Hệ sinh thái đáy biển

Hệ sinh thái ao hồ

Hệ sinh thái rừng ngập mặn

Hệ sinh thái sa mạc hóa

Bài 50 Tiết 50

HỆ SINH THÁI
Quan sát hình và thảo luận các câu hỏi sau:

I. Thế nào
là một hệ
sinh thái?
1. Khái niệm

Bài 50 Tiết 50

HỆ SINH THÁI
TRẢ LỜI CÁC CÂU HỎI SAU:
1. Những thành phần vô sinh và hữu
sinh có thể có trong hệ sinh thái rừng?
2. Lá và cành cây mục là thức ăn của
những sinh vật nào?
3. Cây rừng có ý nghĩa như thế nào đối
với đời sống động vật rừng?
4. Động vật rừng có ảnh hưởng như
thế nào đối với thực vật?
5. Nếu như rừng bị cháy mất hầu hết
các cây gỗ lớn, nhỏ và cỏ thì điều gì
sẽ xảy ra đối với các loài động vật?
Tại sao?

Bài 50 Tiết 50

HỆ SINH THÁI
Những
thành
phần
1-1.
Thành
phần
vô sinh:
Đất,vô
đá,sinh
nước,và
không
hữu sinh có thể có trong hệ sinh
khí…
rừng?
- thái
Thành
phần hữu sinh: thực vật, động

vật….
Lávàvà
cành
cây
mục
là thức
ăn vi
2-2.Lá
cành
cây
mục
là thức
ăn của

sinh
nấm,sinh
giunvật
đất,nào?
mối…
của vật,
những

3- Cây rừng: cung cấp thức ăn, nơi ở, nơi
3. Cây rừng có ý nghĩa như thế nào
sinh sản, khí hậu ôn hòa cho động vật sinh
đối với đời sống động vật rừng?
sống.
4. Động
vậtănrừng
hưởng
thế nào
4Động vật
thựccó
vậtảnh
nhưng
đồng như
thời cũng
góp đối
phầnvới
thụthực
phấn và
phát
vật?tán cho thực vật , phân bón cho thực vật.
5.
Nếu như
rừng
bị cháy
hết
các thức
cây gỗ
lớn, nhỏ
và
5. Rừng
bị cháy:
Động
vật mấtmất
nơi hầu
ở, mất
nguồn
ăn, nguồn
nước,
cỏ
gì sẽ Nhiều
xảy raloài
đốiđộng
vớivật
các
loài
vật?
Tạisẽsao?
khí thì
hậuđiều
khô hạn…
nhất
là động
các loài
ưa ẩm
bị chết.

Bài 50 Tiết 50

HỆ SINH THÁI
I. Thế nào là một hệ sinh thái?

- Trong hệ sinh thái các sinh vật luôn luôn tác động lẫn
nhau và tác động qua lại với các nhân tố vô sinh của môi
trường.
Thực vật
O2

Vi sinh vật

Động vật

CO2

Chết

H2O

Chất khoáng

Chất vô cơ

CT

CT

CT

Quần thể A
Quần xã
sinh vật

CT

CT

CT

CT
CT

Quần thể C

CT

Quần thể B
khu vực sống
Cá thể

Quần thể

Quần xã

+ Khu vực

Hệ sinh

sinh vật

sinh vật

sống

thái

Bài 50 Tiết 50

HỆ SINH THÁI

Hệ sinh thái rừng

Hệ sinh thái biển

Hệ sinh thái hoang mạc

Mô tả hệ sinh thái hồ

Cánh đồng lúa có phải là hệ sinh thái không?
 Cánh đồng lúa là hệ sinh thái nhân tạo

Hệ sinh thái nhân tạo:
Đồi cà phê

Đồi chè

Hệ sinh thái hoàn chỉnh
gồm những thành phần
chủ yếu nào?

Bài 50 Tiết 50



Hệ
sinh
thái

HỆ SINH THÁI

2. Các thành phần của một hệ sinh thái:
Thành
- Đất, đá, nước, không khí, ánh sáng, thảm
phần
mục, lá rụng,...
vô sinh

-> Sinh cảnh

- Sinh vật sản xuất: Thực vật

Thành
- Sinh vật tiêu thụ: Động vật ăn thực vật,
phần
hữu động vật ăn thịt
sinh
- Sinh vật phân giải: Vi sinh vật, nấm,…

-> Quần xã

- Vận dụng làm BT: xác định các thành phần chính
trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới

Hệ sinh thái hoàn chỉnh
gồm những thành phần
chủ yếu nào?

