Tiết 23, 24
YÊU VÀ ĐỒNG CẢM

I. TÌM HIỂU CHUNG:
1. TÁC GIẢ Phong Tử Khải (1898-1975) là nhà tản văn,

họa sĩ, dịch giả và nhà lí luận giáo dục âm
nhạc, nghệ thuật nổi tiếng của Trung Quốc.

Đề cao tấm
lòng thơ trẻ

Một nghệ sĩ
đa tài.
Phong Tử
Khải

Sự dung dị,
thuần khiết

Thông hiểu
cả văn hóa

2. Tác phẩm
a/ Xuất xứ: Văn bản Yêu và đồng cảm
được trích trong:
+ Tập Sống vốn đơn thuần
+ Thuộc chương 5 của cuốn sách Sống
mà học nghệ thuật  đặc trưng cho
phong cách viết, vẽ của tác giả.

- Thể loại: Tản văn
- Phương thức biểu đạt chính: nghị
luận

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

I. Những nét chính về tác giả, tác phẩm
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Đọc văn bản
2. Nội dung chính và hệ thống các luận điểm

?

- Đoạn 1: Câu chuyện khởi đầu về chú bé và dư âm về lòng đồng
cảm
- Đoạn 2: Chiêm nghiệm về cách nhìn đời của người hoạ sĩ
- Đoạn 3: Khẳng định vai trò của sự đồng cảm trong sáng tạo
nghệ thuật.
- Đoạn 4: Mở rộng cách hiểu về lòng đồng cảm: là sự chia sẻ,
tương thông, chan hoà với muôn vật trong vũ trụ
- Đoạn 5: Sự tương đồng giữa nghệ sĩ và trẻ em trong việc bảo
toàn khả năng giao cảm tự nhiên vốn có.
- Đoạn 6: Khẳng định sự cần thiết của việc học trẻ em để sáng tạo
nghệ thuật và nuôi dưỡng lòng đồng cảm

I. Những nét chính về tác giả, tác phẩm
1. Tác giả
2. Tác phẩm
II. Đọc- hiểu văn bản
1. Đọc văn bản
2. Nội dung chính và hệ thống các luận điểm
3. Cách triển khai các luận điểm

2. TÁC PHẨM

Phần 1

b. BỐ CỤC
Đoạn 5 + 6: BÀI HỌC
SÁNG TÁC NGHỆ
THUẬT TỪ CÁCH
NHÌN THẾ GIỚI CỦA
TRẺ EM

Phần
3

Phần
2

Đoạn 1 + 2: NHỮNG CẢM
NHẬN BAN ĐẦU VÀ CÁCH
LÝ GIẢI CỦA TÁC GIẢ VỀ
ĐỒNG CẢM

Đoạn 3 + 4: BIỂU HIỆN VÀ
Ý NGHĨA CỦA ĐỒNG
CẢM TRONG SÁNG TẠO
NGHỆ THUẬT

NHẮC LẠI BÀI TẬP NHÓM Ở NHÀ

Nhóm 3: Tìm hiểu– Đoạn 1?

Gợi ý:
- Câu 1:Câu chuyện chú bé giúp tác giả sắp xếp đồ đạc có tác dụng gì?
-Câu 2: Tác giả phục chú bé vì điều gì? Qua đó tác giả gửi gắm điều
gì? Nếu bỏ đoạn 1 (câu 6/81)…. Nhận xét về cách thức lập luận, các
phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn 1?
Nhóm 4: Tìm hiểu– Đoạn 2

Gợi ý:
- Góc nhìn riêng về sự vật được thể hiện ở những người có nghề
nghiệp khác nhau được thể hiện như thế nào?
- Vấn đề được tác giả đặt ra ở đoạn 2 này là gì? Có liên quan với
câu chuyện ở đoạn 1 không?
- Danh xưng hoạ sĩ trong đoạn 2 và toàn bộ văn bản chỉ ai (câu
2/81)?

