TIẾT 58 - BÀI 55:
GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
KIỂM TRA BÀI CŨ
Câu 1: Nêu ý nghĩa sinh học của giấc ngủ. Muốn có giấc ngủ tốt cần những điều kiện gì?
Câu 2: Để bảo vệ hệ thần kinh tránh những tác động xấu ta cần làm gì?
Chương X:
Nội tiết



Giới thiệu chung hệ nội tiết
Tuyến yên, tuyến giáp
Tuyến tụy, tuyến trên thận
Tuyến sinh dục
Sự điều hòa và phối hợp hoạt động của các tuyến nội tiết
CHƯƠNG X: NỘI TIẾT
Tiết 58 - Bài 55:
GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I/ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
Hệ nội tiết có vai trò gì?
Hệ nội tiết điều hòa các quá trình sinh lí trong cơ thể như quá trình trao đổi chất, chuyển hóa vật chất và năng lượng,…
I/ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
Hệ nội tiết tác động như thế nào đến cơ quan đích?
Tuyến nội tiết hoocmôn ngấm vào máu cơ quan tác động (cơ quan đích)
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
I/ ĐẶC ĐIỂM HỆ NỘI TIẾT
Hệ nội tiết bao gồm các tuyến nội tiết sản xuất hoocmôn theo đường máu đến cơ quan đích.
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
Tuyến ngoại tiết
Tuyến ngoại tiết và tuyến nội tiết có gì khác nhau?
II/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
Tế bào tuyến
Ống dẫn
Mạch máu
Quan sát hình trên, thảo luận nhóm theo nội dung bảng sau:
- Gồm các tế bào tuyến và ống dẫn
- Gồm các tế bào tuyến và mạch máu bao quanh, không có ống dẫn.
- Chất tiết theo ống dẫn tới các cơ quan tác động
- Chất tiết ngấm thẳng vào máu tới các cơ quan đích.
- Tuyến mồ hôi, tuyến nước bọt, tuyến lệ…
- Tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tuỵ…
Sản phẩm tiết
- Sản phẩm tiết là các chất dịch
- Sản phẩm tiết là các hoocmôn
II/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
- Gồm các tế bào tuyến và ống dẫn
- Gồm các tế bào tuyến và mạch máu bao quanh, không có ống dẫn.
- Chất tiết theo ống dẫn tới các cơ quan tác động
- Chất tiết ngấm thẳng vào máu tới các cơ quan đích.
- Tuyến mồ hôi, tuyến nước bọt, tuyến lệ…
- Tuyến yên, tuyến giáp, tuyến tuỵ…
Dựa vào kết quả bảng trên, hãy cho biết điểm giống và khác nhau cơ bản của tuyến ngoại tiết và tuyến nội tiết?
Sản phẩm tiết
- Sản phẩm tiết là các chất dịch
- Sản phẩm tiết là các hoocmôn
* Giống nhau: Các tế bào tuyến đều tạo ra các sản phẩm tiết.
II/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
Tuyến ngoại tiết
Chất tiết theo ống dẫn tới các cơ quan tác động.
VD: Tuyến nước bọt, tuyến lệ…
* Khác nhau:
Tuyến nội tiết
Chất tiết ngấm thẳng vào máu tới cơ quan đích
VD: Tuyến yên, tuyến giáp…
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
Em hãy kể tên các tuyến nội tiết trong cơ thể?






Vùng dưới đồi
Tuyến yên
Tuyến tùng
Tuyến cận giáp
Tuyến giáp
Tuyến ức
Gan
Thận
Tuyến trên thận
Tuyến tuỵ
Tinh hoàn
Buồng trứng
Tuyến sinh dục
(Ở nữ)
(Ở nam)
Tuyến nào vừa là tuyến nội tiết vừa là tuyến ngoại tiết? Vì sao?
Tuyến pha
Tiết dịch tụy theo ống dẫn đổ vào tá tràng giúp tiêu hóa thức ăn.
Do các đảo tụy tiết hoocmon điều hòa lượng đường trong máu.
* Giống nhau: Các tế bào tuyến đều tạo ra các sản phẩm tiết.
II/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT
Tuyến ngoại tiết
Chất tiết theo ống dẫn tới các cơ quan tác động.
VD: Tuyến nước bọt, tuyến lệ…
* Khác nhau:
Tuyến nội tiết
Chất tiết ngấm thẳng vào máu tới cơ quan đích
VD: Tuyến yên, tuyến giáp…
- Một số tuyến vừa làm nhiệm vụ nội tiết vừa làm nhiệm vụ ngoại tiết gọi là tuyến pha.
VD: Tuyến tuỵ, tuyến sinh dục.
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
Sản phẩm tiết của các tuyến nội tiết là gì?
Hoocmôn
III/ HOOCMÔN:
Hoóc-môn là một chất hóa học do tuyến nội tiết sản ra và được máu đưa đến các nơi mà nó cần phải tác động. Hoóc-môn rất quan trọng trong việc duy trì sự sống của con người và kiểm soát mọi hoạt động của cơ thể.
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
III/ HOOCMÔN:
1. Tính chất của hoocmôn
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
? Bằng kỹ thuật cấy gen, người ta sử dụng vi khuẩn E.coli tổng hợp hoocmôn Insulin ở bò, Insulin này tiêm cho người để chữa bệnh tiểu đường. Vậy hoocmôn có tính đặc trưng không?

