc bia ghi tên tiến sĩ đối với đương thời và các thế hệ sau?
Trả lời:
- Khuyến khích hiền tài, kẻ sĩ trông vào mà phấn chấn, hâm mộ, rèn luyện danh tiết, gắng sức giúp vua.
- Ngăn ngừa điều ác, kẻ ác: ý xấu được ngăn chặn, lòng thiện tràn đầy, kẻ ác thấy đó làm điều răn, người thiện xem đó mà cố gắng.
- Dẫn việc dĩ vãng, chỉ lối tương lai, góp phần làm cho hiển tài nảy nở, đất nước hưng thịnh dài lâu, rèn giũa danh tiếng cho sĩ phu, củng cố mệnh mạch cho Nhà nước.


3. Theo các bạn, bài học lịch sử rút ra từ việc khắc bia ghi tên tiến sĩ là gì?
Trả lời:
- Thời nào "hiền tài cũng là nguyên khí quốc gia”, phải biết quý trọng nhân tài.
- Thấm nhuần quan điểm của nhà nước ta: giáo dục là quốc sách, trọng dụng nhân tài.
- Thấm nhuần quan điểm Hồ Chủ tịch: một dân tộc dốt là một dân tộc yếu.
- Ngày nay các cấp chính quyền địa phương, nhà nước đều phải có những chính sách đãi ngộ, khuyến khích phát triển người tài, tránh chảy máu chất xám. Vinh danh các thủ khoa đỗ đầu ở Văn Miếu hàng năm...



4. Sơ đồ tổng quát
Vai trò quan trọng của hiền tài
Khuyến khích hiền tài
Việc đã làm Việc tiếp tục làm: Khắc bia tiến sĩ
Ý nghĩa, tác dụng của việc khắc bia tiến sĩ
Hãy nghị luận về câu nói “Hiền tài là nguyên khí quốc gia”.
1
2
3
4
1. Giải thích câu nói “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”.

-Hiền tài: là người có tài và người đó phải có đức. Hiền tài là người tài giỏi, là người có tài cao, học rộng, hiểu biết sâu xa,….

-Nguyên khí: là sức mạnh vật chất, tinh thần, tiềm tàng của con người. là sức mạnh tiềm ẩn và quyết tâm của con người sẽ quyết định thành tích của người đó.
2. Ý nghĩa của câu nói “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”.
- Những người học rộng tài cao là khí chất ban đầu, làm nên sự sống còn và phát triển của đất nước.
- Hiền tài có vai trò quan trọng trong sự thịnh suy của đất nước.
- Những người tài giỏi là nhân tố quan trọng để xây dựng đất nước.
3. Những việc người xua đã làm để thể hiện sự coi trọng nhân tài.
- Đề cao danh tiếng, phong chức tước, đề cao ở bảng vàng,….
- Khắc bia để lưu tên.
- Khuyến khích noi gương người tài, ngăn ngừa kẻ xấu.
- Học tập người tài những điều hay.
4. Bài học từ câu nói “Hiền tài là nguyên khí của quốc gia”
- Phải biết quý trọng nhân tài.
- Những người tài giỏi luôn là người có vai trò quan trọng đối với sự thịnh suy của đất nước.
- Phát huy quan điểm của nhà nước, giáo dục là quốc sách, trọng dụng nhân tài.
Trước những tấm gương “hiền tài” làm nên sự thịnh vượng cho dất nước, là một đoàn viên thanh niên các bạn nghĩ mình nên làm gì để góp phần xây dựng và bảo vệ đất nước ?