NHẮC LẠI BÀI TẬP NHÓM Ở NHÀ

-Nhóm 1, 2: Nhận xét cách lập luận Đoạn 1, 2
Gợi ý:
- Điểm tương đồng giữa trẻ em và người hoạ sĩ
(nghệ sĩ) là gì?
- Trong đoạn 1, 2: Tác giả đã đặt ra quan điểm gì
về đồng cảm?
-  Các ý trong đoạn 1, 2 có mối liên kết như thế
nào?

3.1. NHỮNG CẢM NHẬN BAN ĐẦU VÀ CÁCH LÝ
GIẢI CỦA TÁC GIẢ VỀ LÒNG ĐỒNG CẢM. (ĐOẠN
1+ 2):
- Cậu bé lật lại chiếc đồng hồ quả quýt bị úp
mặt xuống bàn;
a. Đoạn 1:
- Chuyển chén trà đặt phía sau quai ấm trà lên
Mở đầu bằng một
câu chuyện

trước vòi ấm;

- Đảo lại đôi giày một xuôi một ngược
- Bắc ghế trèo lên giấu dây treo tranh trên
tường buông thõng thò ra ngoài.

 Cậu bé đặt mình vào suy nghĩ, cảm xúc của đồ vật và sắp
xếp chúng về đúng vị trí

Từ câu

- Hoà mình vào vị trí, suy nghĩ, cảm xúc
của sự vật; hồn nhiên, vô tư trong suốt
khi ứng xử với thế giới (chú bé)

chuyện
gợi nên
suy
ngẫm về
Đồng
cảm:

- Tâm cảnh – nhìn, cảm nhận mọi sự
bằng trái tim – (văn miêu tả và hội hoạ)
- Đồng cảm không chỉ với đồng loại,
động vật mà cần tấm lòng bao la
quảng đại, trải ra khắp vạn vật trong
trời đất (người nghệ sĩ)

4. THẢO LUẬN

Nếu không có đoạn kể về chú bé, thì quan
điểm của nhà văn có được thể hiện không?
Có ảnh hưởng đến sự hấp dẫn và thuyết
phục của văn bản không?

3.1. Nhận xét cách mở đầu lập luận
- Câu chuyện mở đầu: tạo nên sức hấp dẫn, thuyết phục, nghị
luận kết hợp tự sự:
+ Nêu vấn đề bàn luận từ những trải nghiệm cá nhân
+ Người đọc cùng sống lại tình huống tác giả đã trải qua
 Người đọc dễ dàng chia sẻ với vấn đề mà tác giả suy nghĩ,
trăn trở.
 Tác động cùng lúc vào cảm xúc và lí trí người đọc.

? Quan sát bức ảnh sau gợi cho em liên tưởng đến
quan điểm nào của tác giả đề cập ở đoạn 2?

3.1. NHỮNG CẢM NHẬN BAN ĐẦU VÀ CÁCH LÝ
GIẢI CỦA TÁC GIẢ VỀ LÒNG ĐỒNG CẢM. (ĐOẠN
1+ 2):
b. Đoạn 2: Góc nhìn riêng về sự vật ở những
người có nghề nghiệp khác nhau

Nhà
kho
a
học

Lí lẽ

Bác
làm
vườ
n

Anh
thợ
mộc

HOẠ SĨ

Trạng thái, Tính
chất
Sức sống

Chất liệu

-Thưởng thức dáng vẻ,
màu sắc, hình dạng;
không quan tâm giá trị
thực tiễn

Chân

(thực
tiễn) –
quan hệ
nhân –
quả, có
mục đích

Mĩ

Luận
điểm
Thế giới mà nghệ sĩ thấy:
+ Đại đồng, bình đẳng – giao hoà, chia sẻ với
mọi đối tượng.
+ Tấm lòng đồng cảm, nhiệt thành với mọi
sự vật.

