TRƯỜNG THPT ĐẠ TÔNG
BÀI GIẢNG GIAI ĐOẠN THI ĐUA
HỌ TÊN GV: NGUYỄN ANH TÀI
MÔN: NGỮ VĂN 10
LỚP DẠY : 10A5
TÊN BÀI DẠY: ĐỘC TIỂU THANH KÍ
NGÀY SOẠN: 02/11/2009 NGÀY DẠY: 14/10/2009
xin kính chào các thầy, cô giáo.
Xin chào tất cả các em
học sinh
Tượng đài Nguyễn Du
Đoc
Tiểu Thanh ký

Nguy?n Du

- Sự nghiệp sáng tác của Nguyễn Du:

1.Thơ Nôm: Truyện Kiều, Văn chiêu hồn.

2. Thơ chữ Hán, gồm: Bắc hành tạp luc Nam trung tạp ngâm Thanh Hiên thi tập

* Cảm hứng chung: hướng tới những con người bị áp bức, bị chà đạp với tình thương mênh mông và trân trọng tài hoa, trí tuệ, những vẻ đẹp lý tưởng bị vùi dập.
I. Giới thiệu tác phẩm.
1.Tiểu Thanh là ai?
- Tiểu Thanh : Họ Phùng, sống vào khoảng ®Çu thời nhà Minh – Trung Quốc
- Là người nhan sắc, tài hoa.
+ Cuộc đời éo le, bị hãm hại, chết trẻ.
+ Khi chết có để lại phần di cảo thơ do người nhà sưu chép lại.
- Câu chuyện về Tiểu Thanh được ghi trong tập truyện về Tiểu Thanh làm Nguyễn Du xúc động.
I. Giới thiệu tác phẩm.
2. Nhan đề bài thơ.
+ Kí: Ghi chép lại, kể lại
+ Tiểu Thanh kí:
* Tên truyện viết về nàng Tiểu Thanh.
* Tập thơ của nàng Tiểu Thanh
+ “Đọc Tiểu Thanh kí”: Đọc câu chuyện về Tiểu Thanh

Độc Tiểu Thanh ký
Nguyễn Du
Nguyên tác chữ Hán
(Phiên âm)

Dịch nghĩa
Đọc tập ký bút về Tiểu Thanh
Vườn hoa bên Tây Hồ đã tan thành bãi hoang rồi,
Chỉ viếng nàng qua một tập sách đọc trước cửa sổ.
Son phấn có thần chắc phải xót xa vì những việc sau khi chết,
Văn chương không có số mệnh mà cũng bị đốt dở
Những mối hận cổ kim, khó mà hỏi trời được,
Ta tự thấy là người cùng một hội với kẻ mắc nỗi oan lạ lùng vì nết phong nhã.
Không biết hơn ba trăm năm sau,
Thiên hạ ai người khóc Tố Như?

Dịch thơ

Tây Hồ cảnh đẹp hoá gò hoang
Thổn thức bên song mảnh giấy tàn
Son phấn có thần chôn vẫn hận
Văn chương không mệnh đốt còn vương
Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi
Cái án phong lưu khách tự mang
Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa
Người đời ai khóc Tố Như chăng?
3. Cảm nhận chung về bài thơ.

+ Là bài thơ chữ Hán thất ngôn bát cú Đường luật
+ Bố cục: đề, thực, luận, kết
+ Đề tài: hoài cổ
+ Giọng điệu: chậm rãi, ngậm ngùi, suy tư
+ Cảm xúc chủ đạo: Lòng tri ân của Nguyễn Du đối với những kiếp người tài hoa, bạc mệnh.
II: TÌM HIỂU VĂN BẢN
Hai câu đề.
Tây Hồ cảnh đẹp hóa gò hoang
Thổn thức bên sông mảnh giấy tàn
Nay
Gò hoang
Mất
Điêu tàn
Phi tồn tại
Xưa
Cảnh đẹp
Còn
Rực rỡ
Tồn tại
Sự biến thiên đến kinh hoàng, cái đẹp là đối tượng huỷ diệt của những cơn dâu bể, Nguyễn Du ngậm ngùi trước sự biến đổi dữ dội của cảnh vật và thời cuộc lịch sử.
Vườn hoa Tây Hồ
Thấy cả một số phận, một cuộc đời.
Hiểu sự oan khuất của Tiểu Thanh
Qua "Độc điếu""nhất chỉ thư" tác giả :
Nghe thấy tiếng khóc đau đớn của Tiểu Thanh sau 300 năm.