 Không mang tính đặc cho loài
III/ HOOCMÔN:
1. Tính chất của hoocmôn
Hoocmon có những tính chất nào?
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
1. Tính chất của hoocmôn
Tính đặc hiệu
Có tính sinh học cao
Không mang tính đặc trưng cho loài
Chỉ ảnh hưởng đến 1 hoặc một số cơ quan nhất định. Hoocmôn tác động đến cơ quan đích theo cơ chế chìa khóa- ổ khóa.
Chỉ cần một lượng nhỏ hoocmôn như hạt đậu cũng có tác dụng rất lớn.
Có thể dùng insulin ở bò để chữa bệnh tiểu đường ở người.
II/ HOÓCMÔN:
1. Tính chất của hoócmôn
2. Vai trò của hoocmôn:
- Mỗi hoocmon chỉ ảnh hưởng đến một hoặc một số cơ quan xác định.
- Hoocmon có hoạt tính sinh học rất cao.
- Hoocmon không mang tính đặc trưng cho loài.
Hãy quan sát một số hình ảnh về bệnh nhân bị rối loạn tuyến nội tiết sau đây:
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
Bệnh nhân bị ưu năng tuyến yên gây tiết nhiều GH
VD: Hoocmon có hoạt tính sinh học cao.
Hoocmon tăng trưởng GH: tiết nhiều làm tăng kích thước cơ thể,
tiết ít làm giảm chiều cao
Do khối u của tuyến trên thận gây nên làm tiết nhiều hoocmon gây rối loạn chuyển hóa gluxit và prôtêin làm đường huyết tăng, huyết áp cao, cơ yếu và phù nề
Ưu, nhược năng tuyến yên
Hội chứng cushing
Bazơđô
Bướu cổ
Đần độn
? Vậy hoocmôn có vai trò như thế nào?
 Duy trì tính ổn định môi trường bên trong cơ thể

 Điều hòa các quá trình sinh lý diễn ra bình thường

Để hạn chế các bệnh liên quan đến hệ nội tiết chúng ta cần làm gì?
+ Khẩu phần ăn uống hợp lý
+ Không ăn thức ăn vật nuôi có chứa hoocmon tăng trưởng
+ Xây dựng chế độ làm việc và nghỉ ngơi hợp lý
+ Giữ cho tâm hồn thoải mái, tránh suy nghĩ lo âu
+ Khám sức khỏe định kì
I/ PHÂN BIỆT TUYẾN NỘI TIẾT VỚI TUYẾN NGOẠI TIẾT:
II/ HOOCMÔN:
1. Tính chất của hoócmôn
2. Vai trò của hoócmôn:
- Duy trì tính ổn định môi trường bên trong cơ thể.
- Điều hoà các quá trình sinh lí diễn ra bình thường.
TIẾT 58 - BÀI 55: GIỚI THIỆU CHUNG HỆ NỘI TIẾT
Câu 1: Hãy chọn câu sai. Tuyến nội tiết:
Sản xuất enzym chuyển theo đường ống tiết.
Giúp điều hòa các quá trình sinh lí của cơ thể.
Sản xuất hoocmôn chuyển theo đường máu.
Tác dụng mạnh và kéo dài trên diện rộng.
CỦNG CỐ
Câu 2: Hoocmôn có tính chất nào sau đây?
Do tuyến ngoại tiết tiết ra.
Đặc trưng cho loài.
Có hoạt tính sinh học rất cao.
Không có tính đặc hiệu.
Câu 3: Đặc điểm nào sau đây là chung cho tuyến nội tiết và tuyến ngoại tiết:
Tiết hoocmôn.
Sản xuất chất tiết với số lượng lớn.
Điều hòa quá trình sinh lí của cơ thể.
Đều thuộc hệ nội tiết.
Câu 4: Tuyến nội tiết là:
Tuyến yên
Tuyến mồ hôi
Tuyến nước bọt
Tuyến vị
Câu 5: Điền đúng hoặc sai:
Đúng
Đúng
Sai
Đúng
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 SGK/ trang 175.
Đọc và tìm hiểu bài 56: “ Tuyến yên, tuyến giáp”