Thứ sáu ngày 17 tháng 12 năm 2021
Tiếng Việt
Bài 15 C: QUAN SÁT ĐỒ VẬT
(trang 168- Tiết 2)

2. Tìm hiểu cách giữ phép lịch sự khi đặt câu hỏi.
1

Tìm câu hỏi trong khổ thơ dưới đây.
Những từ ngữ nào trong câu hỏi thể hiện
thái độ lễ phép của người con?
– Mẹ ơi,
ơi con tuổi gì?
– Tuổi con là tuổi Ngựa
Ngựa không yên một chỗ
Tuổi con là tuổi đi…
XUÂN QUỲNH

+ Câu hỏi : Mẹ ơi, con tuổi gì ?

+ Từ ngữ thể hiện thái độ lễ phép : Mẹ ơi.
- Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.

2

Em muốn biết sở thích của mọi người trong
trí Hãy đặt câu hỏi thích hợp:
chơi giải trí.
ăn mặc,
mặc vui chơi,
a. Với cô giáo hoặc thầy giáo em
b. Với bạn em

 Với thầy giáo, cô giáo
– Thưa cô, cô có thích đi du lịch không ạ?
– Thầy ơi, thầy thích môn thể thao nào nhất?

 Với bạn em
– Lan ơi, bạn có thích xem phim hoạt hình
không?
– Bạn thích học vẽ hơn hay học múa hơn?
- Khi hỏi chuyện người khác, cần chú ý thưa
gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ giữa mình
và người được hỏi.

Em có nhận xét gì về các câu hỏi sau:
– Tại sao cả tháng nay chẳng thấy cậu mặc
chiếc áo mới nào?
– Nhà chị không có xe hay sao mà cứ sang
nhà em mượn xe vậy?
– Chú ơi, sao chú cứ dùng mãi chiếc ti vi cũ
này thế?
Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi
những câu hỏi có nội dung như thế nào?

3

Theo em, để giữ lịch sự, cần tránh hỏi
những câu hỏi có nội dung như thế nào?

- Để giữ phép lịch sự khi hỏi chuyện cần
tránh những câu hỏi làm phiền lòng người
khác.

II. Ghi nhớ
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Cụ thể là :
1. Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan hệ
giữa mình và người được hỏi.
2.Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng người
khác.

Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện quan hệ giữa
các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như thế nào?

1
a.

b.

Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê đã già, mái
tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại vẫn nhanh nhẹn… Thầy
hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.
Theo ĐỨC HOÀI
Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.
Theo VĂN 4 (1984)

3 Cách hỏi và đáp trong mỗi đoạn đối thoại dưới đây thể hiện
quan hệ giữa các nhân vật và tính cách của mỗi nhân vật như
thế nào?
a. Ông bố dắt con đến gặp thầy giáo để xin học. Thầy Rơ-nê
đã già, mái tóc ngả màu xám, da nhăn nheo, nhưng đi lại
vẫn nhanh nhẹn… Thầy hỏi:
– Con tên là gì?
Ông Giô-dép liếc mắt nhìn Lu-i, có ý bảo con trả lời.
– Thưa thầy, con là Lu-i Pa-xtơ ạ.
– Con đã muốn đi học chưa hay còn thích chơi?
– Thưa thầy con muốn đi học ạ.

Theo ĐỨC HOÀI

Đoạn a. - Quan hệ giữa hai nhân vật là:Thầy
…… - trò
- Tính cách nhân vật:
quan tâm, ân cần, yêu quý học trò
+ Thầy Rơ - nê: ………
là học trò ngoan, lễ phép, kính trọng thầy
+ Lu-I Pa-xtơ: ………

b. Một lần I-u-ra chạm trán tên sĩ quan phát xít. Tên sĩ
quan hỏi:
– Thằng nhóc tên gì?
– I-u-ra.
– Mày là đội viên hả?
– Phải.
– Sao mày không đeo khăn quàng?
– Vì không thể quàng khăn trước mặt bọn phát xít.

Theo VĂN 4 (1984)

Đoạn b.

- Quan hệ giữa hai nhân vật là:
quan hệ thù địch: tên sĩ quan phát xít cướp nước và
cậu bé yêu nước bị giặc bắt
- Tính cách nhân vật:
+ Tên sĩ quan phát xít
Tên sĩ quan phát xít hỏi rất hách dịch, xấc xược,
hắn gọi cậu bé là thằng nhóc, mày.
+ Cậu bé :
Cậu bé trả lời trống không vì cậu yêu nước, cậu căm
ghét, khinh bỉ tên xâm lược.

4. Đọc đoạn văn sau và trả lời câu hỏi:
Sau một cuộc dạo chơi, đám trẻ ra về. Tiếng nói cười ríu rít.
Bỗng các em dừng lại khi thấy một cụ già đang ngồi ở vệ cỏ ven
đường. Trông cụ thật mệt mỏi, cặp mắt lộ rõ vẻ u sầu.
– Chuyện gì xảy ra với ông cụ thế nhỉ ? - Một em trai hỏi.
Đám trẻ tiếp lời, bàn tán sôi nổi:
– Chắc là cụ bị ốm ?
– Hay cụ đánh mất cái gì ?
– Chúng mình thử hỏi xem đi !
Các em tới chỗ ông cụ, lễ phép hỏi :
– Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ ?
a) Đoạn văn có mấy câu hỏi? Mỗi câu hỏi để hỏi ai?
b) Câu hỏi nào thể hiện rõ thái độ tế nhị, thông cảm sẵn lòng
giúp đỡ cụ già của các bạn?

a) Đoạn văn gồm có 4 câu hỏi:
- Chuyện gì đã xảy ra với ông cụ thế nhỉ?
- Chắc là cụ bị ốm?
- Hay cụ đánh mất cái gì?
-Thưa cụ, chúng cháu có thể giúp gì cụ không ạ?

*b)
Câu
hỏi hỏi
các bạn
hỏi nhau:
Câu
hỏithông
các bạncảm
hỏi cụ
già:lòng
Câu
thểtự
hiện
rõ thái độ*tế
nhị,
sẵn

giúp
đỡ cụ già của
các
là:cháu có thể
-Thưa
cụ,bạn
chúng
- Chuyện gì đã xảy
ra với
giúpgiúp
gì cụ gì
không
ạ?
cụ, chúng cháu có thể
cụ không
ạ.
ông -cụThưa
thế nhỉ?

- Chắc là cụ bị ốm?
- Hay cụ đánh mất cái gì?

Ghi nhớ:
Khi hỏi chuyện người khác, cần giữ phép lịch sự.
Cụ thể là:
1.

Cần thưa gửi, xưng hô cho phù hợp với quan
hệ giữa mình và người được hỏi.

2.

Cần tránh những câu hỏi làm phiền lòng
người khác.