Đoạn 1:
Từ câu
chuyện 
Đồng
cảm:

Đoạn 2: Từ
góc nhìn
riêng  đồng
cảm của
người nghệ
sĩ:

1.1.- Hoà mình vào vị trí, suy nghĩ, cảm xúc của sự
vật; hồn nhiên, vô tư trong suốt khi ứng xử với thế
giới (chú bé)
1.2- Tâm cảnh – nhìn, cảm nhận mọi sự bằng trái tim
– (văn miêu tả và hội hoạ)
1.3. Đồng cảm không chỉ với đồng loại, động vật mà
còn là tấm lòng bao la quảng đại, trải rộng khắp vạn
vật trong trời đất (người nghệ sĩ)

2.1- Thế giới đại đồng – bình đẳng, giao hoà chia sẻ
với mọi đối tượng; Đồng cảm nhiệt thành với mọi sự
vật.

TRẢ LỜI CÂU 2/ 81:

Đoạn 2, tác giả nhắc nhiều đến “hoạ sĩ”, điều tác
giả muốn bàn đến có phải chỉ bó hẹp “hội hoạ”?
Những từ ngữ, câu văn nào giúp bạn nhận ra
điều đó?

THẢO LUẬN THEO BÀN

-Nhận xét cách lập luận Đoạn 1, 2
Gợi ý: Đoạn 1, tác giả mở đầu câu chuyên về
cậu bé; Đoạn 2, tác giả nhắc nhiều đến “hoạ
sĩ”.
1. Điểm tương quan giữa “cậu bé” & “hoạ
sĩ”, “nhà thơ” – nghệ sĩ là gì?
2. Đoạn 2 tiếp tục phát triển ý nào được thể
hiện ở đoạn 1?
3. Đoạn 1, 2 cùng cảm nhận, lý giải về vấn đề
gì?

c. Nhận xét về cách lập luận:
- Đoạn 1, 2 đều xoay quanh luận điểm: CẢM NHẬN, LÝ GIẢI BAN
ĐẦU VỀ ĐỒNG CẢM. Trong đó:
+ Đoạn 1: Mở đầu kể về chú bé sắp xếp lại đồ vật  Tác giả lý giải cho
hành động đó xuất phát từ sự đồng cảm. Và có 3 suy ngẫm về Đồng
cảm: 1. Đồng cảm là…; 2,…; 3….
+ Đoạn 2 tiếp tục phát triển quan điểm 1.3 (đã nêu ở đoạn 1) về lòng
đồng cảm ở người nghệ sĩ (hoạ sĩ): qua cách giới thiệu góc nhìn riêng
về sự vật của nghề nghiệp khác nhau  cách nhìn riêng của hoạ sĩ,
nhà thơ – Mĩ  thế giới của người nghệ sĩ thấy: đại đồng- bình đẳng,
đồng cảm với mọi sự vật trên đời.
 Cách thức lập luận chặt chẽ: dẫn chứng, lí lẽ  luận điểm

1

Câu 1: Đáp án nào
KHÔNG ĐÚNG về tản
văn, mạn hoạ của
Phong Tử Khải?

Khoan hậu, nhân từ
Thú vị, hồn nhiên

1
Sta
1
4
0
6
8rt
5
9
2
3
7
0

Dung dị, thuần khiết
Thần bí, cao siêu

2

Câu 2: Vấn đề quan
trọng trong các sáng tác
của Phong Tử Khải là gì?

Vươn tới lí tưởng cao cả,
khát vọng giải phóng cá tính
Cuộc sống của tướng sĩ nơi biên
cương, nỗi oán hờn của người
cung nữ

1
1
4
0
6
8
5
9
2
3
7
0

Sta
rt

Đề cao tấm lòng thơ trẻ trong
cách nhìn đời và thực hành nghệ
thuật
Thơ mang đậm ý vị Thiền,
khao khát giao hòa giữa con
người và thế giới

3

Văn bản Yêu và đồng
cảm được trích từ chương
mấy của cuốn sách Sống
vốn đơn thuần ?
3
5

1
Sta
1
4
0
6
8rt
5
9
2
3
7
0

4
6

4

Tại sao tác giả nhắc
nhiều đến trẻ em?
VÌ trẻ em nhìn nhận thế giới một cách
thơ ngây, nhìn nhận cuộc sống phiến
diện, một chiều.
Vì trẻ em chính là người đã giúp
người nghệ sĩ nhận ra cách nhìn đời,
ứng xử với thế giới và nghệ thuật.

