Tiết 17:

NGHĨA CỦA TỪ NGỮ,
BIỆN PHÁP TU TỪ
GV: Tường Vi

Em mới vừa chia
tay ngôi trường
Tiểu học mà mình
gắn bó 5 năm. Em
hãy đặt một câu
văn miêu tả về
chiếc trống trường
em khi học sinh
nghỉ hè.

I.
Một số biện pháp tu từ

Nối hai cột với nhau sao cho phù hợp:
Là đối chiếu sự vật, sự việc này với sự vật,
sự việc khác có nét tương đồng để làm tăng
sức gợi hình, gợi cảm cho sự diễn đạt
Là gán thuộc tính của người cho những sự
vật không phải là người nhằm tăng tính
hình tượng, tính biểu cảm cho diễn đạt
Là lặp lại một từ ngữ (đôi khi cả một câu)
để làm nổi bật ý muốn nhấn mạnh.

So
sánh
Nhân
hoá
Điệp
ngữ

TRÒ CHƠI

Tâm đầu
ý hợp

LUYỆN TẬP
Cho sẵn 4 từ khoá:
đi, nhô, nhảy, đá
HS trên bằng mô tả từ
khoá bằng hành động
HS ở dưới gọi tên hành
động đó

Bài tập 1

a. Nghĩa của từ
“nhô”
Nhô (đt): đưa phần đầu cho vượt hẳn lên phía

trên hoặc phía trước so với những cái xung
quanh.

Mặt trời nhô cao

Mặt trời chuyển động lên cao trên bầu trời và có
phần đột ngột, vượt lên so với sự vật xung quanh
như núi non, cây cối.

 Không thể thay thế từ “nhô” bằng từ
“lên” vì “lên” chỉ là một nét nghĩa có
trong từ “nhô”
 “Nhô” có tính biểu cảm, gợi lên vẻ
tinh nghịch, đáng yêu của hình ảnh
mặt trời, phù hợp với cách nhìn, cách
cảm của trẻ thơ.

Bài tập 2

TRÒ CHƠI

Tinh thần
Đồng đội

Nhóm 1-3: Tìm các từ
ngữ trong văn bản
Nhóm 2-4: Tìm các từ
ngữ ngoài văn bản

Bài tập 3

Những dòng thơ sử dụng biện pháp tu
từ so sánh
• Cây cao bằng gang tay
• Lá cỏ bằng sợi tóc
• Cái hoa bằng cái cúc
• Tiếng hót trong bằng nước
• Tiếng hót cao bằng mây

Tác dụng

• Vế A: Cây, lá cỏ, cái hoa,
tiếng hót
• Vế B: gang tay, sợi tóc, cái
cúc, nước, mây
Þ Hình ảnh thiên nhiên (vế A)
được so sánh với những
hình ảnh nhỏ, xin, gắn với
thế giới con người (vế B)
Þ Thiên nhiên gần gũi, dễ
thương trong đôi mắt trẻ thơ

Bài tập 4

• Biện pháp tu từ: Nhân hoá
• Tác dụng:
+ Thơ ngây – một tính từ thường dùng
để nói về đặc điểm của con người, đặc
biệt là trẻ em, ở đây để nói về gió.
+ Khiến làn gió mang vẻ đáng yêu,
hồn nhiên như trẻ thơ.

Bài tập 5

- Điệp ngữ trong các đoạn thơ là các từ
ngữ:
+ “rất”
+ “Từ cái…”, “Từ…”
- Tác dụng:
+ “rất”  Nhấn mạnh mức độ, tính chất
của các sự vật có trong lời ru của mẹ;
+ “Từ cái…”, “Từ…”  liệt kê lần lượt
những hình ảnh phong phú trong lời ru
của mẹ: là những hình ảnh nổi bật trong
kho tàng văn hóa dân tộc.

Cảm ơn các em!