Tiết 37, 38

I. TÌM HIỂU CHUNG

1. TÁC GIẢ
- Ai-ma-tốp sinh 1928 2008.Ông là nhà văn nước
Cư-rơ-gư-xtan ,trước đây là
một nước thuộc Cộng hòa
Xã hội chủ nghĩa Xô viết ;
các tác phẩm quen thuộc:
Cây phong non trùm khăn
đỏ,Người thầy đầu tiên ….

Đề tài chủ yếu trong các truyện ngắn của
Ai-ma-tốp là cuộc sống khắc nghiệt nhưng
cũng đầy chất lãng mạn, tình yêu, tình bạn,
tinh thần dũng cảm vượt qua những thử
thách hi sinh thời chiến tranh, thái độ tích
cực đấu tranh của tầng lớp thanh niên,
trước hết là nữ thanh niên để thoát khỏi sự
ràng buộc của những tập tục lạc hậu.

TÁC PHẨM TIỂU BIỂU

2. TÁC PHẨM
a. Xuất xứ

- Trích ở phần đầu truyện “Người thầy đầu tiên” rút
từ tập truyện “Núi đồi và thảo nguyên”.

- Tên đoạn trích do người biên soạn SGK đặt.

Tóm tắt “Người thầy đầu tiên”
Bối cảnh của truyện là một vùng quê hẻo lánh
thuộc Cư-rơ-gư-xtan giữa những năm 20 của thế kỉ
XX khi nơi đây tư tưởng phong kiến và gia trưởng,
còn nặng nề, do đó phụ nữ và trẻ mồ côi bị coi
thường và rẻ rúng.
Hình ảnh hai cây phong được miêu tả với một tâm
trạng đầy xúc động của người kể chuyện. Nó dẫn
dắt người đọc trở lại với 40 năm trước để chứng
kiến những tình cảm sâu nặng giữa thầy Đuy-sen
và cô trò nhỏ An-tư-nai.

2. TÁC PHẨM
a. Xuất xứ

- Trích ở phần đầu truyện “Người thầy đầu tiên” rút từ tập truyện
“Núi đồi và thảo nguyên”.
- Tên đoạn trích do người biên soạn SGK đặt.

b. Thể loại

- Truyện vừa

c. PTBĐ

- Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

2. TÁC PHẨM
d. Ngôi kể

- Thứ nhất “tôi”, “chúng tôi”
- Đan xen lồng ghép ở hai thời điểm: hiện tại - quá khứ,
trưởng thành niên thiếu, một người - nhiều người làm câu
truyện sống động và chân thật hơn

Làng Ku-ku-rêu nằm ven chân núi. Phía trên làng, giữa một ngọn
đồi, có hai cây phong to lớn. Hai cây phong hùng vĩ như những ngọn
hải đăng trên núi, như biểu tượng của tiếng nói riêng, tâm hồn riêng
của làng. Năm học cuối, bọn trẻ chạy ào lên phá tổ chim, leo lên hai
cây phong cao vút để thấy bao vùng đất chưa từng biết và những con
sông chưa từng nghe. Thuở ấy, nhân vật “tôi” chỉ cảm nhận sự gắn bó
tuổi thơ mình với hai cây phong đuợc gọi là “Truờng Đuy-sen”.

Mạch kể
Tôi

Chúng tôi

Những cảm xúc riêng của “tôi”
về hai cây phong

Những cảm xúc tập thể về hai
cây phong và thảo nguyên

Hai mạch kể lồng ghép
Mở rộng cảm xúc vừa mang
tính chất riêng vừa chung
…

Cho thấy tình yêu thiên nhiên và
làng quê sâu sắc, rộng lớn của
cả một thế hệ.

* Phần 1:
“Từ đầu” đến “gương thần xanh” => Hai cây
phong trong cảm nhận của nhân vật “Tôi” Người hoạ sĩ.
* Phần 2:
Còn lại => Kí ức tuổi thơ về hai cây phong.
Suy ngẫm về người trồng hai cây phong.

II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
A. Nội dung

1. Đoạn trích là bài ca về tình yêu
quê hương xứ sở:

Giới thiệu làng Ku-ku-rêu.
Nằm ven
chân núi

Trên một cao nguyên rộng, có những khe nước ào ào …
đổ xuống.
Phía dưới là thung lũng đất vàng, là cánh thảo nguyên
Ca-dắc-xtan mênh mông..Con đường sắt làm thành một
dải…chân trời phía tây.