1
0
4
365
98
2
1
7
0

Start

Vì trẻ em là búp trên cành, mong
manh, nhỏ bé cần được nâng niu
chăm sóc và cần sự yêu thương.
Vì trong thế giới của trẻ em mọi thứ
đều lung linh, huyền ảo, luôn mơ về
thế giới cổ tích với những gì trong
sáng nhất.

5

Đâu KHÔNG phải là tiêu
chuẩn giá trị trong thế giới
của Mĩ khi nhìn sự vật?

Màu sắc
Hình dạng

1
1
4
6
8
5
9
2
0
3
7
0

Sta
rt

Giá trị thực tiễn
Dáng vẻ

3.2 VAI TRÒ VÀ BIỂU HIỆN CỦA ĐỒNG CẢM TRONG SÁNG TẠO
NGHỆ THUẬT (ĐOẠN 3, 4)

2. TÁC PHẨM

Phần 1

b. BỐ CỤC
Đoạn 5 + 6: BÀI HỌC
SÁNG TÁC NGHỆ
THUẬT TỪ CÁCH
NHÌN THẾ GIỚI CỦA
TRẺ EM (Tổ 4)

Phần
3

Phần
2

Đoạn 1 + 2: NHỮNG CẢM
NHẬN BAN ĐẦU VÀ CÁCH
LÝ GIẢI CỦA TÁC GIẢ VỀ
ĐỒNG CẢM - Tô 1, 2

Đoạn 3 + 4: BIỂU HIỆN VÀ
Ý NGHĨA CỦA ĐỒNG
CẢM TRONG SÁNG TẠO
NGHỆ THUẬT – Tổ 3

TỔ

Nhiệm vụ

Yêu cầu

3

Tìm hiểu đoạn 3,4
- Theo tác giả, phẩm chất nào không thể thiếu ở người nghệ sĩ?
- Tác giả đưa ra lí lẽ, bằng chứng nào để minh chứng tầm quan trọng
của phẩm chất đó?
- - Theo anh/ chị, danh xưng “ họa sĩ” được nhắc lại nhiều lần, nhưng
điều tác giả muốn bàn luận có phải chỉ bó hẹp trong phạm vi hội họa
không? Những từ ngữ, câu văn nào giúp ta nhận ra điều đó?
Nhận xét về tính thuyết phục của đoạn 3,4 ( lí lẽ, dẫn chứng, cách sử
sụng từ ngữ, giọng điệu, cảm xúc, các biện pháp tu từ).

Trình bày
trên giấy
Ao/ các ứng
dụng học
tập.
Hình thức
sơ đồ tư
duy
(khuyến
khích),
thuyết trình
về sản
phẩm.

4

Tìm hiểu đoạn 5,6: bài học sáng tác từ cách nhìn thế giới của trẻ em
- Nội dung chính đoạn 5, 6?
- Tìm trong văn bản những câu nói về trẻ em và tuổi thơ
- Tác giả phát hiện những điển tương đồng nào giữa trẻ em và người
nghệ sĩ? Sự khâm phục trẻ em được hình thành trên cơ sở nào?
- Theo tác giả, người sáng tạo nghệ thuật học được điều gì ở trẻ em?
Nhận xét về vai trò của đoạn 5, 6 với mạch lập luận của toàn bộ văn
bản?