• Vận dụng làm BT theo nhóm
Trả lời:
Các thành phần chính trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới
là:
+ Thành phần vô sinh: Đất, đá, lá rụng, mùn hữu cơ,...
+ Thành phần sống:
● Sinh vật sản xuất: Cây gỗ, cây cỏ,…
● Sinh vật tiêu thụ bậc 1: Sâu ăn lá cây, chuột, hươu, …
● Sinh vật tiêu thụ bậc 2: Bọ ngựa, cầy,…
● Sinh vật tiêu thụ bậc 3: Rắn, đại bàng, hổ,…
● Sinh vật phân giải: Vi sinh vật, nấm, địa y, giun đất,…

Sự tuần hoàn vật chất (Kèm theo năng lượng)
trong hệ sinh thái

g
n
á
s
Thụw
Thùc nh
á
i
O
ờ
r
t
vạt mặt
C 2 vËt
Động
O2
vât
vật

H2
O

SV phân giải

Chất
vô cơ

Sinh vật
sản xuất
Sinh vật
phân giải

Sinh vật
tiêu
thụ

 Trong hệ sinh thái luôn có sự tuần hoàn vật chất

Thưc vật
Vô cơ

Động vật
Mùn hữu cơ

BIỆN PHÁP BẢO VỆ CÁC HỆ SINH THÁI RỪNG
Trồng và bảo vệ rừng.
Xây dựng kế hoạch khai thác rừng hợp lý.
Xây dựng các khu bảo tồn thiên nhiên, vườn quốc
gia.
Cấm chặt phá rừng bừa bãi
Phòng, chống cháy rừng.
Vận động đồng bào dân tộc định canh định cư.
Tuyên truyền ý thức bảo vệ rừng đến từng người dân

TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 1: Hệ sinh thái gồm:
A. Quần thể sinh vật và sinh cảnh
B. Quần xã sinh vật và sinh cảnh
C. Các cá thể và sinh cảnh
D. Các quần thể sinh vật cùng loài và sinh cảnh
18

Câu 2: Một hệ sinh thái hoàn chỉnh bao gồm những
thành phần chủ yếu nào sau đây:
A. Thành phần vô sinh, thành phần hữu cơ, thành phần vô cơ
B. Thành phần động vật, thành phần thực vật, thành phần vi sinh
vật
C. Sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh vật phân giải
D. Thành phần vô sinh, sinh vật sản xuất, sinh vật tiêu thụ, sinh
vật phân giải

Câu 3: Thành phần vô sinh của hệ sinh thái bao gồm
những yếu tố nào sau đây:
A. Các chất vô cơ: Nước, khí cacbonic, khí oxi...., các loài vi rút, vi
khuẩn...
B. Các chất mùn, bã, các loài rêu, địa y.
C. Các nhân tố khí hậu như: Nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm... các loại
nấm, mốc.
D. Nước, khí cacbonic, khí oxi, nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm.

Câu 4: Tại sao HST là 1 hệ thống sinh học hoàn chỉnh
và tương đối ổn định?
A. Vì sinh vật trong quần xã luôn tác động với
các thành phần vô sinh của sinh cảnh
B. Vì sinh vật trong quần xã luôn tác động lẫn nhau,
kìm hãm nhau
C. Vì sinh vật trong quần xã luôn cạnh tranh nhau
D. Vì sinh vật trong quần xã luôn tác động lẫn nhau
đồng thời tác động lên các thành phần vô sinh của
sinh cảnh.

Bài 50 Tiết 51

HỆ SINH THÁI

1. Thế nào là một hệ sinh thái? Cho ví dụ.
- Hệ sinh thái bao gồm quần xã sinh vật và khu vực
sống của quần xã (sinh cảnh).

2. Xác định các thành phần chính trong hệ sinh thái
rừng nhiệt đới

Trả lời:
Các thành phần chính trong hệ sinh thái rừng nhiệt đới
là:
+ Thành phần vô sinh: Đất, đá, lá rụng, mùn hữu cơ,...
+ Thành phần sống:
● Sinh vật sản xuất: Cây gỗ, cây cỏ,…
● Sinh vật tiêu thụ bậc 1: Sâu ăn lá cây, chuột, hươu, …
● Sinh vật tiêu thụ bậc 2: Bọ ngựa, cầy,…
● Sinh vật tiêu thụ bậc 3: Rắn, đại bàng, hổ,…
● Sinh vật phân giải: Vi sinh vật, nấm, địa y, giun đất,…

II. Chuỗi và lưới thức ăn
Cầy

Sâu ăn lá
Rắn
Bọ ngựa

Cây gỗ

Cây lúa

- Thức ăn của chuột là gì?
- Động vật nào ăn thịt chuột?

Bài 50 Tiết 52

HỆ SINH THÁI

I. Thế nào
là một hệ
sinh thái?
II. Chuỗi thức
ăn và lưới
thức ăn:

1. Chuỗi

thức ăn

?