- Nghệ thuật liệt kê, từ ngữ hình ảnh chọn lọc.
- Một vùng quê có phong cảnh hùng vĩ, bao la và nên thơ
=> Tình cảm yêu mến tự hào của nhà văn về quê hương mình

Hình ảnh hai cây phong
- Vị trí:
+ Phía trên làng, giữa một ngọn đồi, hai cây
phong hiện ra hệt như ngọn hải đăng đặt trên
núi.
=> Hình ảnh hai cây phong như tín hiệu dẫn về
làng Ku-ku –rêu.
=> Nghệ thuật so sánh: Hai cây phong không thể
thiếu trong đời sống tinh thần của người dân làng
Ku-ku –rêu.

Trong làng tôi không thiếu gì các loại cây, nhưng hai cây phong này
khác hẳn - chúng có tiếng nói riêng, và hẳn phải có một tâm hồn riêng,
chan chứa những lời ca êm dịu. Dù ta tới đây vào lúc nào, ban ngày hai ban
đêm, chúng vẫn cứ nghiêng ngả thân cây, lay động lá cành, không ngớt tiếng
rì rào theo nhiều cung bậc khác nhau. Có khi tưởng chừng như làn sóng thủy
triều dâng lên vỗ vào bờ cát, có khi lại nghe như một tiếng thì thầm thiết tha
nồng thắm truyền qua lá cành như một đốm lửa vô hình, có khi hai cây
phong bỗng im bặt một thoáng rồi khắp lá cành lại cất tiếng thở dài một lượt
như thương tiếc người nào. Và khi mây đen kéo đến cùng với bão dông, xô
gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong nghiêng ngả tấm thân dẻo dai và reo vù
vù như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực.

Đặc điểm

Có
- tiếng nói riêng
- tâm hồn riêng
- những lời ca êm dịu

một làn
sóng thuỷ
triều vỗ vào
bãi cát.

Với nhiều
cung bậc
khác nhau

một tiếng
thì thầm
thiết tha
nồng thắm.

Nghệ thuật: nhân hóa, so
sánh, liệt kê

cất tiếng
thở dài thương tiếc
người nào.

một ngọn
lửa bốc
cháy rừng
rực.

=> Hai cây phong có đời sống tâm hồn phong phú, sức sống dẻo dai mãnh liệt.

Hai cây phong và kí ức tuổi thơ

“Vào năm học cuối cùng, trước khi bắt đầu nghỉ hè, bọn con trai chúng
tôi chạy ào lên đấy phá tổ chim. Cứ mỗi lần chúng tôi reo hò, huýt còi ầm ĩ
chạy lên đồi là hai cây phong khổng lồ lại nghiêng ngả đung đưa như
muốn chào mời chúng tôi đến với bóng râm mát rượi và tiếng lá xào xạc
dịu hiền. Và chúng tôi, lũ nhóc con đi chân đất, công kênh nhau bám vào
các mắt mấu và cành cây trèo lên cao làm chấn động cả vương quốc loài
chim. Hàng đàn chim hoảng hốt kêu lên, chao đi chao lại trên đầu. Nhưng
chúng tôi vẫn chưa coi vào đâu, đến đây đã thấm gì! Chúng tôi cứ leo lên
cao nữa, cao nữa – nào xem ai can đảm và khéo léo hơn ai! –và từ trên
những cành cao ngất, cao đến ngang tầm cánh chim bay, bỗng như có một
phép thần thông nào vụt mở ra trước mắt chúng tôi cả một thế giới đẹp đẽ
vô ngần của không gian bao la và ánh sáng”.

Kỉ niệm tuổi thơ cùng các bạn.
* Hai cây phong
Nghệ thuật

Kể, tả: so sánh, nhân hóa
- …khổng lồ, nghiêng ngả, đung đưa như muốn chào mời
- Bóng râm mát rượi, tiếng lá xào xạc, dịu hiền.
- Đàn chim hoảng hốt kêu lên...

Nội dung

Như người bạn thân thiết, gắn bó. Nơi hội tụ niềm
vui tuổi thơ

* Hình ảnh bọn trẻ
- Reo hò, huýt còi ầm ĩ, chạy lên đồi…
- Trèo lên cao …
=> Kỉ niệm tuổi thơ hồn nhiên.
- Bỗng như có một phép thần thông ...
=> Trí tưởng tượng kì diệu.
=> Bất ngờ, lạ lùng trước cảnh quê
hương.