Trình bày
trên giấy
Ao/ các ứng
dụng học
tập.
Hình thức
sơ đồ tư
duy(kk),
thuyết trình

- Lí lẽ được nêu:
+ “Tấm lòng họa sĩ thường đồng điệu đồng cảm…..thợ
vẽ mà thôi” ( đoạn 3)
+ “ thực ra nếu chúng ta bước vào thế giới của Mĩ…cảnh
ấy” ( đoạn 4)
Dẫn chứng:
+ “ nếu nó không đủ khoáng đạt …thì
không khắc họa được thiếu nữ ( đoạn 3)
+ “Chưa đích thân trải nghiệm sức sống của
rồng ngựa… cái thần của bình hoa” ( đoạn
4)
- Nhận xét về tính thuyết phục:
+ dẫn chứng cụ thể, phù hợp với các lí lẽ mà tác giả đưa
ra.
+ sử dụng phép so sánh giữa họa sĩ và nhà thơ để làm
nổi bật biểu hiện của sự đồng cảm trong sáng tạo nghệ

CÁCH TRIỂN KHAI
3.3. Luận điểm 3: BÀI
SÁNG TÁC NGHỆ THUẬT TỪ CÁCH NHÌN THẾ
2.HỌC
CÁC LUẬN ĐIỂM
GIỚI CỦA TRẺ EM (Đoạn 5, 6)

3.

CÁCH TRIỂN KHAI
CÁC LUẬN ĐIỂM

d. Luận điểm 3

=> Người nghệ sĩ phải không ngừng nuôi dưỡng tâm
hồn mình để đạt đến độ trong trẻo như trẻ thơ để luôn
khám phá được những điều mới mẻ trong cuộc sống
=> Sức thuyết phục của các đoạn văn không chỉ nằm
ở lí lẽ, dẫn chứng gần gũi, lôi cuốn mà còn ở sự so
sánh sự tương đồng giữa trẻ em và nghệ sĩ, ở sự phát
hiện độc đáo của nhà văn…

III.

TỔNG KẾT

1. Nội dung

- Đồng cảm luôn hiện hữu trong cuộc sống con
người và tác động đến vạn vật xung quanh,
không chỉ giữa con người với con người mà còn
giữa con người với thiên nhiên, vạn vật.
- Văn bản có sức truyền cảm mạnh mẽ tới độc
giả, thúc đẩy mỗi cá nhân biết yêu thương và
cảm thông.

III.

TỔNG KẾT

2. Nghệ thuật

- Ngôn từ mộc mạc, dễ hiểu. Văn phong tự
nhiên, dễ tiếp nhận.
- Triển khai ý và luận điểm rõ rang, mạch lạc,
Lập luận chặt chẽ,
- Lí lẽ, dẫn chứng hợp lí thuyết phục mà không
khô khan.

4. THẢO LUẬN
c/ Bài học về sự sáng tạo nghệ thuật đặt ra từ văn bản
PHIẾU GHI CHÚ
chủ đề: từ nội dung văn bản “ Yêu và đồng cảm”, những bài học
nào được rút ra đối với người nghệ sĩ?
Người ghi chú: ………………..
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………
………………………………………………………………………………………………

4. THẢO LUẬN

c/ Bài học về sự sáng tạo nghệ thuật đặt ra từ văn bản
Liên hệ câu nói của Xuân Diệu: “ hãy nhìn đời bằng con mắt xanh
non”
Bài học về sự sáng tạo:
+ người nghệ sĩ không ngừng nuôi dưỡng tâm hồn thanh xuân, duy
trì cái nhìn tích cực
+ tấm lòng cởi mở khoáng đạt , khát khao giao cảm với đời quyết
định giá trị người nghệ sĩ.
Quan điểm tiến bộ, phù hợp với thế giới nghệ thuật và mọi thời đại,
được dẫn dắt bởi trí tuệ, am hiểu sâu sắc bản chất của đời sống lẫn
nghệ thuật.

KẾT NỐI ĐỌC- VIẾT
Viết đoạn văn khoảng 150
chữ về chủ đề “ sự đồng cảm
tạo nên vẻ đẹp gắn kết của
thế giới”.

-

Thực hiện nhiệm vụ theo yêu cầu.
Gợi ý:
Đoạn văn đảm bảo hình thức, nội
dung của đoạn văn NLXH
Giải thích từ khóa để khái quát vấn
đề NL
Bàn luận về ý nghĩa, vai trò gắn
kết của sự đồng cảm.
Dẫn chứng.
Bài học nhận thức, hành động