?
Cây cỏ

Chuột

?

?
Cây cỏ

Rắn

Chuột

Cầy

Bài 50 Tiết 52
I. Thế nào
là một hệ
sinh thái?
II. Chuỗi
thức ăn
và lưới
thức ăn:

?

HỆ SINH THÁI

?
Bọ ngựa

Sâu ăn lá cây

?

?
Sâu ăn lá cây

Cây cỏ

?

1. Chuỗi

thức ăn
Chuột

Rắn

Bọ ngựa

?
Cầy

Đại bàng

Bài 50 Tiết 52

HỆ SINH THÁI

1. Chuỗi
thức ăn
Em có nhận xét gì về mối quan hệ giữa một mắt xích
với mắt xích đứng trước và mắt xích đứng sau trong
chuỗi thức ăn?
Mỗi loài trong chuỗi thức ăn vừa là sinh vật tiêu thụ
mắt xích phía trước vừa là sinh vật bị mắt xích phía
sau tiêu thụ.

Bài 50 Tiết 51

HỆ SINH THÁI

I. Thế nào
là một hệ
sinh thái?

II. Chuỗi
thức ăn
và lưới
thức ăn:
1. Chuỗi
thức ăn

2. Hãy điền tiếp các từ phù hợp vào những
chỗ trống trong câu sau: Chuỗi thức ăn là
một dãy nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh
dưỡng với nhau. Mỗi loài trong chuỗi thức
ăn vừa là sinh vật tiêu thụ mắt xích
Phía
trước
……………,vừa
là sinh vật bị mắt xích
Phía sau
………………..tiêu
thụ.

Chuoãi thöùc aên:
Thực vật
Sinh vật
sản xuất

sâu

bọ ngựa

rắn

Sinh vật
tiêu thụ
Sinh vật Sinh vật Sinh vật
tiêu thụ tiêu thụ tiêu thụ
bậc 1
bậc 2
bậc 3

VSV
Sinh vật
phân giải

Chuoãi thöùc aên:
1/ Thực vật
Sinh vật
sản xuất
2/ Lá cây mục
Sinh vật bị
phân giải

sâu

bọ ngựa
Sinh vật
tiêu thụ
giun đất
Sinh vật
tiêu thụ

rắn

ốc

VSV
Sinh vật
phân giải
VSV
Sinh vật
phân giải

Chuoãi thöùc aên:
Thực vật
Thực vật

Sâu

Bọ ngựa

Rắn
Rắn

Chuột
Cầy
Đại bàng
Thực vật Chuột
Chuột
Rắn
Sơ đồ lưới thức ăn của hệ sinh thái:
Bọ ngựa
Sâu
Rắn
Thực
Thực vật
vật Chuột
Cầy
Đại bàng
Chuột

Vi sinh vật
Vi sinh vật
Vi sinh vật

Vi sinh vật

Hoå
Ñaïi baøng

Caày

Raén

Saâu aên laù
Boï ngöïa
Caây goã

Höôu

Caây coû

Xaùc sinh vaät
vi sinh vaät

Ñòa y
Giun ñaát
Naám

Sơ đồ lưới thức ăn của hệ sinh thái:
Thực vật
Sinh vật
sản xuất

Sâu

Bọ ngựa

Rắn

Chuột

Cầy

Đại bàng

Sinh vật
tiêu thụ

Vi sinh vật
Sinh vật
phân giải

- Các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung
tạo thành một lưới thức ăn.

Lưới thức ăn càng nhiều mắt xích chung
thì càng ổn định

Bài 50 Tiết 52

HỆ SINH THÁI

BÀI TẬP VẬN DỤNG:
1. Sâu ăn lá tham gia vào những chuỗi thức ăn nào?
2. Sắp xếp các chuỗi thức ăn trên thành một lưới thức ăn?

HỆ SINH THÁI

Bài 50 Tiết 51

1. Sâu ăn lá cây tham gia và những chuỗi thức ăn:

Bọ ngựa

Sâu ăn lá
Sâu ăn lá
Sâu ăn lá

Cây cỏ
Cây cỏ
Cây cỏ

Rắn
Chuột

2 Sơ đồ lưới thức ăn:

Chuột

Cây cỏ

Sâu ăn lá
Bọ ngựa

Rắn

Vi
sinh
vật

Sự tuần hoàn vật chất (Kèm theo năng lượng)
trong hệ sinh thái
Th
ực vvËt
ật
Thùc
O2
CO2

sá
h
n
á

trời
t
ặ
ng m

Động
Độ
ngvât
vật
Chất vô cơ

Sinh vật
sản xuất

H2O

SV
SV phân
phân giải
giải

Sinh vật
phân giải

Sinh vật
tiêu thụ

Bài 50 Tiết 52

HÖ sinh th¸i

TRẢ LỜI CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM

Câu 1: Dòng năng lượng trong chuỗi thức ăn, năng
lượng khởi đầu trong sinh giới được lấy từ đâu?
A.Từ môi trường không khí
B.Từ nước
C. Từ chất dinh dưỡng trong đất
D. Từ năng lượng mặt trời
39

Câu 2: Khi một con Cáo ăn thịt một con Thỏ, khi đó
con Cáo gọi là gì?
A.
B.
C.
D.