- Hai câu đề đã mở ra ngoại cảnh và tâm cảnh:
+ Cảnh đẹp Tây Hồ gợi cảm xúc
+ Số phận con người hiện ra từ những gì còn vương sót, gợi nên những suy tư, trăn trở.
Tác giả khóc nàng Tiểu Thanh.
- Nghệ thuật:
+ Đối lập:
* Xưa và nay
* Cảnh đẹp và gò hoang (ngoại cảnh)
* Âm và dương (tâm cảnh) - sự đồng cảm

2. Hai câu thực:

Son phấn có thần chôn vẫn hận
Văn chương không mệnh đốt còn vương
Tác giả sử dụng nghệ thuật: đối lập, ẩn dụ tượng trưng:
+ Son phấn: chỉ vẻ đẹp, người con gái đẹp.
+ Văn chương :nói đến tài năng, vẻ đẹp tâm hồn, trí tuệ.
Nhân hoá:






* Câu thơ gợi ra qui luật về sự chà đạp không thương tiếc đối với những người tài hoa, song cái đẹp không dễ bị hủy diệt.
+ Tiểu Thanh đã chết rồi, nhưng linh hồn nàng vẫn đau đớn vì bị kẻ ác tiếp tục trả thù.
+ Tiểu Thanh chết rồi, nhưng sắc đẹp và tài năng của nàng vẫn tồn tại, vẫn khiến bao người thương tiếc.
+ Nguyễn Du trân trọng, khẳng định sự vĩnh hằng của cái đẹp, tài năng và khát vọng của con người.

+ Cuộc đời Tiểu Thanh mang nhiều nỗi oan lớn: Có sắc đẹp, tài năng song bị đày đoạ, chết trẻ, chết rồi vẫn tiếp tục bị trả thù.
+ Hai câu thực thể hiện lòng cảm thương sâu sắc và nỗi oán hận, nỗi uất ức của Nguyễn Du đối với xã hội đương thời, khẳng định những suy tư vượt xa tầm thời đại.
3. Hai câu luận.

Nỗi hờn kim cổ trời khôn hỏi
Cái án phong lưu khách tự mang
Nguyễn Du thấy thương mình
Cái hận của Tiểu Thanh nằm trong mối hận chung của muôn đời, muôn người, triền miên và day dứt khôn nguôi.
Từ cái hận của Tiểu Thanh
Nguyễn Du tự coi mình cùng hội cùng thuyền với những kẻ mang nỗi oan lạ lùng vì nết phong nhã.
Nhà thơ cảm thương cho số phận bất hạnh, cảm thông với Tiểu Thanh, trân trọng những giá trị tinh thần: sự bất
công đối với những người tài hoa.
=> Sự tiến bộ trong chủ nghĩa nhân văn.
4. Hai câu kết:

Chẳng biết ba trăm năm lẻ nữa
Người đời ai khóc Tố Như chăng?
Chẳng biết ba trăm năm: lúc Tiểu Thanh qua đời đến lúc Nguyễn Du làm bài thơ về nàng -> đồng cảm với Tiểu Thanh.
Người đời…chăng? Câu hỏi tu từ: khát khao có người đồng cảm như ông đã từng đồng cảm với nàng Iiểu Thanh.
Nguyễn Du đã có dự cảm: hơn ba trăm năm sau sẽ còn người khóc mình có nghĩa là phải khóc thương cho số phận chịu nhiều đau khổ và nhân loại vẫn còn những người tài hoa bạc mệnh.=> Vừa khóc người vừa khóc mình.
"Tiếng thơ ai động đất trời
Nghe như non nước vọng lời ngàn thu
Nghìn năm sau nhớ Nguyễn Du
Tiếng thương như tiếng mẹ ru những ngày..."
(Tố Hữu)
Tổng kết: => Ghi nhớ SGK.
1.Về bài thơ:
+ Bài thơ thể hiện tình thương, mối đồng cảm tri ân của nhà thơ đối với số kiếp những người tài hoa bạc mệnh, đặc biệt là người phụ nữ trong xã hội cũ.
+ Bài thơ khẳng định tài năng thơ chữ Hán của Nguyễn Du bởi sự cân đối, giàu nhạc điệu.
2. Bài thơ giúp ta hiểu thêm về con người Nguyễn Du, thơ Nguyễn Du
+ Nguyễn Du là nhà thơ có tâm hồn nhạy cảm, mỗi cuộc đời, mỗi số phận bất hạnh, cái đẹp bị vùi dập đều được ông quan tâm, nâng đón và bênh vực.
+ Thơ Nguyễn Du ( dù chữ Nôm hay chữ Hán) đều giàu chất nhân văn.
Luyện tập:

Vì sao Nguyễn Du đồng cảm với Tiểu Thanh?
A - Vì Tiểu Thanh nghèo khổ.
B - Vì Tiểu Thanh bị áp bức bóc lột.
C - Vì Tiểu Thanh có tài năng nhưng bất hạnh.
?
?
?
Bài học kết thúc, xin chào các thầy cô giáo và toàn thể các em !