Đất rộng bao la làm chúng tôi sửng sốt. Mỗi đứa chúng tôi đều
nín thở ngồi lặng đi trên một cành cây và quên mất cả chim lẫn tổ
chim. Chuồng ngựa của nông trang mà chúng tôi vẫn coi là tòa
nhà rộng lớn nhất trên thế gian, ngồi đây chúng tôi thấy chỉ như
một căn nhà xép bình thường. Phía sau làng là dải thảo nguyên
hoang vu mất hút trong làn sương mờ đục. Chúng tôi cố giương hết
tầm mắt nhìn vào nơi xa thẳm biêng biếc của thảo nguyên và nhìn
thấy không biết bao nhiêu, bao nhiêu là vùng đất mà trước đây
chúng tôi chưa từng biết đến, thấy những con sông mà trước đây
chúng tôi chưa từng nghe nói. Những dòng sông lấp lánh tận chân
trời như những sợi chỉ bạc mỏng manh. Chúng tôi nép mình ngồi
trên các cành cây suy nghĩ : đã phải đấy là nơi tận cùng thế giới
chưa, hay phía sau vẫn còn có bầu trời như thế này, những đám
mây, những đồng cỏ và sông ngòi như thế này ?

* Hình ảnh làng quê
- Đất rộng bao la…chuồng ngựa như một căn nhà xép...
- Thảo nguyên…làn sương mờ đục...bao vùng đất mới...
- Dòng sông lấp lánh ...như những sợi chỉ bạc mỏng manh…
- NT: So sánh, nhân hóa, liệt kê
=> Bức tranh quê khoáng đạt, thơ mộng, đầy màu sắc, âm thanh,
ánh sáng...

- Chúng tôi sửng sốt, nín thở ngồi lặng đi...
- Ngồi nép trên các cành cây, lắng nghe tiếng gió
- NT: Câu hỏi tu từ: Gợi tả tâm trạng: ngạc nhiên, xúc động, ngây ngất
=> Khao khát chinh phục, khám phá thế giới.

b. Hai cây phong gắn với kỉ niệm về thầy giáo Đuy-sen
NT: - Tự sự + miêu tả + biểu cảm
- Thay đổi ngôi kể, đan xen hồi ức và hiện tại
=> Ca ngợi tình thầy trò cao đẹp. Nhớ và biết ơn lớp người đi trước.
- Tình yêu quê hương nồng nàn, tha thiết.
- Tâm hồn trong sáng, giàu cảm xúc.


1. Đoạn trích là bài ca về tình yêu quê hương xứ
sở:
+ Hình ảnh hai cây phong trong cảm của người họa sĩ là
biểu tượng của quê hương.
+ Những kĩ niệm tuổi thơ đẹp đẽ không thể nào quên.

 2. Đoạn trích là bài ca về người thầy chân
chính:
- Là nhân chứng cho câu chuyện cảm động về
thầy Đuy-sen- người thầy đầu tiên và cô bé Antư-nai gần bốn mươi năm về trước.
- Dân làng lấy tên thầy đặt tên trường học .
==> Lòng biết ơn người thầy Đuy-sen-người đã
gieo trồng vào lòng trẻ thơ niềm tin, niềm khao
khát hi vọng về một cuộc sống tốt đẹp.

B. Nghệ thuật:
- Lựa chọn ngôi kể ,người kể tạo nên hai mạch kể người kể
tạo nên hai mạch kể lồng ghép độc đáo.
- Miêu tả bằng ngỏi bút đậm chất hội họa, truyền sự rung
cảm đến người đọc.
- Có nhiều liên tưởng tưởng tượng hết sức phong phú.
C. Ý nghĩa văn bản:
“Hai cây phong” là biểu tượng của tình yêu quê hương sâu
nặng gắn liền với những kỉ niệm tuổi thơ đẹp đẽ của người
hoạ sĩ làng Ku-ku –rêu.
Ghi nhớ: (SGK/ 101 )

Tổng kết
Nghệ thuật
- Lựa chọn ngôi kể, người kể tạo nên
mạch kể lồng ghép.
- Miêu tả bằng ngòi bút đậm chất hội
họa.
- Các biện pháp so sánh, nhân hóa
với nhiều liên tưởng, tưởng tượng
phong phú.