Sinh vật sản xuất.
Sinh vật tiêu thụ cấp 1.
Sinh vật tiêu thụ cấp 2.
Sinh vật phân giải.

Câu 3: Trong chuỗi thức ăn sau:
Cây cỏ  Bọ rùa  Ếch  Rắn  Vi sinh vật
Thì rắn là:
A. Sinh vật sản xuất

B. Sinh vật tiêu thụ cấp 1

C. Sinh vật tiêu thụ cấp 2

D. Sinh vật tiêu thụ cấp 3

Câu 4: Cho chuỗi thức ăn đơn giản còn để chỗ trống
sau:
Cây gỗ  (...........)  Chuột  Rắn  Vi sinh vật
Loài nào sau đây điền vào chỗ trống là hợp lí nhất
A.Mèo

B. Sâu ăn lá cây

C. Bọ ngựa

D. Ếch

Câu 5: Trong chuỗi thức ăn, sinh vật sản xuất là loài
sinh vật nào sau đây?
A. Nấm và vi khuẩn
B. Thực vật
C. Động vật ăn thực vật
D. Các động vật kí sinh

Câu 6: Sinh vật tiêu thụ gồm những đối tượng nào
sau đây?
A. Động vật ăn thực vật, động vật ăn thịt bậc 1, động vật
ăn thịt bậc 2
B. Động vật ăn thịt bậc 1, động vật ăn thịt bậc 2, thực vật
C. Động vật ăn thịt bậc 2, động vật ăn thực vật, thực vật
D. Thực vật, động vật ăn thịt bậc 2, động vật ăn thực vật

Câu 7: Năm sinh vật là: Trăn, cỏ, châu chấu, gà
rừng và vi khuẩn có thể có quan hệ dinh dưỡng
theo sơ đồ nào dưới đây
A. Cỏ  châu chấu  trăn  gà rừng  vi khuẩn
B. Cỏ  trăn  châu chấu  vi khuẩn  gà rừng
C. Cỏ  châu chấu  gà rừng  trăn  vi khuẩn
D. Cỏ  châu chấu  vi khuẩn  gà rừng  trăn

Câu 8: Lưới thức ăn là
A. Gồm một chuỗi thức ăn
B. Gồm nhiều loài sinh vật có quan hệ dinh dưỡng
với nhau
C. Gồm các chuỗi thức ăn có nhiều mắt xích chung
D. Gồm ít nhất là 1 chuỗi thức ăn trở lên

Hướng dẫn học tập:
- Đọc lại phần “Em có biết”.

- Học bài Hệ sinh thái và trả lời các câu hỏi:
+ Hệ sinh thái là gì? Các thành phần của hệ sinh thái?
+ Thế nào là chuỗi và lưới thức ăn? Cho ví dụ?
+ Biết ghép các chuỗi thức ăn thành một lưới thức ăn vận
dụng làm bài tập 2/ 153 SGK.
- Chuẩn bị bài mới: Đọc trước nội dung bài thực hành và
kẻ bảng 51.1- 51.3 vào vở bài tập.

Bài 50 Tiết 51
* BÀI TẬP

HỆ SINH THÁI

Vẽ lưới thức ăn theo nội dung bài tập 2 trang 153. (phần gợi ý)

- Cây cỏ là thức ăn của bọ rùa, châu chấu.
- Ếch nhái ăn bọ rùa, châu chấu.
- Rắn ăn ếch nhái, châu chấu.
- Gà ăn cây cỏ và châu chấu.
- Cáo ăn thịt gà.
Châu chấu.

Gà

Cáo

Cây
cỏ
Bọ rùa

Ếch nhái

Rắn

KÍNH CHÚC CÁC THẦY GIÁO,
CÔ GIÁO MẠNH KHỎE !

V

C

A

Vận dụng mối quan hệ dinh dưỡng giữa các loài sinh
vật trong HST, người ta đã có những biện pháp gì để
tận dụng nguồn thức ăn trong chăn nuôi,
trồng trọt nhằm nâng cao năng suất?

Mô hình sản xuất VAC (Vườn – Ao – Chuồng)