Nội dung
Hai cây phong biểu tượng của
tình yêu quê hương sâu nặng gắn
liền với những kỉ niệm tuổi thơ
đẹp đẽ của người hoạ sĩ làng Kuku-rêu

BẮT BƯỚM

1

CHÚC MỪNG
CHÚC MỪNG
ĐỘI A
ĐỘI B
CONGRATULATIONS CONGRATULATIONS
TEAM A
TEAM B
5

8

7

2

4

6

PIPI

TEAM B

3

TEAM A

10
1
9
8
7
6
5
4
3
2

10
234567891

Văn bản Hai cây phong được trích từ tác phẩm nào?
A. Người thầy đầu tiên
B. Truyện ngắn Cây phong non trùm
khăn đỏ
C. Truyện ngắn Con tàu trắng
D. Cả A, B, C đều sai

GO HOME

Trong hai mạch kể của văn bản, mạch kể nào quan
trọng hơn?
A. Mạch kể của người kể chuyện xưng
“chúng ta”
B. Mạch kể của người kể chuyện xưng
“tôi”
C. Mạch kể của người kể chuyện xưng
“ta”
D. Mạch kể của người kể chuyện xưng
“chúng tôi”

GO HOME

Trong mạch kể của người kể chuyện xưng “chúng tôi”,
các sự việc được kể và tả lại ứng với khoảng thời gian
nào trong cuộc đời của người kể chuyện?
A. Trong một lần người kể chuyện đi
công tác xa trở về
B. Khi người kể chuyện đi xe lửa qua
làng
C. Vào năm học cuối cùng, trước khi
bắt đầu nghỉ hè
D. Khi người kể chuyện từ trường học
trở về làng Ku – ku – rêu

GO HOME

Dòng nào ghi đầy đủ những hoạt động của lũ trẻ vào
năm học cuối cùng trước khi nghỉ hè với hai cây phong
trong đoạn trích Hai cây phong?
A. Reo hò, huýt còi ầm ĩ chạy lên đồi, công kênh nhau
trèo lên cây, thi xem ai can đảm và khéo léo hơn.
B. Reo hò, chạy lên đồi, chơi bịt mắt bắt dê và trốn
tìm dưới bóng râm mát rượi.
C. Reo hò, huýt còi ầm ĩ chạy lên đồi, hái hoa, bắt
bướm dưới tán lá xào xạc, dịu hiền.
D. Reo hò, nhảy múa và thi hát những bài ca về quê
hương giàu đẹp dưới gốc cây.

GO HOME

Dòng nào nói lên sự đánh giá của người kể chuyện về
những miền đất mở ra trước mắt người kể chuyện cùng
bọn trẻ trong đoạn trích Hai cây phong?
A. Rộng bao la, có một vẻ sinh động khác
thường
B. Rộng lớn nhất thế gian, bí ẩn, đầy sức
quyến rũ
C. Rộng bao la, bí ẩn, đầy sức quyến rũ
D. Đẹp đẽ vô ngần, rộng bao la, bí ẩn, đầy sức
quyến rũ

GO HOME

Trong đoạn trích Hai cây phong, điều bí ẩn của hai cây
phong mà tác giả khám phá ra là gì?
A. Đó là hai cây phong không bình thường, có lai lịch
rất huyền bí
B. Chẳng qua chúng đứng trên đồi cao lộng gió nên
đáp lại bất kì chuyển động khẽ nào của không khí
C. Dưới gốc hai cây phong có chôn mảnh vỡ của chiếc
gương thần xanh
D. Từng có người chiến sĩ hi sinh cho sự nghiệp chống
giặc bảo vệ quê hương dưới gốc cây

GO HOME

Nhận xét nào nói đúng nhất nguyên nhân khiến hai cây
phong chiếm vị trí quan trọng và gây xúc động sâu sắc
cho người kể chuyện?
A. Hai cây phong gắn bó với những kỉ niệm xa xưa của
tuổi học trò của người kể chuyện
B. Hai cây phong là nhân chứng hết sức xúc động về thầy
Đuy – sen và cô bé An-tư-nai gần bốn chục năm về trước
C. Hai cây phong là dấu hiệu để người kể chuyện nhận ra
ngôi làng Ku – ru – rêu của mình mỗi lần đi xa về
D. Kết hợp A và B

GO HOME

Trong đoạn trích Hai cây phong, khi mây đen kéo đến
cùng với bão dông xô gãy cành, tỉa trụi lá, hai cây phong
được ví với hình ảnh nào?
A. Như một đốm lửa vô hình
B. Những ngọn hải đăng trên núi
C. Như một làn sóng thuỷ triều
D. Như một ngọn lửa bốc cháy rừng rực

GO HOME